فصل اول - کلیات
ماده 1 - علاوه بر شهرها و قصباتیکه تا بحال در آنجا شهرداری تاسیس شده است در هر شهر و قصبه که وزارت کشور با توجه بجمعیت -وضع اقتصادی و نیازمندی مقتضی بداند و هیات وزیران نیز تصویب کند شهرداری دایر میگردد.
ماده 2 - منظور از تشکیل شهرداری تدارک وسائل آسایش و تامین نیازمندیهای عمومی مربوط باهالی شهر و قصبه است.
ماده 3 - شهرداری بنگاهی است ملی و دارای شخصیت حقوقی.
ماده 4 - هر شهرداری انجمنی خواهد داشت که از طرف اهالی مستقیماً و با رای مخفی و به اکثریت نسبی برای مدت چهار سال انتخاب میشود -عده آنها در مرکز شهرستانها و قصباتی که عده نفوس آن از ده هزار نفر تجاوز نکند شش نفر و حداکثر تعداد نمایندگان یک شهر از 25 نفر تجاوز نمیکند مگر شهر تهران که سی نفر نماینده خواهد داشت.
نمایندگان هر شهر بتناسب جمعیت از سی هزار نفر ببالا به محلات مختلف تقسیم و هر محل نماینده خود را تعیین و برای تشکیل انجمن شهر اعزام میدارد.
وزارت کشور تعداد نمایندگان هر شهر را با توجه بجمعیت تعیین و همچنین نقشه محلات شهر را ترسیم و نواحی را اعلام میدارد.
ماده 5 - انتخابکنندگان باید واجد شرایط ذیل باشند:
1 - تابعیت ایران.
2 - داشتن لااقل بیست سال تمام.
3 - توطن در محل انتخاب و یا لااقل سکونت در محل انتخاب از شش ماه قبل از انتخابات و یا اینکه شخصاً در آن محل بکسب و یا حرفه و کاری اشتغال داشته باشند.
4 - عدم محکومیت بجنایت یا جنحه که موجب محرومیت از حقوق اجتماعی است.
5 - عدم ورشکستگی به تقصیر و حجر
ماده 6 - شرایط انتخابشوندگان همان شرایط انتخابکنندگان است ولی انتخابشونده باید حداقل سی سال شمسی تمام سن داشته و بیش از هفتاد سال تمام نداشته باشد و به علاوه در انتساب بآن محل معروف بوده و لااقل پنج سال در آن جا سکونت نموده و خواندن و نوشتن زبان فارسی را بداند.
ماده 7 - اشخاص زیر از انتخاب کردن و انتخاب شدن محرومند مگر اینکه قبل از آگهی انتخابات از شغل خود استعفا دهند.
1 - نخستوزیر و وزیران و معاونین آنها از تمام کشور - استانداران و فرمانداران و بخشداران و معاونین آنها و روسای محاکم و دادستان و بازپرس و روساء ادارات محلی در حوزه ماموریت خود.
2 - عمال و مامورین شهربانی - ژاندارمری و نظامیان.
از هر دسته موقعیکه در خدمت هستند لیکن در مرخصی میتوانند در رای دادن شرکتنمایند.
تبصره 1 - نمایندگان مجلس شورای ملی و مجلس سنا در تمام کشور - اعضای انجمنهای ایالتی و ولایتی و اعضای انجمن نظارت انتخاباتانجمن شهر در دورهایکه دارای این سمت هستند و کلیه کارمندان ادارات و شهرداری از انتخاب شدن در حوزه ماموریت خود محرومند.
تبصره 2 - در مرکز بخشها و قصبات از اشخاصیکه با یکدیگر قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم دارند در آن واحد فقط یکنفر میتواند عضویت یک انجمن را دارا باشد.
ماده 8 - برای تعیین داوطلب عضویت انجمن ده روز قبل از دعوت اعضای انجمن انتخابات اعلانی از طرف فرماندار یا بخشدار در شهر یا قصبه منتشر میشود باینمضمون.
کسانی که داوطلب بوده یا حاضر هستند به عضویت انجمن شهرداری انتخاب شوند باید داوطلب بودن خود را برای شهر یا قصبه یا محله شخصاً یا به وسیله اشخاص دیگر بفرمانداری یا بخشداری کتباً اطلاع دهند ضمناً به نسبت جمعیت محل بامضا 100 نفر در حوزههائیکه از یکصد هزار نفربیشتر جمعیت دارند و پنجاه نفر در حوزههائیکه از پنجاه هزار نفر بیشتر و سی نفر در حوزههای از پانزده هزار نفر بیشتر و پانزده نفر در حوزههائیکه کمتر از پانزده هزار نفر جمعیت داشته باشد معرفی نامه ضمیمه نماید.
