صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1387/11/18
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر نظنز
موضوع
چگونگی عمل به شرط در عقد متعه
پرسش
زن و مردی ضمنعقد متعه شرط میکنند که در پایان مدت متعه مرد، زن را به عقد دائم خود درآورد والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید. الف: آیا زن میتواند مرد را ملزم به نکاح دائم (عمل به شرط) کند؟ب: اگر مرد عمل به شرط نکرد، آیا میتوان وی را ملزم به پرداخت وجهالتزام نمود؟
نظر هیئت عالی
نشست قضایی (1) مدنی: در عقد انقطاع، التزام شوهر بر دادن وجهالتزام ریشه قراردادی دارد و با احراز رابطه حقوقی قراردادی طرفین، محکومیت متعهد بر پرداخت وجهالتزام مانع قانونی ندارد. لیکن الزام مرد به انعقاد عقد دائم با شرایط و اوصاف خاص خود که نیازمند عمل حقوقی مستقلی است امکانپذیر نمیباشد، بالاخص که پرداخت وجهالتزام با قید عبارت «والا مبلغ دویست میلیون ریال به زن پرداخت نماید» به روشنی موید تعیین ما به ازای شرط میباشد. بنابراین، در هر دو قسمت سوال نظر اکثریت تأیید میشود.
نظر اکثریت
o قسمت الف:
نظر به اینکه شرط واقع شده (نکاح دائم) یک شرط فعل است و این شرط فعل، عمل حقوقی مستقلی است که نیاز به ایجاب و قبول و قصد انشای خاص دارد؛ لذا نمیتوان مرد را به انجام نکاح دائم که شرط شده است ملزم نمود.
o قسمت ب:
با توجه به اینکه مرد ضمنعقد نکاح متعه خود را ملزم کرده و برای خود ایجاد تعهد نموده است (هرچند که نمیتوان وی را ملزم به نکاح دائم که شرط شده، نمود) ولی چون سبب وجهالتزام که عقد متعه میباشد،ایجاد شده است، بنابراین با توجه به قواعد عمومی قراردادها عمومات «المومنون عند شروطهم»، «اوفوا بالعقود»، «اوفوا بالعهود» زن میتواند الزام مرد به پرداخت وجهالتزام را خواستار شود.
نظر اقلیت
o قسمت الف:
چون شرط ضمنعقد لازم است، شروط ضمنی آن نیز با توجه به تأثیر اثر لزوم، لازم است؛ لذا مرد را میتوان به عقد نکاح ملزم کرد.
o قسمت ب:
وجهالتزام صرفاً برای انجام شرط است و شرط یک عمل حقوقی جداگانه میباشد. بنابراین، چون هنوز عقدی ایجاد نشده است که شرط ضمنی آن الزامآور باشد، نمیتوان مرد را ملزم به پرداخت وجهالتزام کرد.