جدول مواد درسی و برنامه تفصیلی دوره چهارساله متوسطه رشته علوم و معارف اسلامی

مصوب 1368/01/21 شورای عالی آموزش و پرورش

1)برنامه درسی رشته علوم ومعارف اسلامی دوره دبیرستان سال اول


شماره

مواد درسی

ساعات درهفته

نام کتاب

ملاحظات

1

ادبیات عرب

8

عربی آسان تاآخر جلدسوم

یا:جامع المقدمات تاآخر عوامل

2

بینش اسلامی

3

کتاب بینش اسلامی اول دبیرستان کد203

3

ادبیات فارسی

5

کتاب اول دبیرستان کد 201

4

اخلاق اسلامی

1

منتخبی ازآداب تعلیم وتعلم در اسلام
شهید ثانی

5

زبان خارجی

3

کتاب سال اول دبیرستان کد204

6

ورزش

2

-------

7

ریاضی

3

کتاب سال اول علوم انسانی کد 216

8

شیمی

2

کتاب اول علوم انسانی کد214

9

جغرافیای ایران

2

کتاب جغرافیای دوم دبیرستان کد 225

10

احکام

3

رساله آموزشی

11

تاریخ فرهنگ وتمدن

2

کتاب تاریخ فرهنگ وتمدن دوم دبیرستان کد1/235

جمع

34

یادآوری:علاوه بر 34 ساعت درس هفتگی، دبیرستان می‌تواند به تناسب نیاز 2 الی 4 ساعت در هفته دروس اختصاصی خود را به این جدول درسی اضافه نماید.

2)برنامه درسی رشته معارف اسلامی دوره دبیرستان سال دوم


شماره

مواد رسی

ساعات درهفته

نام کتاب

ملاحظات

1

ادبیات عرب

7

جلد چهارم عربی آسان به علاوه بخشی از سیوه طی (تاآخر مبتداوخبرواول نواسخ)

یا:هدایه وصمدیه از جامع المقدمات به علاوه ازسیوطی

2

بینش اسلامی

3

بینش اسلامی دوم دبیرستان کد222

3

ادبیات فارسی

5

کتاب دوم دبیرستان کد220

غیررشته فرهنگ وادب

4

اخلاق اسلامی

1

برگرفته از کتاب اخلاق اسلامی تربیت معلم

-فهرست مطالب پیوست است

5

زبان حارجی

3

کتاب دوم دبیرستان کد223

6

فیزیک

2

کتاب دوم علوم انسانی کد 236

7

زیست شناسی

3

زیست شناسی سال دوم آموزش بازرگانی و حرفه ای کد

8

جغرافیای عمومی وجغرافیای قاره ها وکشورها

2

تلخیص جغرافیای عمومی چهارم و قاره ها و کشورهای سال اول کدهای 298+1/219

9

جغرافیای کشورهای مسلمان

2

جغرافیای کشورهای مسلمان سال چهارم کد1/297

10

ورزش

2

--------

11

ریاضی

2

ریاضی سال دوم اقتصاد اجتماعی کد241

-فصل آخر این کتاب حذف می‌گردد.

12

تاریخ اسلام

2

تاریخ اسلام سال چهارم دبیرستان کد 302

جمع

34

3)برنامه درسی رشته معارف اسلامی دوره دبیرستان سال سوم


شماره

مواد رسی

ساعات درهفته

نام کتاب

ملاحظات

1

ادبیات عرب

5

بقیه سیوطی (از نواسخ مبتداووخبرتا پایان)

2

بینش اسلامی

3

بینش اسلامی سوم دبیرستان کد 251

3

ادبیات فارسی

5

کتاب سوم دبیرستان کد249

غیررشته فرهنگ وادب

4

اخلاق

1

برگرفته از کتاب اخلاق اسلامی تربیت معلم

-فهرست مطالب پیوست است

5

زبان خارجی

3

کتاب سال سوم دبیرستان کد252

6

آیین سخنوری

2

کتاب سخنوری وفن بیان مراکز تربیت معلم کد5003

7

تاریخ عمو.می

2

تاریخ عمومی سال چهارم دبیرستان کد 307

8

تاریخ معاصر ایران

2

تاریخ معاصرسال سوم دبیرستان کد 253

9

منطق

2

منطق سال چهارم رشته فرهنگ وادب کد315

10

اصول فقه

3

اصول فقه استاد مطهری

11

جامعه شناسی

2

تلخیص از جامعه شناسی اول ودوم دبیرستان کدهای 243+215

-فهرست مطالب پیوست است

12

آشنایی با قرآن

2

کتاب آشنایی با قرآن مراکز تربیت معلم کد2003

13

ورزش

2

-----

جمع

34

4)برنامه درسی رشته معارف اسلامی دوره دبیرستان سال چهارم


شماره

مواد رسی

ساعات درهفته

نام کتاب

ملاحظات

1

ادبیات عرب

5

باب رابع مهذب مغنی

2

بینش اسلامی

3

بینش اسلامی چهارم دبیرستان کد 285

3

ادبیات فارسی

5

کتاب چهارم دبیرستان کد 283

غیررشته فرهنگ وادب

4

اقتصاد

2

رشدوتوسعه اقتصادی چهارم دبیرستان کد304

5

زبان خارجی

3

کتاب چهارم دبیرستان کد284

6

آشنایی با متون اسلامی

1

کتاب آشنایی با متون اسلامی مراکز تربیت معلم کد 1/1006

-فصل دوم این کتاب حذف می‌گردد.

