قانون اساسنامه بانک ملی ایران

فصل اول - کلیات و سرمایه

ماده 1
بانک ملی ایران که به موجب قانون 14 اردیبهشت ماه 1306 تاسیس گردیده تابع قوانین و آیین نامه‌های عمومی مربوط به دولت و بنگاه‌هاایکه با سرمایه دولت تشکیل شده‌اند نمیباشد مگر آنکه در قانون مربوط صراحتاً از بانک ملی ایران اسم برده شده باشد ولی نسبت بمواردی که در این قانون پیش بینی نشده است بانک تابع قانون تجارت است.

ماده 2
مرکز اصلی بانک ملی ایران تهران است و میتواند هر جا لازم بداند شعبه یا نمایندگی دائر نماید. بانک میتواند در صورت اقتضای مصالح عالیه کشور به موجب تصویب نامه هیات وزیران مرکز خود را بمحل دیگری منتقل نماید.

ماده 3
سرمایه بانک ملی ایران دو میلیارد ریال است که تماماً از طرف دولت پرداخت شده است.

فصل دوم - ارکان بانک

ماده 4
بانک دارای ارکان ذیل است
الف - مجمع عمومی
ب - هیات عامل و مدیر کل
ج - شورای عالی
د - هیات نظار
ه - بازرس دولت

الف - مجمع عمومی

ماده 5
نمایندگی سهام دولت در بانک به عهده وزیر دارائی و دو نفر دیگر است که از بین وزراء یا غیر آنها بنا بر پیشنهاد وزیر دارائی به موجب تصویب نامه هیات وزیران انتخاب میشوند. اعضای شورای عالی و هیات عامل و هیات نظار و بازرس دولت برای شرکت در مذاکرات در مجمع عمومی حضور خواهند داشت ولی حق رای ندارند.

ماده 6

1 - مجمع عمومی بانک لااقل سالی یکمرتبه و علاوه بر آن بتقاضای وزیر دارائی یا مدیر کل بانک یا رئیس شورای عالی و یا رئیس هیات نظار بدعوت مدیر بانک تشکیل و دارای وظایف و اختیارات زیر است.
الف - رسیدگی و اظهارنظر نسبت بگزارش وضع بانک که مدیرکل بانک بمجمع داده و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان و اندوخته پس از استماع گزارش هیات نظار.
ب - انتخاب اعضای شورای عالی.
ج - انتخاب اعضای هیات نظار.
د - اتخاذ تصمیم نسبت بهر گونه مسائل دیگر مربوط به عملیات بانک که از طرف مدیر کل و یا کسی که بتقاضای او مجمع تشکیل شده مطرح میشود.

2 - آگهی دعوت مجمع عمومی باید حداکثر بیست روز و حداقل پنج روز قبل از انعقاد مجمع در روزنامه رسمی کشور منتشر گردد.

3 - صاحبان سهام حاضر در مجمع بین خود و یا بین اعضای شورای عالی و هیات نظار حاضر در مجمع یکنفر رئیس و یکنفر منشی انتخاب مینمایند.

ماده 7
تصمیمهای مجمع به اکثریت آراء نمایندگان صاحبان سهام گرفته می‌شود و صورت مجلس مذاکرات بامضای رئیس مجمع رسیده و در مرکز بانک نگاهداری میشود و تصویب ترازنامه به منزله مفاصای هیات عامل میباشد.

ب - هیات عامل

ماده 8

1 - هیات عامل بانک تشکیل میشود از مدیرکل و یکنفر قائم مقام و سه نفر معاون که برای مدت سه سال منصوب میشوند و ممکن است قبل از انقضای مدت ماموریت خود تغییر یابند و یا پس از پایان مدت تصدی مجدداً انتخاب شوند.

2 - مدیرکل به پیشنهاد وزیر دارائی و تصویب نامه هیات وزیران بفرمان ملوکانه و سایر اعضای هیات عامل به پیشنهاد مدیرکل و موافقت وزیر دارائی به موجب تصویب نامه هیات وزیران منصوب میشوند.

