شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در جلسه مورخ 1403/02/17 پیرو مصوبه 1393/10/08 خود (موضوع تصویب طرح جامع شهر مشهد)، مصوبه مورخ 1402/10/02 شورای برنامه ریزی و توسعه استان خراسان رضوی در خصوص «تدقیق محدوده و طرح جامع محدوده منفصل قرقی شهر مشهد» را با عنایت به ضرورت طی فرآیند بررسی و تصویب محدوده و طرح جامع منطقه منفصل مذکور با توجه به صورتجلسه مورخ 1403/01/28 کمیته فنی شماره یک مورد بررسی قرار داد و مقرر نمود:
الف) مبانی، چهارچوب و کلیات طرح جامع
1- با عنایت به عدم احراز کفایت مطالعات ارائه شده مشاور طرح در خصوص جمعیت محدوده و احتمال پایین بودن نرخ رشد پیشنهادی نسبت به نرخ رشد واقعی محدوده قرقی و پیامدهای ناشی از این امر نظیر «عدم پیش بینی سطوح و سرانه های خدماتی مورد نیاز» و «کاهش کیفیت زیست شهری» و «نارضایتی ها و تحرکات اجتماعی منبعث از این شرایط»، مقرر شد پیش بینی نرخ رشد و شمار جمعیت بهره بردار طرح با رعایت کلیه مبانی فنی و کارشناسی و امکان سنجی در زمینه میزان تحقق سیاست های آمایشی جهت کنترل مهاجرت به منطقه کلانشهر مشهد و با لحاظ افزایش جمعیت از طریق زاد و ولد طبیعی، مهاجرت، جابه جایی جمعیت از کلان شهر مشهد به منطقه منفصل قرقی و. ..، به تفکیک «جمعیت ساکن در محدوده قرقی - مهرگان» و «جمعیت بهره بردار خدمات مقیاس فرامحلی ساکن درسکونتگاه های واقع در حوزه خدمات گیر پیرامونی» در سال افق 1412 با کنترل اداره کل راه و شهرسازی استان مورد بازنگری قرار گرفته و در اسناد طرح لحاظ گردد.
2- مطالعات و اسناد طرح در مقیاس طرح جامع تنظیم گردیده و اسناد مقیاس تفصیلی در چهارچوب «طرح جامع محدوده قرقی - مهرگان» و آییننامه نحوه بررسی و تصویب طرحهای توسعه و عمران محلی، ناحیه ای منطقه ای و ملی به تصویب کمیسیون ماده 5 شهر مشهد برسد.
3- عناوین کاربری های پیشنهادی در اسناد طرح، وفق مصوبه مورخ 1389/03/10 شورای عالی (تدقیق تعاریف و مفاهیم کاربری های شهری و تعیین سرانه آنها) اصلاح شده و تامین خدمات در مقیاس محله و ناحیه با توجه به جمعیت بهره بردار به میزان مقرر در محدوده بلافصل طرح تفصیلی شهر مشهد مبنای اصلاح پیشنهادها در خصوص کاربری های خدماتی انتفاعی و غیرانتفاعی طرح قرار گیرد.
4- سند «آستانه مغایرت های اساسی طرح» در چهارچوب «دستورالعمل نحوه تعیین آستانه های مغایرت اساسی طرح های توسعه و عمران شهری» مصوب مورخ 1394/06/30 شورای عالی تهیه و در اسناد طرح لحاظ گردد.
5 - سلسله مراتب راه های شهری با رعایت آییننامه معابر شهری و با در نظر گرفتن کاربری های واقع در محدوده از جمله کاربری های صنعتی و مطالعه نوع و میزان تقاضای سفر و سطح سرویس معابر و. .. مرتبط با این کاربری ها بازنگری و توسط مراجع ذیربط مورد تایید قرار گیرد.
6 - در اجرای مصوبه مورخ 1401/06/07 شورای عالی، «مطالعات عارضه سنجی ترافیکی طرح» تهیه و به تائید شورای هماهنگی ترافیک استان برسد. ضمنا مقرر شد به منظور امکان اعمال مدیریت یکپارچه بر راه های ارتباطی، محور مشهد - قرقی صرفا در حد پوسته به محدوده الحاق شده و در اختیار شهرداری قرار گیرد.
7- مطالعات پدافند غیرعامل مطابق مصوبه مورخ 1396/02/11 شورای عالی انجام و به تایید نماینده سازمان پدافند غیرعامل در کمیته فنی برسد.