فرماندار یا بخشدار اسامی داوطلبان را در شهر یا محله و قصبه اعلان میکند و رایدهندگان در موقع رای دادن فقط میتوانند بآنها رای بدهند.
ماده 9 - قبول مشاغل دولتی از طرف رئیس و اعضاء انجمن موجب استعفای آنان از عضویت انجمن خواهد بود همچنین رئیس اعضای انجمن نمیتوانند ریاست و مدیریت عامل شرکتها و بنگاههائیکه مربوط بحوزه شهر یا قصبه است داشته باشند مگر سازمانهائیکه از طرف شهرداری تاسیس و تصدی بمشاغل مزبور از طرف انجمن تکلیف شده باشد همچنین یکنفر نمیتواند در آن واحد در بیش از یک انجمن عضویت و یا ریاستداشته باشد.
فصل دوم - در تشکیل انجمن نظارت
ماده 10 - در کرسی شهرستان فرماندار و در قصبات بخشدار کمیسیونی از خود و مامور اول دادگستری تشکیل داده و 15 نفر از طبقات پنجگانه (علماء- ملاکین - بازرگانان - اصناف - کشاورزان) از هر طبقه سه نفر و 12 نفر از معتمدین محل را معین نموده و توسط فرماندار یا بخشدار دعوت میشوند تا 9 نفر از بین خود یا خارج برای تشکیل انجمن اصلی نظارت انتخابات و 9 نفر علیالبدل به اکثریت و با رای مخفی انتخاب نمایند.
تبصره 1 - در صورتی که در بخش مامور دادگستری مستقلی نباشد یکی از مامورین قضایی از طرف رئیس دادگستری شهرستان بمرکز بخش و یا قصبه اعزام میشود.
تبصره 2 - در محلیکه انجمن ایالتی یا ولایتی باشد سه نفر از اعضاء انجمن به انتخاب خود انجمن جزء هیات نظارت خواهند بود و بنابر این مدعوین فقط شش نفر را انتخاب میکنند و نه نفر هم برای عضویت علیالبدل انتجاب مینمایند.
در هر حال اعضاء کمیسیون و یا اعضاء انجمن نظارت باید واجد شرایط انتخاب کردن باشند.
تبصره 3 - کسانی که داوطلب نمایندگی هستند نمیتوانند در کمیسیون دو نفری و در عده 27 نفری شرکت داشته باشند و نیز نمیتوانند عضویتانجمن نظارت اصلی و شعب را داشته باشند.
تبصره 4 - در جاهائیکه یک یا چند طبقه از طبقات بالا موجود نباشد از طبقات دیگر تکمیل میکنند.
تبصره 5 - حضور دو ثلث از مدعوین برای تشکیل جلسه کفایت میکند.
تبصره 6 - کمیسیون بالا پس از تشکیل انجمن منحل میگردد.
ماده 11 - اعضاء انجمن نظارت پس از انتخاب شدن تحت ریاست مسنترین اعضاء تشکیل جلسه داده یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس و دونفر منشی از بین خود با رای مخفی به اکثریت انتخاب مینمایند نظم جلسات انجمن و رعایت قوانین و مقررات با رئیس و در غیاب رئیس با نایبرئیس خواهد بود. نوشتن صورت مذاکرات و خلاصه اقدامات هر جلسه به عهده منشی است.
تبصره 1 - برای تسهیل و تسریع در امر انتخابات انجمن اصلی نظارت میتواند عده لازم شعب فرعی جداگانه مرکب از پنج نفر تشکیل داده انتخابات محلهای نامبرده را انجام دهد.
تبصره 2 - دخول در محل انجمن با اسلحه ممنوع است کسانی که بر خلاف نظم و مقررات رفتار نمایند بامر رئیس به وسیله مامورین انتظامی ازانجمن خارج و در صورت لزوم به دادگاه تسلیم میشوند.
ماده 12 - انجمن نظارت و شعب آن غیر قابل انحلال است مگر آنکه اسباب تعطیل و تعویق انتخابات را فراهم نمایند و در این صورت اگر اخلال ازطرف شعب باشد رئیس انجمن با موافقت فرماندار یا بخشدار شعبه مزبور را منحل مینمایند و اگر از طرف انجمن اصلی باشد فرماندار یا بخشدارمراتب را به وزارت کشور مراجعه و انحلال انجمن و تجدید آن را تقاضا مینماید -- رای وزارت کشور قاطع است.
