بنا به پیشنهاد شماره 11458 /140 مورخ 6 /6 /69 وزیر محترم آموزش و پرورش کلیات طرح جدید آموزش متوسطه کشور به شرح پیوست، تصویب و مقرر گردید این طرح و جزئیات آن ابتدا در شورای عالی برنامه ریزی مورد بررسی قرار گرفته و آنگاه جهت تصویب نهایی طرح به شورای عالی ارائه گردد.
پیوست
مقدمه:
برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور ایجاب مینماید تا با توجه به کمیت و کیفیت نیروی انسانی موجود در کلیه سطوح و نیازهای این برنامه، برای تامین نیروی انسانی مورد نیاز اقدام شود. گسترش علوم و فنون و تنوع رشته های علمی و فنی و همچنین تغییرات وسیع تکنولوژی از یکسو و سرمایه گذاری برای توسعه و اجرای پروژه های زیربنائی کشور از سوی دیگر، نیازمند توجه عمیق و گسترده به امر آموزش و تربیت نیروی انسانی و اصلاح روشها و شیوه های تربیت نیروی انسانی در کلیه سطوح تخصصی است و گستردگی نیروی انسانی جوان کشور بر اهمیت توجه عمیق به این امر می افزاید. در چنین شرایطی آموزشهای متوسط نقش تعیین کننده ای در تامین نیروی انسانی برای تخصصهای سطوح میانی و ارتقاء کیفیت آموزشهای عالی بر عهده دارد. وضع موجود آموزشهای متوسطه به دلیل "فقدان ساختار متناسب در آموزشهای متوسطه برای پاسخگوئی به نیازهای کمی و کیفی جامعه، عدم تناسب رشته های تحصیلی با علاقه و استعداد دانش آموزان، فقدان تنوع و انعطاف در ساختار آموزشهای متوسطه، فقدان زمینه برای گسترش و ارتقاء کیفیت و منزلت آموزشهای فنی و حرفه ای، فقدان رابطه منطقی بین آموزشهای فنی و حرفه ای و مهارتی کوتاه مدت با آموزشهای رسمی، عدم استفاده بهینه از امکانات جامعه و مراکز تولیدی و خدماتی برای گسترش آموزشهای فنی و حرفه ای، عدم تناسب ساختار و سازمان اجرایی و مدیریت این آموزشها با اهداف آن و فقدان جاذبه برای جذب نیروی انسانی کارآمد به عنوان مدرسان، معلمان، مربیان و استادکاران دروس نظری، علمی وفنی و سرگردانی بخش قابل ملاحظه ای از فارغ التحصیلان آموزشهای متوسطه که فرصت یا توانائی ورود به آموزشهای عالی را کسب ننموده اند، و در عین حال فاقد کارآئی و توانائی لازم برای اشتغال در بخشهای تولیدی و خدماتی میباشند"، نمیتواند پاسخگوی نیازهای آتی کشور به نیروی انسانی کارآمد و توانا برای اجرای برنامه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باشد. اصلاح نظام آموزش متوسطه برای رفع مشکلات مذکور و پاسخگوئی نیازهای آتی کشور امری فوری و ضروریست. طرح جدید آموزش متوسط برای رفع این اشکالات و پاسخگوئی به نیازهای گسترده برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور تنظیم گردیده است.
ماده یک - هدف فراهم آوردن شرایط و امکانات کافی برای ارتقاء کیفیت آموزشهای متوسطه (نظری و فنی و حرفه ای) و توسعه کمی این آموزشها به تناسب نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و توجه به مقتضیات جغرافیائی مناطق برای توسعه مناطق کشور و رعایت تناسب بین محتوای آموزش و این نیازها و مقتضیان جنس و سن دانش آموزان با رعایت اصول ذیل.
الف - ایجاد انعطاف به لحاظ سمت گیری اصلی آموزشهای متوسطه برای ادامه تحصیلات عالی در دانشگاهها و اشتغال مفید و برنامه ریزی و انتخاب رشته های تحصیلی بر حسب نیازهای کشور علاقه و استعداد افراد و انطباق با شرایط و امکانات محیط و اعمال تغییرات متناسب با پیشرفتهای علمی وفنی.