8 - نظر به ملاحظاتی مانند ریزدانگی گسترده بافت موجود و فرسودگی آن، همچنین لزوم بازآفرینی این بافت و استحکام بخشی به ابنیه و لحاظ راهبردها و سیاست های مشوق کنترل ریزدانگی متناسب با شرایط اقتصادی و اجتماعی بافت، بر رعایت مصوبه مورخ 1400/03/10 شورای عالی در رابطه با «بازنگری و اصلاح شیوهنامه شناسایی محدوده ها و محلات هدف بهسازی، نوسازی و ارائه راهکارهای مداخله در آن ها» و استفاده از ظرفیت مصوبه 1401/06/21 شورای عالی در خصوص «سیاست ها و ضوابط تشویقی کالبدی متضمن نوسازی محله ای دربافت های فرسوده و ناکارآمد شهری» در اصلاح ضوابط و مقررات طرح تاکید میگردد. در این زمینه ضروری است ضوابط و مقررات اصلاحی طرح با همکاری اداره کل راه و شهرسازی استان، شهرداری مشهد و بنیاد مسکن استان تهیه و پیش از ابلاغ طرح به تائید کمیته منتخبی متشکل از نمایندگان دبیرخانه شورای عالی، وزرات کشور و بنیاد مسکن برسد.
9- ضوابط و ملاحظات محیط زیستی ناشی از مجاورت مجموعه های صنعتی پیرامونی (به ویژه شهرک صنعتی کلات) مطابق آخرین استعلام از شرکت شهرک های صنعتی و حفاظت محیط زیست استان در اسناد طرح منعکس گردد.
10- ضمن اخذ استعلام مجدد از شرکت شهرک های صنعتی استان نتایج استعلام در اسناد طرح منعکس گردد.
11- بر لغو کد آبادی روستاهای واقع در محدوده منفصل موردنظر تاکید میگردد.
12- با عنایت به شرایط ویژه بافت محدوده قرقی در زمینه آسیب های اجتماعی، ریزدانگی و. .. و نیز تاثیر و تاثر جمعیتی و اجتماعی آن نسبت به بافت اصلی شهر مشهد، مقرر شد با راهبری مدیریت عالی استان و مشارکت شهرداری مشهد، اداره کل راه و شهرسازی استان و شرکت بازآفرینی شهری ایران، «سند پیوست اجتماعی» و «طرح بازآفرینی شهری ویژه محدوده قرقی» تهیه و مبنای اقدامات تکمیلی در این خصوص قرار گیرد.
13- با عنایت به مصوبات طرح های بالادستی (سند آمایش سرزمین، طرح آمایش استان خراسان رضوی، طرح مجموعه شهری و طرح جامع ناحیه مشهد) و نیز مصوبات شورای عالی در خصوص طرح جامع شهر مشهد مبنی بر «کنترل رشد جمعیتی کلان شهر مشهد به میزان توان اکولوژیک و محیط زیستی دشت مشهد» و «کنترل استقرار بی رویه جمعیت در روستاها و سکونتگاه های پیرامون کلان شهر مشهد»، در صورت عدم اعمال اهرم های کنترلی عوارض شدیداً زیانبار محیط زیستی این استقرار برای شهر مشهد امری حتمی خواهد بود. بر این اساس مقرر میشود استانداری خراسان رضوی گزارشی از برنامه های عملیاتی، راهکارهای اجرایی و اقدامات صورت پذیرفته در اجرای تکالیف مذکور را جهت اخذ تصمیم مقتضی به شورای عالی ارائه نماید.
ب) اصلاح خط محدوده (مشتمل بر مهرگان و قرقی) و تامین اراضی برای طرح نهضت ملی مسکن
14- محدوده مصوب مهرگان (مصوبه استانی در رابطه با تامین مسکن مهر در دولت دهم)، پس از انتزاع اراضی زراعی واقع در شمال شرق محدوده، مورد تایید قرار گرفت.
15- در محدوده موسوم به قرقی، با توجه به کمبود شدید سطوح و سرانه های خدماتی در محدوده و به منظور مهیا شدن بستر توافق با مالکین جهت تامین سطوح و سرانه های خدماتی، اراضی خالی و ساخت و سازهای بدون مجوز که خارج از طرح هادی روستاهای این بخش (سیاسک، قرقی سفلی، قرقی علیا، حسین آباد)، در محدوده واقع می گردند، با کاربری زراعی لحاظ شوند. در این رابطه از آنجایی که اراضی مذکور در حال الحاق به محدوده شهر مشهد میباشند، اداره کل راه و شهرسازی استان موظف است در چهارچوب تبصره 4 ذیل ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها اقدام به توافق با مالکین نموده و منابع مالی و اراضی حاصله را صرفا به تامین سطوح و سرانه های خدماتی این محدوده منفصل اختصاص دهد. ضمنا در چهارچوب و سازوکار پیش بینی شده در همین بند و در راستای تامین سطوح و سرانه های خدماتی ضروری است خط محدوده به گونه ای بازنگری شود که حتی الامکان هرگونه اراضی پیرامونی که قرارگیری آنها در محدوده با رعایت موازین قانونی و حقوقی امکان پذیر است، درداخل طرح مدنظر قرار گیرند. در این رابطه اراضی واقع در جنوب شرق محدوده که از سه طرف در محدوده محاط شده اند، در اولویت میباشند.
16- در مواضعی که خط محدوده از میانه یک پلاک گذر کرده است، با رعایت بند فوق، خط محدوده بر منتهی الیه بیرونی پلاک مربوطه منطبق گردد.
17- ضمن تاکید بر خروج حریم و بستر کال و مسیل سیاسک از محدوده در غرب، بر ضرورت طی شدن مراحل قانونی در مراجع ذیربط قضایی جهت تعیین تکلیف ساخت و سازهای غیرمجاز انجام شده در حریم و بستر مسیل تاکید میگردد.
18- باغات پیرامونی مجاور خط محدوده در داخل، از محدوده خارج و به صورت باغ در حریم تثبیت گردند. ضمنا چنانچه اراضی باغی در داخل محدوده در میان سایر کاربری ها به گونه ای محاط شده باشد که امکان خروج آن از محدوده وجود نداشته باشد، ضروری است کاربری اراضی مذکور در طرح، به صورت «باغ» در نظر گرفته شود.
19- ضمن تاکید بر عدم استقرار فعالیت های نامتجانس با زیست شهری - که مشمول تعریف حرائم محیط زیستی میشوند - کلیه عرصه های با «کاربری صنعتی» وفق مصوبه مرجع استانی در محدوده شهر تثبیت گردند.
20- با عنایت به اعلام مشاور طرح و تائید اداره کل راه و شهرسازی استان مبنی بر عدم امکان تامین سرانه های خدماتی متناسب با جمعیت پیشنهادی در سال افق طرح در محدوده مصوب شورای برنامه ریزی استان و نگرانی در خصوص عدم امکان تحقق پیشنهادهای تامین خدمات در عرصه های خرده مالکی پیرامون محدوده قرقی - مهرگان و نیز وجود نگرانی نسبت به توسعه های بی برنامه و پراکنده رویی در عرصه های روستایی پیرامونی که منجر به چسبندگی کالبدی سکونتگاه های پیرامونی با محدوده قرقی - مهرگان خواهد شد، همچنین با توجه به عدم تامین اراضی موردنیاز طرح نهضت ملی مسکن در شهر مشهد، پیشنهاد اداره کل راه و شهرسازی استان در جلسه کمیته فنی شورای عالی مبنی بر پیگیری توافق با مالکین در غرب محدوده مصوب شورای برنامه ریزی و توسعه استان (تا حد شرقی حریم مسیل موجود) و شمال این محدوده موسوم به مهرگان مورد تائید قرار گرفت. در این رابطه، با تاکید بر ضرورت بررسی و تایید خط محدوده و نحوه اجرای این بند، لازم است ملاحظات زیر مدنظر قرار گرفته و مبنای اصلاح مصوبه صدرالاشاره شورای برنامه ریزی و توسعه استان قرار گیرد:
20- 1 - اصلاح محدوده و الحاق به آن صرفاً به میزان موردنیاز جهت تامین سرانه های خدماتی طرح (مقیاس محله و ناحیه) با لحاظ جمعیت پذیری اراضی الحاقی بوده و پس از انتقال کامل سند مالکیت به نمایندگی سازمان ملی زمین و مسکن در اراضی با مالکیت خصوصی و یا طی مراحل حقوقی و قانونی مربوطه در زمینه انتقال امتیاز بهره برداری به دولت در اراضی اوقافی قابل بررسی خواهد بود. لازم به ذکر است عرصه های با کاربری مسکونی حاصل از توافق، صرفاً جهت تامین زمین طرح نهضت ملی مسکن قابل استفاده خواهند بود.
20- 2 - رعایت حرائم اعم از زیست محیطی (برای صنایع)، مسیل ها و آبراهه ها، خط لوله گاز و آب و خطوط انتقال نیرو و. .. مطابق آخرین استعلام از مرجع قانونی الزامی میباشد.
20- 3 - هرگونه توافق و الحاق اراضی مشمول تبصره 2 ماده 9 قانون جهش تولید مسکن در این خصوص ممنوع خواهد بود.
مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام میشود.
معاون شهرسازی و معماری و دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران - خسرو دانشجو