ماده 9- مدیرکل بانک رئیس هیات عامل و بالاترین مرجع امور بانک بوده و علاوه بر اختیار استخدام و تعلیق و یا اخراج کارمندان و مستخدمین و تعیین شغل و حقوق و ترفیع آنها و به طور کلی انجام تمام امور داخلی و اداری در حدود آیین نامه‌ها و بودجه‌ای که به تصویب شورای عالی خواهد رسید دارای وظایف و اختیارات ذیل میباشد

الف - اجرای مصوبات شورای عالی.

ب - نظارت بر اجرای قانون اساسنامه و آیین نامه‌های بانک.

ج - نمایندگی بانک در کلیه مراجع قضایی و غیر قضایی با حق توکیل.

د - اتخاذ تصمیم نسبت بکلیه امور جاری بانک که این قانون صراحتاً جزو وظایف و اختیارات سایر ارکان بانک قرار نداده است.

ھ - تفویض قسمتی از اختیارات خود و حق امضا بقائم مقام و معاونین یا کارمندان دیگر بانک.

و - تسلیم گزارش از وضع بانک بمجمع عمومی.

ز - آگاه ساختن هیات نظارت از کلیه تصمیمات شورای عالی.

ماده 10
مدیرکل وظایف قائم مقام و معاونین را تعیین مینماید و در غیاب مدیرکل کلیه اختیارات و وظایف قانونی او بقائم مقام واگذار میشود.

ج - شورای عالی

ماده 11
شورای عالی مرکب از نه نفر از اشخاص ذیل است.
مدیرکل بانک ملی
یکی از اعضای هیات عامل بانک مرکزی به انتخاب رئیس کل آن بانک.
هفت نفر از اتباع ایران در مجمع عمومی از بین اشخاص صلاحیت دار برای سه سال انتخاب می کند و تجدید انتخاب آنها بلا مانع است.
در آخر سال اول پس از اجرای این اساسنامه دو نفر و در آخر سال دوم دو نفر دیگر از هفت نفر اشخاص صلاحیتدار از اعضای اولیه شورای عالی به حکم قرعه از عضویت خارج و به جای آنها اعضای دیگر انتخاب خواهند شد از آن ببعد هر سال اعضائی که دوره سه ساله آنها سر رسیده باشد از عضویت خارج و به جای آنها انتخاب به عمل خواهد آمد اعضائی که خارج میشوند میتوان دوباره انتخاب نمود.

ماده 12

1 - جلسات شورا لااقل ماهی یکبار و علاوه بر آن بر حسب دعوت رئیس شورا یا مدیر کل بانک تشکیل میشود.

2 - جلسات شورای عالی وقتی رسمیت خواهد داشت که لااقل دو سوم از اعضاء آن در جلسه حضور داشته باشند و تصمیمات به اکثریت آراء اعضاء حاضر گرفته میشود.

3 - شورای عالی از بین اعضای خود یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس برای مدت یک سال انتخاب میکند.

ماده 13

1 - وظایف شورای عالی به قرار زیر است.
الف - تصویب آیین نامه استخدام و سایر آیین نامه‌های مندرج در این قانون و بودجه بانک.
ب - اتخاذ تصمیم نسبت بدادن اعتبار ببانکهای خارجی و گرفتن اعتبار از آنها.
ج - اتخاذ تصمیم درباره مسائلی که در حدود عملیات بانک به شورا مراجعه میشود.
د - اتخاذ تصمیم راجع ببستانکاریهای مشکوک یا لاوصول.
ھ - اتخاذ تصمیم نسبت بمعاملات بانک که طرف آن یکی از اعضای هیات عامل باشد.

2 - شورای عالی حق دارد کلیه اطلاعات راجع بامور بانک را که در اجرای وظایف خود لازم میداند از مدیرکل بخواهد.

د - هیات نظار

ماده 14
هیات نظار مرکب از پنج نفر است که مجمع عمومی برای مدت یک سال از میان اشخاص صلاحیتدار انتخاب میکند.