ماده 13 - هر گاه در حین جریان انتخابات یک یا چند نفر از اعضاء انجمن از حضور در جلسات تعلل یا استنکاف نمایند مادام که اکثریت باقی استجریان امر تعقیب و بعضو یا اعضاء مستنکف اخطار میشود که حضور یابد چنانچه تا دو جلسه در استنکاف و تعلل خود باقی باشد انجمن با اطلاع فرماندار یا نماینده او یا بخشدار یک یا چند نفر از اعضاء علیالبدل را به حکم قرعه برای عضویت انجمن دعوت مینماید اگر اکثریت اعضاء انجمن نظارت از حضور در انجمن استنکاف نمایند یا پس از ختم انتخابات از دادن اعتبارنامه خودداری کنند فرماندار یا بخشدار علل و موجبات آن را تحقیق ودر رفع محظور اهتمام مینماید و هر گاه در استنکاف خود باقی باشند با حضور باقی اعضاء کسری عده را از بین اعضاء علیالبدل دعوت مینماید.
ماده 14 - همینکه انجمن نظارت تشکیل شد و شعب فرعی را تعیین نمود اعلانی ترتیب میدهد و نسبت باهمیت محل از سه تا پنج روز قبل ازشروع باخذ رای در تمام شهر منتشر میسازد اعلان مزبور حاوی مطالب ذیل خواهد بود:
1 - محل انعقاد انجمن و شعب آن و ساعات دادن رای که باید در یک روز جمعه و کمتر از ده ساعت نباشد.
2 - شرایط انتخابکنندگان و انتخابشوندگان.
3 - عده نمایندگانیکه در هر حوزه یا تقسیمات آن انتخاب شوند.
4 - اسامی داوطلبان و معرفیشدگان برای عضویت انجمن شهر.
ماده 15 - دادن رای باید مخفی باشد و همینکه رای دهنده باطاق انجمن یا شعبه وارد و صلاحیت او بدادن رای تشخیص داده شد رای خود راکه نباید از یکبرک بیشتر باشد زیر نظر انجمن در صندوق اندوخته خارج میشود.
تبصره - در انجمن اصلی و شعب فرعی اسامی و عده رایدهندگان با شماره شناسنامه باید در دفتر مخصوص ثبت شده و شناسنامه آنها ممهورشود.
ماده 16 - در پایان ساعتی که برای اخذ آراء معین گردیده است درب ورود بمحل انجمن یا شعبه بسته میشود اگر عده از کسانی که حق رای دادن دارند در داخل محل حاضر باشند رای خود را به ترتیب بالا در صندوق انداخته و انجمن یا شعبه به رای گرفتن خاتمه میدهد و بعد از آن دیگر از کسیرای قبول نمیشود.
ماده 17 - پس از اعلام ختم اخذ آراء رئیس انجمن یا شعبه بفاصله 24 ساعت صندوق رای را در حضور اکثریت اعضاء و حاضرین باز نموده و آراء را شماره میکنند سپس قرائت اوراق رای شروع میشود اگر عده آراء زیادتر از عده که رای دادهاند باشد زیادی را از مجموع برداشته باطل میکنند حداکثر مدت استخراج آراء پنج روز است در آخر هر روز اگر قرائت آراء خاتمه نیافته باشد بقیه آراء و دفاتر مربوط در صندوقی گذاشته و لاک و مهر شده تحویل مامورین انتظامی میگردد و روز بعد پس از معاینه صحت لاک و مهر بقرائت آراء ادامه خواهند داد و انجمن موظف است در مدت مذکور آراء ماخوذه را قرائت نماید.
تبصره - نظارت معتمدین محلی در حفاظت صندوقها مانعی نخواهد داشت ولی حق مداخله در کار انجمن را ندارند.
ماده 18 - اوراق رایرا یکی از اعضاء بصوت بلند یکی یکی خوانده بیکنفر دیکر از اعضاء میدهد و اسامی را به ترتیبی که خوانده میشود در دفتری که برای اینکار تخصیص داده شده است مینویسند.
تبصره - از اوراق رای آنچه سفید و لایقراء باشد یا اینکه انتخاب شده را درست معرفی نکند و با امضا انتخابکننده را داشته باشد محسوب نشده و عیناً ضمیمه صورتمجلس میشود هر گاه در اوراق رای علاوه بر عدهای که باید انتخاب شود اسامی نوشته شده باشد عده زائد از آخر ورقه خوانده نمیشود.
