صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1389/10/10
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر بهشهر
موضوع
حدود اختیارات وصی در صورت تملیک بخشی از ماترک به وی در قبال انجام مورد وصیت قائم به شخص- وصیت عهدی
پرسش
در باب وصیت چنانچه موصی برای بعد از وفات خود وصی تعیین کند و در قبال انجام مورد وصیت، بخشی از اموال خود را به نام وصی تملیک کند، این چه نوع وصیتی است و آیا انجام مورد وصیت قائم به شخص وصی است؟ آیا وصی میتواند فرد دیگری را در امور مذکور وکیل خود قرار دهد؟
نظر هیئت عالی
در فرض سوال، چنانچه تملیک عین یا منفعت از ناحیه موصی زائد بر ثلث نباشد، موضوع بنا بر عمومات امکان وصیت، بلامانع بوده و فاقد اشکال به نظر میرسد. در خصوص تعیین وکیل از ناحیه وصی، چنانچه در باب وصیت عهدی و اداره امور، شرط مباشرت احراز شود انجام این امور به نماینده موجبی ندارد. در مورد طرح دعوا یا اموری که فینفسه مباشرت وصی در آن شرط نیست، امکان تعیین وکیل وجود داشته و مقتضی به نظر میرسد.
نظر اکثریت
وصیت بر دو قسم است: 1- وصیت عهدی 2- وصیت تملیکی.
در وصیت عهدی موصی یک یا چند نفر را برای انجام برخی امور یا تصرفات دیگر مأمور می کند؛ لیکن در وصیت تملیکی، موصی عین یا منفعتی را از مال خود برای زمان بعد از خودش به دیگری مجاناً تملیک می کند. بنابراین، در مورد فرض تملیک عین یا منفعت مال متعلق به موصی برای بعد از وفاتش، به محض قبول موصی له اخذ وکیل از سوی وصی امکانپذیرنیست؛ لیکن در فرض عدم شرط مباشرت، منعی در اخذ وکیل از سوی وصی وجود ندارد.
نظر اقلیت
در وصیت تملیکی، در فرض وحدت وصی و موصیله به عنوان واحد، چنانچه موصی نامبرده را برای بعد از فوت خود وصی خود قرار دهد و همین بخش از اموال خود را برای بعد از فوت خویش به نام وی کند به محض فوت موصی و قبول از سوی چنین شخصی، این فرض دارای دو شق خواهد بود: آن قسمت که مربوط به انجام امور به عنوان وصی است، از مقوله وصیت عهدی است که در فرض شرط مباشرت، قائم به شخص است والا قائم به شخص نیست و آن قسمت که مربوط به تملیک عین یا منفعت مال موصی در حق وصی است مربوط به مقوله وصیت تملیکی است که قائم به شخص نیست و موصیله میتواند به محض قبول، مورد وصیت (موصیله) را به دیگری انتقال دهد.