ب - گسترش کمی و ارتقاء کیفیت و منزلت آموزشهای فنی و حرفه ای
ج - فراهم آوردن زمینه و شرایط مناسب برای استفاده بهینه از امکانات جامعه و محیط برای اجرای آموزشهای متوسطه و سازماندهی آموزشهای خارج از مدرسه و ارزشیابی و بکارگیری این آموخته ها
ماده دو - اهداف تفصیلی و سطوح و رشته های آموزشهای متوسطه با توجه به سیاستها و اهداف مندرج در طرح کلیات نظام آموزش و پرورش توسط وزارت آموزش و پرورش تهیه و تنظیم خواهد شد.
ماده سه - طول دوره آموزش متوسطه معادل سه سال میباشد و تعداد واحدهای درسی مورد نیاز برای اخذ دیپلم متوسطه 96 واحد به شرح ذیل است (هر واحد درسی نظری معادل دو ساعت در هر نیمسال یا یکساعت در طول یک سال تحصیلی و هر واحد درسی عملی معادل 4 ساعت در هر نیمسال و یا دو ساعت در طول ساعت تحصیلی است).
الف - دروس مشترک: عبارتست از دروسی است که اطلاع از آنها برای ارتقاء بینش و دانش سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی هر شهروند ایرانی ضرورت دارد میزان دروس مشترک حدود 48 واحد است که عمدتاً در پایه های اول و دوم دوره متوسطه ارائه میشود.
ب - دروس اصلی، عبارتست از دروسی است که دانش آموز با گذراندن آنها پایه علمی یا عملی مناسبی برای ادامه تحصیل در مراکز آموزش عالی یا ورود به بازار کار و اشتغال در هر یک از گرایشهای تحصیلی کسب می نماید. میزان دروس اصلی حدود 48 واحد است که حدود 16 واحد آن در پایه های اول و دوم و بقیه آن در پایه سوم ارائه میشود.
ج - پودمانها یا دروس مهارت، عبارتست از مجموعه معنی داری از دروس علمی و عملی که ترکیب آنها به مهارت عملی فرد برای انجام کار مشخصی بیانجامد هر سطح از مهارت از ترکیب چند پودمان مهارت تشکیل میشود.
ماده چهار - به منظور گسترش آموزشهای مهارتی و جذب و تشویق دانش آموزان بازمانده از تحصیل برای کسب مهارتهای مورد نیاز جامعه شاخه آموزشهای مهارتی با اعمال روشهای ذیل برنامه ریزی میشود:
الف - استفاده از امکانات جامعه و مراکز تولیدی و خدماتی کلیه بخشهای اقتصادی و یا مراکز آموزشی برای ارائه آموزشهای مذکور با تمهید مقررات و قوانین مورد نیاز برای انجام این امر
ب - کلیه دانش آموزانی که حداقل 8 واحد از دروس اصلی پایه اول متوسطه را طی نموده باشند میتوانند با تغییر گرایش برای تکمیل مهارتهای مورد نیاز تا 32 واحد اقدام و گواهینامه مهارت درجه دو دریافت و یا با تکمیل مهارتهای مورد نیاز تا 48 واحد اقدام و گواهینامه مهارت درجه یک دریافت نمایند.
ج - افرادی که پس از گذراندن 48 واحد از دروس یا پودمانهای مهارت متقاضی دریافت دیپلم متوسطه باشند میتوانند دروس مشترک را به میزان 48 واحد تکمیل و دیپلم متوسطه مهارت دریافت نمایند.
ماده پنج - به کلیه فارغ التحصیلان دوره متوسطه گواهینامه پایان تحصیلات دوره متوسطه (دیپلم) اعطاء میشود ارزش این گواهینامه به لحاظ استخدامی همان دیپلم متوسطه است.
ماده شش - کلیه فارغ التحصیلان دیپلمه دوره سه ساله متوسطه میتوانند در آزمون سراسری مرحله اول برای ورود به دوره یک ساله پیش دانشگاهی شرکت نمایند. به کسانی که دوره یک ساله آموزش پیش دانشگاهی را با موفقیت طی نمایند گواهینامه مربوطه اعطاء میشود.
تبصره - ظرفیت دوره یک ساله پیش دانشگاهی با رعایت ظرفیت دانشگاهها و متناسب با آن تنظیم میشود.
