تاریخ نظریه: 1405/07/07
شماره نظریه: 7/1404/253
شماره پرونده: 1404-168-253ک
استعلام:
1- با عنایت به مفاد ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، چنانچه رئیس محترم قوه قضاییه رای قطعی صادره از یک مرجع قضایی را خلاف شرع بیّن تشخیص دهد و با تجویز اعاده دادرسی پرونده را برای رسیدگی و صدور رای قطعی در شعبه خاص به دیوان عالی کشور ارسال نمایند؛ اما پس از آن و در نتیجه بررسی‌های صورت گرفته، برای رئیس محترم قوه قضاییه محرز شود که رای مورد اعتراض که نسبت به آن تجویز اعاده دادرسی صورت گرفته، از حیث موازین شرعی و مقررات قانونی فاقد ایراد و اشکال است، آیا می‌توانند از پیشنهاد قبلی و تجویز اعاده دادرسی انجام شده عدول کرده و مراتب را به شعبه خاص دیوان اعلام نمایند. در فرض مثبت بودن پاسخ، مناسب‌ترین تصمیم شعبه خاص دیوان عالی کشور چه می‌تواند باشد؟
2- با توجه به قسمت اخیر ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری به ویژه با لحاظ عبارت «مبنیّاً بر خلاف شرع بیّن اعلام شده»، آیا شعب خاص دیوان عالی کشور پس از رسیدگی؛ اعم از شکلی و ماهوی، باید بر مبنای نظر رئیس محترم قوه قضاییه رای مقتضی صادر کنند و یا چنانچه پس از رسیدگی‌های لازم استدلال به عمل آمده از سوی رئیس محترم قوه قضاییه را برای بی‌اعتباری رای معترض‌عنه کافی تشخیص ندهند، می‌توانند به نحو مستدل و مستند با رد اعاده دادرسی، رای شایسته و مقتضی صادر کنند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- از آن‌جا که بنا به تصریح صدر ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، ملاک تجویز اعاده دادرسی موضوع این ماده، تشخیص رئیس محترم قوه قضاییه مبنی بر خلاف بیّن شرع بودن رای قطعی صادره است، در فرض سوال که رئیس محترم قوه قضاییه در نتیجه بررسی بعدی صورت گرفته، با عدول از تشخیص قبلی خود و تجویز اعاده دادرسی به عمل آمده، رای قطعی صادره را خلاف شرع بیّن تشخیص نداده‌اند، موجبی قانونی برای ادامه فرآیند اعاده دادرسی وجود ندارد و با توجه به فقدان مقرره خاصی در این زمینه، به نظر می‌رسد در چنین فرضی، شعبه مرجوع‌الیه دیوان عالی کشور، باید با دستور قضایی پرونده را اعاده نماید.
2- هر چند وفق ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، شعبه خاص دیوان عالی کشور مکلف شده است «مبنیاً بر خلاف شرع بیّن اعلام شده» رای قطعی قبلی را نقض کند؛ اما در ادامه این ماده تصریح شده است که شعب مرجوع‌الیه «رسیدگی مجدد؛ اعم از شکلی و ماهوی به عمل می‌آ‌ورند و رای مقتضی صادر می‌نمایند»؛ بنابراین شعبه یاد‌شده، در نهایت بر اساس استدلال مورد پذیرش خود رای مقتضی صادر می‌کند.