ماده 15
هیات نظار لااقل ماهی یک مرتبه تشکیل میشود به علاوه هر موقع که رئیس هیات نظار یا رئیس شورای عالی و یا مدیر کل لازم بدانند آن را دعوت خواهند نمود. تصمیمات هیت نظار به اکثریت آراء گرفته میشود.

ماده 16

1- هیات نظار باید مراقبت نمایند که امور بانک طبق قوانین و مقررات این اساسنامه انجام گیرد و برای این منظور میتواند هر گونه اطلاعی را که لازم دارد خواسته و مستقیماً یا توسط نماینده‌ای که از اعضای خود یا از خارج انتخاب میکند به دفاتر و نوشتجات بانک رسیدگی نماید.
هیات نظار بخصوص موظف بانجام امور ذیل میباشد.
الف - به دفاتر و حسابهای بانک رسیدگی نموده و خلاصه حسابهائی را که بانک باید طبق قانون هرماهه به شورای پول و اعتبار بفرستد تصدیق نماید.
ب - به ترازنامه و حساب سود و زیان بانک رسیدگی نموده و گزارشی از چگونگی عملیات بانک و نظریات خود برای مجمع عمومی تهیه نماید.

2 - هیات نظار حق مداخله مستقیم در امور بانک ندارد و نظریات خود را کتباً بمدیر کل اطلاع میدهد.

ھ - بازرس دولت

ماده 17
بازرس دولت در بانک و میزان حقوق او بر حسب پیشنهاد وزارت دارائی و تصویب هیات وزیران تعیین میشود و با حق رای مشورتی در جلسات شورای عالی و هیات نظار حضور خواهد یافت حقوق بازرس دولت را وزارت دارائی پرداخت مینماید.

ماده 18
بازرس دولت عهده دار مراقبت در تطبیق عملیات بانک با قوانین و مقررات بوده و موظف است وزارت دارائی را منظماً از جریان امور بانک مستحضر دارد. برای انجام این وظائف میتواند هر موقع لازم بداند جهت کسب اطلاعات بهیات عامل رجوع نماید.

فصل سوم - عملیات بانک

ماده 19

1 - بانک علاوه بر اداره کردن صندوق پس‌انداز و بانک کارگشائی طبق آیین نامه‌ایکه به تصویب شورای عالی خواهد رسید عملیات ذیل را انجام خواهد داد:

الف - افتتاح حساب جاری و قبول سپرده اعم از دیداری یا مدت دار.

ب - تنزیل اوراق تجارتی از قبیل برات - سفته و به طور کلی هر سندیکه حاکی از طلب بوده و دارای لااقل دو امضای معتبر باشد.

ج - اعطای وام در مقابل فلزات گرانبها - ارزهای آزاد - رسید انبار رسمی اسناد بهادار و یا غیرمنقول ثبت شده.

د - عرضه نمودن اوراق قرضه و سهام برای فروش به حساب مشتریان.

ھ - خرید و فروش اوراق قرضه صادره یا تضمین شده از طرف دولت ایران یا دولتهای خارجی و یا موسسات معتبر مالی.

و - گشایش اعتبارات اسنادی و صدور ضمانت نامه.

ز - انجام معاملات ارزی در حدود مقررات بانک مرکزی ایران.

ح - قبول اسناد بهادار به عنوان امانت و انجام هر گونه عملیات مربوط به آن.

ط - گرفتن اعتبار از خارجه و یا دادن وام بخارجه با تصویب شورای عالی.

ی - افتتاح حساب جاری نزد بانکهای خارجه یا داخله.

ک - نگاهداری و اداره صندوقهای امانت.

ل - انجام هر گونه عملیات دیگر بانکی که به موجب قانون بانکداری منع نشده باشد.

2 - بانک میتواند در موارد ضروری نمایندگی موسسات پولی یا بانکی را که به موجب قانون تشکیل شده قبول نماید.

3 - بانک میتواند از پذیرفتن سپرده‌ها و باز کردن حساب جاری و نزول اوراق و هر نوع پیشنهاد معامله دیگر بدون ذکر دلیل خودداری نماید.