7

ورزش

2

-----

8

فقه

2

تبصره علامه

9

مکاتب اعتصادی وسیاسی

2

کتاب درسی تربیت معلم کد2014

10

فلسفه اسلامی

3

کتاب آشنایی با فلسفه اسلامی «چهارم دبیرستان » کد 317

11

منطق

4

دوره مختصع منطق صدری

12

جامعه شناسی

2

تلخیص جامعه شناسی دوم وسوم دبیرستان کدهای 243+281

جمع

34

فهرست مطالب درس اخلاق سال دوم
فضایل ورذایل در آینه روایات:
وسعت دامنه تعالیم اخلاقی در اسلامجنبه همگانی تعالیم اخلاقی اسلام - وحدت در عین کثرت - اهداف متوسطه.
خشم. خشونت:
خشم - حلم وبردباری - حقد و کینه - عفو گذشت - حسد - خیرخواهی - شجاعت - جبن و ترسویی - وقار- رفق و مدارا- حسن خلق - ستمکاری وایذاء دیگران - غیبت و بدگویی - حسن ظن.
حبّ مادّیات:
حرص و طمع - بخل و سخاء - ایثار.
دوستی و صمیمیت:
دوستی واخوت - خوش رفتاری و حسن معاشرت - انصاف - صدق وراستی - وفاداری - وفا به عهد - قدرشناسی - مزاحادب

فهرست مطالب درس اخلاق:سال سوم

فصل اول - خودخواهی یا حب نفس
توجه به دو نوع خود، در تعالیم اسلامی - خود دوستی و خودخواهی - چگونگی تشکیل خودخواهی - لذت طلبی - دنیاگرایی یا حب دنیا - خودخواهی یا غفلت از خدا- سرچشمه انحطاط - خودخواهی یا میل ساده نیست - گام اول در تربیت انسان - مظاهر خودخواهی در زندگی اسنان - عقل و علم در استخدام خودخواهی - حق خود - حق غیر - تغییر شکل خودخواهی - ملی گرایی یا خود پرستی دسته جمعی - سرچشمه اختلاف - تاثیر منفی خودخواهی در پیوند دل ها - دوشرط اساسی ایجاد محبت - تضییع امتیازات دیگران - خواستن دیگران برای خود یا طرز فکر انتفاعی فراموش کاری و بی وفایی - کبر ونخوت - غرور و تقدس - حب جاه معنوی - مار نفست را بکش در ابتدا - معیار اصلی برای شناخت خود ودیگران - راه عملی برای مبارزه با خود خواهی. 1- توجه به خدا -2- تعیین حریم با ایجاد تعادل در امیال 3- اخلاص - 4- مبارزه همه جانبه - 5- بصیرت. آگاهی - 6- مبارزه با رزایل و پرورش فضایل نتیجه گیری.

فصل دوم :عواطف انسانی:
عاطفه انسانی - عاطفه سرچشمه بسیاری از فضایل - عاطفه، عامل تلطیف روحی - لذت عاطفی - محبت ,نیاز روحی انسان - ارزش محبت در تعالیم اسلامی - فقر عاطفی و نتایج آن - ره آورد غرب تعیین حریم عواطف - غلبه احساسات - اعتدال در محبت اختلالات عواطف یا غرایز.

فصل سوم :خویشتن شناسی اخلاقی:
ضرورت خوشتن شناسی - لزوم واقع بینی در خویشتن شناسی - موانع خویشتن شناسی - شکستن غرور- یاس از خودسازی - مقایسه خود با دیگران - شناخت امتیازات - ایجاد فخر و مباهات - پیشگیری از فخر و مباهات - روش علمی برای خویشتن شناسی - انواع صفات و استعداد - صفات موروثی و اکتسابی و تفاوت آنها با هم - شناخت صفات واستعدادهای موروثی - تنظیم جدول صفات - محاسبه - روش مبارزه با صفات منفی - طریقه تحصیل صفات مثبت - هماهنگی در پرورش فضایل - تکامل تدریجی - افزایش حساسیت در مراتب کمال - بهترین دوران سازندگی -

فهرست مطالب درس جامعه شناسی(سوم وچهارم)

