در فرهنگستان برای 28 کلمه از اصطلاحات ریاضی برابرهائی برگزیده شده و به تصویب پیشگاه اعلیحضرت همایون شاهنشاهی نیز رسیده است که در پائین درج:
1- چندی به جای کمیت (عربی) وQuantite فرانسه - این کلمه در کتابهای فارسی هزارسال پیش مانند دانشنامه علائی تالیف ابوعلی سینا بهمین معنی به کار رفته است.
2- چونی به جای کیفیت عربی و Qualite فرانسه- این کلمه را نیز ابوعلیسینا در کتاب خویش به کار برده است.
3- پیکر به جای رقم عربی و Chiffre فرانسه و Eigure انکلیسی [انگلیسی] برگزیده شد - توضیح آنکه هر عدد مرکب است از شکلهائی که آن را تاکنون رقم میگفتند و مقصود از رقم شکل و پیکر اجزاء آن عدد میباشد- مثلا عدد536 دارای سه پیکر شش و سه و پنج است.
4- درست به جای صحیح عربی و Entier فرانسه برگزیده شده عددی را که خرده نداشته باشد در اصطلاح حساب تاکنون عدد صحیح میگفتند و این اصطلاح چندان مناسب نبود زیرا که صحیح در مقابل غلط است به جای صحیح عدد درست مناسبتر به نظر رسیده است.
5 - یکه (بی تشدید کاف) به جای واحد.
6 - یکان به جای آحاد.
7- دهه به جای عشره.
8 - دهه گان به جای عشرات.
9- سده به جای مائه.
10- سدگان به جای مآت.
11- هزاره به جای الف.
12- هزارگان به جای الوف.
13- دهدهی به جای اعشاری عربی وDecimal فرانسه اختیار شده است.
14- مانده به جای تفاضل عربی وReste فرانسه اختیار شده است.
15- سازه به جای عامل عربی و Facteur فرانسه برگزیده شده است.
هر عدد مانند 12 عبارت است از 4X3 که هر یک از3 یا 4 را تا کنون عامل 12 میگفتند و از این ببعد سازه آن گفته میشود زیرا که 12 از 3 و 4 ساخته شده است.
16- برخه به جای کسرعربی وFraction فرانسه - برخه در کتابهای قدیمی و فرهنک [فرهنگ] های فارسی همیشه بمعنی پاره از هر چیز و کسری از هر عدد ضبط شده است.
17- برخه شمار به جای صورت کسر.
18- برخه نام به جای مخرج کسر.
19- برخه دوری به جای کسر متناوب - برخه151515150000ر3 را تاکنون کسر متناوب میگفتند و باید از این ببعد برخه دوری گفته شود زیرا که دور 15 پیوسته در آن تکرار میشود.
20- پیاپی به جای متوالی عربی و Successive فرانسه.
21- آمیزه به جای اختلاط و امتزاج یکی از اعمال حساب است.
22- پایه به جای مبنی و Base در اصطلاح حساب.
23- نما به جای اکسپزان Exposant
24- توان به جای قوه در اصطلاح حساب که بزبان فرانسه Puissance گفته میشود مثلا 35 را تاکنون قوه پنجم 3 یا 3 اکسپزان 5 تلفظ میکردند و از این ببعد توان پنجم 3 یا سه نما تلفظ خواهند کرد.
25- دو کرانه طرفین تناسب.
26- دو میان به جای وسطین تناسب.
27- اندازه به جای مقدار عربی و Mesure فرانسه
28- بالا و بلندی به جای ارتفاع عربی و Hauteur فرانسه.
و لزوماً ابلاغ میشود بعد از این واژههای جدید را به کار ببرید.
وزیر دادگستری دکتر متین دفتری