فصل چهارم - ترازنامه و تقسیم سود

ماده 20
سال مالی بانک در پایان اسفند ماه هر سال خاتمه مییابد و حسابهای بانک به تاریخ مزبور بسته میشود ترازنامه بانک باید لااقل 30 روز قبل از تشکیل مجمع عمومی بهیات نظار تسلیم شود.

ماده 21
ارزیابی ارقام دارائی بانک در ترازنامه به طریق زیر خواهد بود.
شمش طلا و مسکوک طلا بقیمت قانونی.
شمش و مسکوک نقره که جریان قانونی ندارد. بنرخ بازار بین‌المللی که ورود و خروج نقره در آن جا آزاد است.
سهام و اوراق بهادار ببهای خریداری یا قیمت روز هر یک پایین تر باشد.
اموال منقول و غیرمنقول ببهای خرید یا بهای تمام شده پس از وضع استهلاک که میزان آن از طرف شورای پول و اعتبار تعیین میشود.
سود ویژه بانک عبارت است از درآمد بانک پس از وضع هزینه و استهلاک و پاداش.
سود ویژه به علاوه مبلغ نقل شده در سال قبل پس از وضع مالیاتها به شرح زیر تقسیم میشود.

1 - یک قسمت از آن طبق قانون بانکداری برای اندوخته‌ها کنار گذارده میشود.

2 - یک قسمت برای نقل حساب سال بعد که میزان آن بر حسب پیشنهاد مدیرکل و تصویب مجمع عمومی تعیین میگردد.

3 - مابقی سود ویژه متعلق به دولت است ولی مادامیکه دولت به بانک مرکزی ایران بدهی دارد برای واریز بدهی مزبور در اختیار بانک مرکزی گذارده میشود.

فصل پنجم
مقررات مختلف

ماده 22
1 - اعضای شورای عالی و هیات عامل و هیات نظار و بازرس دولت بایستی قبل از شروع به کار در حضور اعضای مجمع عمومی سوگند یاد کنند که اسرار بانک را حفظ نمایند.

ماده 23 - اعضای هیات عامل و شورای عالی و هیات نظار و بازرس دولت در مدت تصدی خود نمیتوانند اقدام بمعاملات تجاری نموده یا عضویت شرکتها و بنگاههای تجاری را قبول نمایند مگر با اجازه مخصوص مجمع عمومی مشروط به اینکه موارد نامبرده مخالف مصالح بانک نباشد.

ماده 24
چنانچه یکی از مشتریان بانک ورشکست شود و یا بدهی خود را به موقع به بانک نپردازد یا ترتیب رضایت بخشی برای واریز آن ندهد بانک میتواند کلیه مطالبات خود را از حسابهای او برداشت نماید.

ماده 25
مجمع عمومی پاداشی برای اعضاء شورای عالی و هیات نظار تصویب مینماید که در مقابل خدمات آنها پرداخت شود.

ماده 26
بانک در مقابل اسناد صادره وقتی ملزم است که دارای دو امضای مجاز باشد.

ماده 27
این قانون از تاریخی که قانون پولی و بانکی کشور به موقع اجرا گذارده شود قابل اجرا بوده و جانشین قانون اساسنامه بانک ملی ایران مصوب 23 مرداد ماه 1317 خواهد بود ولی در مورد عملیاتی که طبق اساسنامه سابق شروع شده تا موقع ختم آن همان مقررات اساسنامه سابق مجری خواهد بود و همچنین کلیه آیین نامه‌ها تا تغییرات آن بقوت خود باقی میماند.

لایحه قانونی فوق که مشتمل بر بیست و هفت ماده است (‌طبق قانون اعطاء اختیار بکمیسیونهای مشترک دارائی و دادگستری مجلسین جهت تصویب لایحه بانکی و پولی کشور و اساسنامه بانک ملی ایران) در تاریخ هفتم خرداد ماه 1339 به تصویب کمیسیونهای نامبرده رسیده و قابل اجرا میباشد.

رئیس مجلس شورای ملی - رئیس مجلس سنا
رضا حکمت - محسن صدر

دریافت فایل پی‌دی‌اف