درس جامعه شناسی سال سوم :
کتاب سال اول:سیر اندیشه اجتماعی (از صفحه 38تا63)
کتاب سال اول:علم جامعه شناسی (از صفحه 16تا34)وجامعه شناسی غربی (از 63 تا 80)
کتاب سال اول:جامعه(از صفحه 1 تا 15)
کتاب سال دوم:گروه های اجتماعی (صفحه 20تا30)
کتاب سال دوم:قشربندی وطبقات اجتماعی (30تا50)
جمعاً 105 صفحه

درس جامعه شناسی سال چهار:
کتاب سال دوم:نهادهای اجتماعی (از صفحه 50 تا 77)
کتاب سال سوم:فرهنگ وتمدن (از صفحه 60 تا 85)
کتاب سال سوم:ارزشها (از صفحه 1 تا 8)
کتاب سال سوم:هنجارها (ازصفحه 8 تا 20)
کتاب سال سوم:نابهنجاریها(از صفحه 20 تا 25)
کتاب سال سوم:جامعه پذیری و کنترل اجتماعی (از صفحه 30 تا 60)
کتاب سال سوم:تحول اجتماعی (از صفحه 86 تا 106)
جمعاً 132 صفحه

برنامه تفصیلی درس «جغرافیای جهان وکشورهای مسلمان»
بخش اول «قاره آسیا»
-فصل اول ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای انسانی و اقتصادی
-فصل دوم کشورهای آسیا، شبه قاره هند، کشورهای شرقی خاورمیانه
بخش دوم «قاره آفریقا»
-فصل اول ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای انسانی واقتصادی
-فصل دوم:شمال افریقا، الجزایر ولیبی. ...
صحرای بزرگ، موریتانی و....
افریقای شرقی، تانزانیاو...
افریقای غربی، نیجریه و....
بخش سوم «قاره اروپا»
-فصل اول ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای انسانی واقتصادی
-فصل دوم، اروپای غربی ؛انگلستان و...
اروپای شرقی، لهستان و..
اروپای مرکزی، آلمان فدرال و...
اروپای جنوبی، ایتالیاو...
بخش چهارم «قاره آمریکا»
-فصل اول:ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای انسانی واقتصادی
-فصل دوم:آمریکای شمالی، ایالات متحده و. ...
آمریکای مرکزی، نیکاراگواو....
آمریکای جنوبی، آرژانتین، برزیل و....
بخش پنجم«قاره استرالیا»
ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای انسانی واقتصادی
بخش ششم «قاره اقیانوسیه »
ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای انسانی واقتصادی،زلاند نو

منتخب کتاب آداب تعلیم وتعلم در اسلام

اول - در شرف و فضیلت علم ودانش
الف- عظمت و شکوه علم وعلما و متعلمان از دیدگاه قرآن
ب- والایی مقام علم وعلما ومتعلمان در منطق سنت و احادیث نبوی.

دوم - آداب ووظایف مشترک معلم وشاگرد
1-ضرورت ولزوم اخلاص و پاکسازی نیت
الف:رهنمودهای قرآن کریم برای ایحاد اخلاص نیت
ب:سخنان پیامبر گرامی اسلام (ص) در اهمیت اخلاص نیت
ج:احادیث شیعی در باره خلوص نیت چ
د:راه ورسم احلاص نیت در سخنان بزرگان و راهبران دینی
ه: شیطان برای از میان بردن احلاص دانشمندان همواره در کمین است
2-عمل به علم یا لزوم هماهنگی علم ودین
الف:احادیث درباره بکلرگرفتن علم
ب:نکات جالب ومثال های هشداردهنده درباره دانشمندان فاقد عمل
ج:باید دیدکه شیطان چگونه دام گستری می کند.
د:پالایش دل از رذایل اخلاقی
ه:چند نمونه ومثال عبرت انگیز در باره دانشمندان عیر واقعی
3-به کار گرفتن علم وتوجه وتوکل به خدا وبرخورداری از جهت یابی صحیح
4-حسن اخلاق وفروتنی وکوشش در تکویل نفس
5-عفت نفس وعلو همت
6- قیام به وظایف دینی وتادب به موازین اخلاقی

سوم - آداب ووظایف مخصوص شاگرد
1-تصفیه و پالایش دل از آلودگیها.
2-فرصت های زندگی را باید غنیمت شمرد.
3-گسیختن از علائق وعوائق مادی.
4-پرهیز از تاهل و تشکیل خانواده.
5-معاشرت های نادرست و اثر سوء آن.
6-مداومت بر تحرک و کوشش علمی.
7-علو همت در پویایی مقام والای علمی.
8-رعایت مدارج علوم و دانش ها از لحاظ اهمیت.

موضوع:جدول مواد درسی و برنامه تفصیلی دوره چهارساله متوسطه رشته علوم و معارف اسلامی در چهارصدو هشتادوسومین جلسه شورای عالی آموزش وپرورش مورخ 1368/1/21 به تصویب رسید صحیح است به مورد اجرا گذارده شود.

محمدعلی نجفی
وزیر آموزش وپرورش