صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/09/03
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر شهرضا
موضوع
تاثیر مرور زمان در تنفیذ معامله فضولی
پرسش
زمینی دارای مالکین مشاعی متعددی بوده است. 30 سال قبل، سه نفر از مالکین اصالتاً و به نمایندگی از سایر شرکا که بیشترین سهم را داشتهاند، اقدام به واگذاری آن به اداره آموزش و پرورش نمودهاند و زمین تبدیل به مدرسه با قدمت سی ساله است. مدرکی راجع به وجود نمایندگی وجود ندارد؛ حال شرکایی که در واگذاری اصالتاً حضور نداشتهاند، دعوی خلع ید علیه اداره آموزش و پرورش مطرح نمودهاند. با توجه به فرض مسئله، وضعیت نفوذ یا عدم نفوذ قرارداد را تبیین نمایید؟
نظر هیات عالی
اگرچه معامله به مال غیر جزء به عنوان ولایت یا وصایت نافذ نیست؛ ولو اینکه صاحب مال باطناً راضی باشد؛ لیکن با عنایت به اینکه اجازه مالک نسبت به معامله فضولی (به لفظ یا فعل) دلالت بر امضا یا تنفیذ دارد؛ بنابراین در صورتی که دادگاه با توجه به اوضاع و احوال و قرائن مثبته رضایت ضمنی مالکان را احراز نماید؛ نتیجتاً دعوای اعلام بطلان معامله و واگذاری و سایر دعاوی مرتبط مندرج در فرض سوال وارد نخواهد بود.
نظر اکثریت
معامله به مال غیر جز به عنوان ولایت یا وصایت یا وکالت نافذ نیست، ولو اینکه صاحب مال باطناً راضی باشد و مستند به ماده 249 قانون مدنی، سکوت مالک ولو با حضور در مجلس عقد، اجازه محسوب نمیشود و مرور زمان ولو طولانی دلالتی بر تنفیذ معامله ندارد.
نظر اقلیت
با توجه به اینکه اجازه مالک نسبت به معامله فضولی حاصل میشود به لفظ یا فعلی که دلالت بر امضا عقد نماید، در این پرونده در فرضی که تصرفات طولانی مدت اداره آموزش و پرورش در معرض مالکین مشاعی باشد، رفتار طولانی مدت شرکا در عدم تعرض طولانی مدت اماره و قرینه بر امضا فعلی قرارداد فضولی است و سکوت طولانی مالکین در فرض داشتن اختیار و امکان رد معامله، دیگر سکوت محض نیست، بلکه سکوت همراه با قرینه محسوب میشود.