تاریخ نظریه: 1404/10/29
شماره نظریه: 7/1404/32
شماره پرونده: 1404-186/1-32ک
استعلام:
1- در خصوص ماهیت وجوه دولتی که به حساب دهیاریها (نهاد عمومی غیر دولتی موضوع ماده 2 اساسنامه تشکیلات و سازمان دهیاریها مصوب 1380/11/21 هیات وزیران با اصلاحات و الحاقات بعدی) و یا کمکهای مالی دولت به هیاتهای ورزشی که در عداد موسسات غیر دولتی هستند (آییننامه نحوه فعالیت هیاتهای ورزشی استانی و استانی مصوب 1400/7/28 وزارت ورزش و نوجوانان) بر اساس الزام قانونی موضوع ماده 280 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی واریز میشود، چنانچه این وجوه در غیر محل پیشبینی شده و یا به مصارف شخصی برسد، آیا همچنان دارای ماهیت دولتی است و با وجود دیگر ارکان، مشمول عناوین اختلاس و تصرف غیر قانونی در وجوه دولتی میشود؟
2- آیا وجوه و کمکهای اشخاص حقیقی و شرکتهای خصوصی به دستگاههای اجرایی (با اختیار قانونی دریافت کمک یا اخذ هبه)، همچنان ماهیت غیر دولتی دارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- اولاً، ماده 598 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 و ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 با اصلاحات بعدی، از ماموران به خدمات عمومی (رسمی یا غیر رسمی) نیز نام برده است؛ به موجب «ماده واحده قانون تاسیس دهیاری های خودکفا در روستاهای کشور» مصوب 1377، دهیاریها دارای شخصیت حقوقی مستقل بوده و جزء نهادهای عمومی غیر دولتی محسوب میشود؛ با لحاظ ماده 5 قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی و ماده 3 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 با اصلاحات بعدی، موسسات یا نهادهای عمومی غیر دولتی، عهدهدار خدمات عمومی هستند و افرادی که در این موسسات یا نهادهای عمومی مشغول فعالیتاند؛ اعم از رسمی یا غیر رسمی، مامور به خدمات عمومی محسوب میشوند؛ در نتیجه، دهیار و کارکنان دهیاریها نیز که در چنین نهادی فعالیت می کنند، مامور به خدمات عمومی بوده و رفتار ارتکابی آنان ممکن است مشمول مواد قانونی مذکور شود.
ثانیاً، هر چند مطابق ماده 2 آییننامه فعالیت هیاتهای ورزشی استانی و شهرستانی مصوب 1403، هیاتهای ورزشی موسسه غیر دولتی میباشند؛ اما با توجه به بند 13 ماده 4 قانون تشکیل وزارت ورزش و جوانان مصوب 1399، این هیاتها تحت نظارت وزارتخانه مذکور فعالیت میکنند و با عنایت به اهداف و وظایف مقرر برای این هیاتها در ماده 4 همین آییننامه، عهدهدار خدمات عمومیاند و مامور به خدمات عمومی محسوب میشوند و رفتار ارتکابی کارکنان آن ممکن است مشمول مقررات مواد پیشگفته شود؛ در هر صورت، تشخیص و تطبیق رفتار ارتکابی با مواد قانونی بر عهده مرجع قضایی رسیدگیکننده است.
2- وجوه و کمکهای اشخاص حقیقی و شرکتهای خصوصی به دستگاههای اجرایی پس از واریز و دریافت از سوی دستگاههای یادشده، ماهیت آنها از اموال و وجوه خصوصی به اموال و وجوه عمومی و دولتی تغییر مییابد و مشمول احکام مربوط خواهد شد.