صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/02/27
برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر جاجرم
موضوع
جبران خسارت عدم تحویل کالا در فروش از روی نمونه
پرسش
در معامله اتفاقی فیمابین طرفین چنانچه فروش برنج از روی نمونه باشد ولی موقع تحویل برنج طبق نمونه تحویل نشود؛ آیا خریدار میتواند مابهالتفاوت برنج نمونه با برنج تحویلی را در قالب مطالبه خسارت از دادگاه حقوقی درخواست نماید؟
نظر هیات عالی
برخلاف نظریه اقلیت؛ ماده 353 قانون مدنی (باطل بودن بیع چیز معینی به عنوان جنسی خاص در فرضی که در واقع از آن جنس نباشد) به موضوع سوال مرتبط نمیباشد چون این ماده ناظر به زمانی است که «جنس» وصف ذاتی یا جوهری بیع است و به تعبیری خود موضوع معامله است مانند طلا بودن گردنبند؛ و به نظر مقررات ماده 354 قانون مدنی به موضوع حاکم است نتیجاً نظر اکثریت مورد تایید هیات عالی است.
نظر اکثریت
در فروش از روی نمونه، فروشنده ملزم است کالایی مانند نمونه به مشتری تحویل دهد. در اینجا 3 حالت متصور است: 1- نمونه عین معین بوده است و مطابق نمونه تسلیم نشود مشتری به استناد خیار تخلف از وصف ماده 354 قانون مدنی حق فسخ دارد. 2- نمونه کلی بوده است و مطابق نمونه تسلیم نشده است، مشتری میتواند بایع را الزام کند و در صورت عدم تحویل مطابق نمونه میتواند به استناد خیار تعذر تسلیم میتواند معامله را فسخ کند. 3- اگر نمونه کلی در معین بوده و مطابق نمونه تسلیم نشده باشد دو حالت دارد:
الف) یا نمونه به اندازه مورد توافق در دسترس بایع است که وی را ملزم میکنیم.
ب) به اندازه مورد توافق نیست مشتری میتواند به استناد خیار تخلف از وصف فسخ کند. اگر نمونه قبل از تسلیم شدن تلف شود و اوصاف آن در قرارداد نیامده باشد، فروشنده در انتخاب مصداق کلی تابع ماده 279قانون مدنی میباشد. با توجه به موارد فوق در صورت تقدیم دادخواست توسط خواهان با توجه به اینکه دادخواست مطروحه حقانیت خواهان را نسبت به خواسته اثبات نمیکند؛ لذا حکم به بیحقی خواهان یا بطلان دعوی صادر میشود.
نظر اقلیت
با عنایت به صدر ماده 353 قانون مدنی ایران، هرگاه چیز معین به عنوان جنس خاص فروخته شود و در واقع از آن جنس نباشد، بیع باطل است؛ لذا با توجه به اینکه بیع از اساس باطل میباشد؛ قابلیت تقدیم دادخواست از جهت دریافت مابهالتفاوت را دارد.