ماده هفت - کلیه افرادی که دارای گواهینامه پایان دوره پیش دانشگاهی میباشند میتوانند در آزمون ورودی مرحله دوم برای ورود به مراکز آموزش عالی اقدام نمایند. کسانی که در آزمون این مرحله پذیرفته نشوند در صورت تمایل برای شرکت مجدد در این آزمون ملزم به طی دوره های مهارت مطابق ماده 8 میباشند.
ماده هشت - کسانی که در آزمون سراسری مرحله اول برای ورود به دوره یک ساله پیش دانشگاهی پذیرفته نمی شوند در صورت تمایل برای شرکت مجدد در آزمون این دوره باید نسبت به طی یک دوره مهارت قابل قبول برای وزارت آموزش و پرورش و احراز صلاحیت تخصصی و عملی برای اشتغال اقدام نمایند.
تبصره - فارغ التحصیلان دیپلمه آموزشهای فنی و حرفه ای از طی دوره های مهارت آموزی مستثنی و شرکت مجدد آنان در آزمون سراسری مرحله اول برای ورود به دوره پیش دانشگاهی بلامانع است.
ماده نه - برنامه ریزی درسی دوره پیش دانشگاهی با عنایت به کیفیت آموزشهای عالی و نیازهای دوره های دانشگاهی و همچنین برنامه های درسی دوره متوسطه توسط وزارت آموزش و پرورش و با همکاری وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بر حسب مورد انجام می پذیرد. مسئولیت اجرای دوره آموزش پیش دانشگاهی با وزارت آموزش و پرورش است.
ماده ده - برنامه ریزی آموزشی و درسی دوره سه ساله آموزش متوسطه و دوره یک ساله پیش دانشگاهی به مقتضای امکانات و شرایط مناطق کشور به شیوه برنامه سالیانه و یا نیمسال (واحدی) و یا ترکیبی از شیوه های فوق میباشد.
ماده یازده - به منظور تشویق دانش آموزان برای ورود به آموزشهای فنی و حرفه ای و ارتقاء منزلت این آموزشها، فارغ التحصیلان دوره های آموزش فنی و حرفه ای میتوانند بدون شرکت در کنکور سراسری مرحله اول بر اساس ضوابط خاص به دوره های دو ساله کاردانی آموزش فنی و حرفه ای راه یابند. اعمال این شرایط برای فارغ التحصیلان دوره های متوسطه نظری که قصد ورود به مراکز تربیت معلم را دارند نیز مجاز است.
ماده دوازده - وزارت فرهنگ و آموزش عالی ترتیبی اتخاذ مینماید تا با طراحی و اجرای دوره های خاص آموزشهای علمی، کاربردی (تکنولوژی) زمینه ارتقاء فارغ التحصیلان دوره های آموزش فنی و حرفه ای و کاردانی را تا سطوح کارشناسی ارشد و بالاتر فراهم آورد. برنامه ها و شیوه اجرای این دوره ها به تصویب شورای عالی برنامه ریزی خواهد رسید.
ماده سیزدهم - به منظور ایجاد تسهیلات برای ارائه آموزشهای پاره وقت و تکمیل دروس اصلی یا مشترک، سازماندهی مناسب برای ارائه آموزشهای تکمیلی به صورت تک درس و اجرای آن توسط وزارت آموزش و پرورش یا بخش های غیردولتی با نظارت این وزارت انجام میگیرد. این آموزشها میتوانند شامل کلیه دروس مشترک اصلی یا پودمانهای مهارت نیز باشد.
ماده چهاردهم - وزارتین آموزش و پرورش و کار و امور اجتماعی با همکاری یکدیگر نسبت به تنظیم مقررات و قوانین لازم برای اشتغال فارغ التحصیلان آموزشهای فنی و حرفه ای و مهارتی مطابق با اهداف و سیاستهای برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و اجرای مفاد تبصره 26 این برنامه اقدام می نمایند.
ماده پانزدهم - وزارت فرهنگ و آموزش عالی موظف است با تمهید مقدمات و برنامه ریزی متناسب برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز طرح جدید آموزش متوسطه با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش اقدام نماید.
ماده شانزدهم - وزارت آموزش و پرورش موظف است نسبت به تهیه قوانین و مقررات مناسب جهت سازماندهی، مدیریت، برنامه ریزی و اجرای این طرح و ارائه آن به مراجع ذیربط اقدام نماید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی