مفهوم عسر و حرج در طلاق از ناحیه زوجه

رای شعبه دیوان عالی کشور

باسمه تعالی

فرجامخواه: اقای ا. م. ز. ن. با وکالت اقای س. ر. ن. ح.

فرجامخوانده: خانم س. ع.

فرجامخواسته: دادنامه شماره 6227 صادره از شعبه *

تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجامخواه: 1401/04/15، تاریخ وصول دادخواست فرجامی: 1401/05/03

مرجع رسیدگی: شعبه *

هییت شعبه اقایان: ح. ع. (مستشار) - س. د. م. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده:

خواهان س. ع. با وکالت اقای ا. ا. دادخواستی با انضمام رونوشتهای نامه مرکز مشاوره و شناسنامه و اجراییه دادنامه استنادی و وکالتنامه وکیل و سند نکاحیه شماره *مورخ 90/8/25 دفتر رسمی ازدواج شماره 8 به طرفیت خوانده اقای ا. م. ز. ن. به خواسته طلاق به دلیل عسر و حرج شدید زوجه ناشی از بلاتکلیف رها شدن به مدت چهار سال بدون نفقه در محاکم خانواده *مطرح نموده است. و وکیل خواهان در شرح خواسته مرقوم داشته که مدت پنج سال است. خوانده زوجه را در حال بلاتکلیفی بدون نفقه رها کرده است. و علیرغم محکومیت به پرداخت نفقه در شعبه 45 خانواده زوجه نتوانسته نفقه اش را وصول کند و ادامه زندگی با خوانده برای ایشان غیرممکن است. در مدت زندگی مشترک سو رفتار ضرب و جرح نسبت به زوجه داشته است. و شهود نیز دارد. فلذا به دلیل عسر و حرج صدور حکم طلاق مورد استدعاست. پرونده جهت رسیدگی به شعبه چهارم دادگاه خانواده شهرستان *ارجاع شده است. و جلسه اول رسیدگی دادگاه مورخ 1399/10/13 در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل وی برگزار شده است. و خواهان و وکیلش اظهار نموده‌اند که خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است. و دادگاه قرار ارجاع امر به دادرسی جهت اصلاح ذات البین زوجین صادر و اعلام نموده است. و داور زوجه اقای س. ج. ح. م. نظر به عدم امکان سازش زوجه با زوج دارد. و داور زوج اقای س. ع. ش. نیز نظر بر عدم امکان سازش زوجین دارد. و جلسه رسیدگی مجدد دادگاه مورخ 1400/01/31 در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل وی برگراز شده است. و وکیل زوجه گفته که زوج متاسفانه درگیر زندگی شخصی و ازدواج مجدد و اعتیاد خود می‌باشد. و ادامه زندگی مشترک با این شرایط مشکلات عدیده و عسر و حرج برای زوجه ایجاد نموده است. و حضانت فرزند مشترک به نام ا. با زوج می‌باشد. و زوجه کلیه حقوق مالی ناشی از زوجیت را در قبال طلاق بذل می نماید. دادگاه دستور استعلام سابقه ازدواج مجدد زوج را از اداره ثبت احوال و سابقه اجرایی پرونده نفقه را صادر نموده است. و اقایان س. ر. ن. ح. و م. و. وکالت خود را از جانب زوج طبق لایحه شماره *- 1400/01/31 اعلام نموده‌اند و دادگاه مذکور مورخ 1400/03/04 در وقت فوق العاده پرونده استنادی نفقه زوجه به کلاسه *اجرای احکام را ملاحظه که زوجه نفقه جاریه خود را و فرزند مشترک را به همراه تهیه مسکن و اثاث البیت مطالبه نموده است. و زوج به پرداخت نفقه جاریه زوجه از تاریخ 1394/02/29 ماهیانه دویست هزار تومان بدون تهیه مسکن چون فراهم بوده است. محکوم نموده است. و در دادگاه تجدیدنظر رای تایید و قطعی شده است. و در اجرای احکام با صدور اجراییه ماشین زوج توقیف شده است. و مزایده شده است. و خریدار ده درصد وجه را واریز نموده است. و وکیل محکوم علیه با ارسال لایحه ای اعلام داشته که زوجه در تاریخ 95/10/29 با تقدیم لایحه ای از خواسته خود منصرف شده است. لیکن پس از ان زوجه در سال 1397 تقاضای صدور اجراییه و مزایده نموده است. و تا تاریخ توقیف 99/3/27 نفقه زوجه پرداخت شده است. و بعد از ان مشخص نمی‌باشد. دادگاه دستور استعلام نسبت به نفقه زوجه بعد از ان تاریخ را از اجرای احکام صادر نموده است. و جلسه رسیدگی مجدد دادگاه مورخ 1400/09/22 در وقت مقرر با حضور طرفین و وکلای انان برگزار شده است. و وکیل زوجه مرقوم داشته مدت شش سال است. که زوجین به دلیل سو رفتار زوج ضرب و جرح و عدم انفاق بزوجه اختلاف دارند و امیدی به سازش وجود ندارد. و وکیل زوج ضمن اعلام مخالفت زوج با طلاق زوجه مرقوم نموده که زوجه پرونده نفقه را مسترد نموده است. و خودرو زوج را بابت نفقه اش توقیف کرده است. و حکم جلب صادر نشده است. و عسر و حرج و بند 1 شرط ضمن عقد محقق نشده است. چون زوج مسکن و اثاث البیت تهیه نموده است. و نفقه زوجه را پرداخته است. و ازدواج مجدد هم نکرده است. در مورد ضرب و جرح نیز پرونده منجر به قرار منع تعقیب شده است. دادگاه دستور استعلام نتیجه پرونده اجرایی *را صادر نموده است. که نتیجه ان طبق برگ 45 پرونده با انضمام رونوشت دادنامه شماره 368 مورخ 1395/03/27 صادره از شعبه *شاندیز لف پرونده شده است. دادگاه با اخذ نظر قاضی مشاور مبنی بر عسر و حرج زوجه با توجه به مفارقت زوجین و تعدد پرونده های مطروحه انان و بذل تمامی حقوق مالی از جانب زوجه در وقت فوق العاده ختم رسیدگی را اعلام و با صدور دادنامه شماره 1539 مورخ 1401/01/08 به شرح برگ 53 پرونده به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه با توجه به نظریه داوران و نظر قاضی مشاور و تعدد پرونده های مطروحه فیمابین زوجین و مفارقت و اختلاف 7 ساله زوجین و بذل کلیه حقوق مالی ناشی از زوجیت از جانب زوجه حکم بر اثبات عسر و حرج زوجه و اجازه مراجعه به دفتر رسمی طلاق جهت مطلقه نمودن به طلاق باین خلع با تفویض اختیار نمایندگی به دفتر صادر و اعلام نموده است. و با ابلاغ دادنامه مذکور به طرفین وکیل زوج از ان تجدیدنظرخواهی نموده است. و پرونده بابت رسیدگی به ان به شعبه *ارجاع شده است. و شعبه مذکور محترم در وقت فوق العاده ختم رسیدگی را اعلام و با صدور دادنامه شماره 6227 مورخ 1401/04/13 به شرح 65 پرونده دادنامه تجدیدنظرخواسته را به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه با توجه به مفارقت متمادی زوجین و عدم انفاق بزوجه به مدت پنج سال دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده‌اند و با ابلاغ دادنامه مذکور به طرفین وکیل زوج از ان فرجام خواسته است. پرونده پس از وصول به دیوانعالی کشور بابت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردید.لوایح زوجین هنگام شور قرائت می‌گردد.

هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. د. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده، و نظریه کتبی اقای ی. ی. گ. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر دادنامه فرجام خواسته با توجه به محتویات پرونده، طرح پرونده های متعدد علیه یکدیگر توسط زوجین، جدایی طولانی مدت انان و بذل کلیه حقوق مالی ناشی از زوجیت توسط زوجه به زوج در قبال صدور حکم طلاق و احراز عسر و حرج زوجه موافق قانون صادر و به استناد ماده 370 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی عقیده به تایید رای مورد اعتراض دارم. در خصوص دادنامه شماره 6227 - 1401/04/13 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

نظر به اینکه رای فرجام خواسته به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه در نزد قضات محترم دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر با توجه به تعدد پرونده های مطروحه فیمابین زوجین و مفارقت متمادی جسمانی زوجین و عدم انفاق بزوجه در مدت پنج سال و وصول ان از طریق توقیف خودرو زوج بعد از گذشت پنج سال موبدا به نزاع دسته جمعی در خانواده زوجین و بذل کل حقوق مالی ناشی از زوجیت از جانب زوجه صحیحا و صایبا و منطبق با موازین شرعی و قانونی و مطابق اصول و قواعد دادرسی مدنی و محتویات پرونده صادر گردیده است. و اعتراض موجه مستدلی که موجب نقض ان شود. به عمل نیامده است. فلذا هیات شعبه ضمن رد فرجام خواهی زوج رای فرجام خواسته را مستندا به مواد 370 و 396 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام می نماید.

شعبه *

مستشار شعبه: س. ح. ع.، عضو معاون: س. د. م.