ماده 19 - صورتمجلس استخراج آراء را هر شعبه در ورقه مخصوص با ذکر تمام اسامی وعده آراء هر یک نوشته اعضاء شعبه آن را امضا مینمایند پس از آن در پاکت گذاشته با مهر شعبه لاک کرده بانجمن مرکزی میفرستند انجمن مرکزی اسامی مندرجه در صورتمجلس شعب را باآرائیکه خود استخراج نموده است در ورقه جداگانه جمع کرده و کسانیرا که از مجموع آراء دارای اکثریت هستند معلوم میکنند.
تبصره 1 - اوراق رای هر شعبه تا خاتمه قرائت آراء و انحلال انجمن در صندوق شعبه یا انجمن که لاک شده و بمهر اعضاء ممهور میشود باقیمانده و پس از گذشتن مدت اعتراض با حضور عده از رایدهندگان آنها را معدوم میسازند (به استثنای آنچه در موارد قبل ذکر شده که باید ضمیمه صورت مجلس باشد.)
تبصره 2 - هر گاه بعضی از شعب فرعی نتیجه انتخابات خود را در مدتیکه انجمن نظارت مرکزی معین کرده نفرستند انجمن نظارت مرکزی با توجه بنتیجه آراء ماخوده از سایر شعب و رسیدگی و تحقیقات لازم تصمیم مقتضی اتخاذ خواهد نمود. در صورتی که نسبت بتصمیم متخذه انجمن شکایتی بشود مرجع رسیدگی انجمن ولایتی و در غیاب انجمن ولایتی وزارتکشور خواهد بود.
ماده 20 - منشی انجمن نظارت مرکزی صورتمجلس انتخابات را در 3 نسخه حاضر کرده بامضا فرماندار یا بخشدار و اعضاء انجمن میرساند یک نسخه در بخشداری یا فرمانداری و یک نسخه بتوسط فرماندار به وزارت کشور ارسال میگردد نسخه سوم با کتابچه ثبت اسامی در انجمن ولایتی و در صورت نبودن انجمن ولایتی در خود انجمن بایگانی میشود اسامی انتخابشدگان از طرف بخشدار یا فرماندار فوراً در محل اعلان میشود.
تبصره -1) اگر از انتخابات کنندگان یا انتخابشوندگان یا کسی در حین جریان انتخاب شکایت یا ایرادی داشته باشد مانع انجام انتخابات نخواهد بود ولی شرح آن باید در صورتمجلس نوشته شود
تبصره 1- انجمن نظارت تا یکهفته بعد از ختم انتخابات شکایاترا میپذیرد پس از آن دیگر شکایت از کسی قبول نمیشود و منتهی در ظرف یکهفته به شکایات واصله رسیدگی میکنند نتیجه رسیدگی و انحلال انجمن اعلام میشود.
تبصره 3 - شکایتکنندگان از انتخابات میتوانند شکایات خود را در هفته اول تشکیل انجمن شهرداری یا انجمن مزبور اظهار کنند تصمیم انجمن قطعی است.
تبصره 4 - کسانی که به عضویت انجمن شهر انتخاب میشوند باید اعتبارنامه بامضا فرماندار یا بخشدار و رئیس و اعضاء و مهر انجمن مرکزی در دست داشته باشند و به دفتر شهرداری بدهند و رونوشت آن را بگیرند فرماندار و بخشدار و اعضاء انجمن نظارت نباید بدون عذر موجه در صدوراعتبارنامه تاخیر نمایند.
فصل سوم در تشکیل انجمن
ماده 21 - همینکه انتخابات خاتمه یافت و اعتبارنامه منتخبین صادر و بنها داده شد فرماندار یا بخشدار مکلف است در ظرف یکهفته وسایل تشکیل انجمن را فراهم سازد اولین جلسه تحت ریاست مسنترین اعضاء انجمن تشکیل و یکنفر رئیس و یکنفر نایب رئیس و دو نفر منشی با رای مخفی به اکثریت برای یک سال انتخاب میشود هر گاه در مورد انتخاب رئیس تساوی آراء حاصل شود مسنترین آنها بریاست انتخاب خواهد شد.
ماده 22 - نظم جلسات با رئیس و در غیاب او با نایب رئیس است و کسانی که مخل نظم باشند بامر رئیس اخراج میشوند و در صورت وقوع جنحه یا جنایت مرتکب با صورت مجلس به دادگاه تسلیم میشود.
ماده 23 - برای رسمیت جلسات لااقل حضور دو ثلث از کلیه اعضاء لازم است و تصمیماتشان به اکثریت بیش از نصف حاضرین معتبر است و درصورت تساوی آراء طرفی که رئیس موافقت دارد مناط اعتبار است هر گاه برای مذاکره و اخذ رای در مطلبی عده لازم در جلسه حاضر نشد در جلسات بعد حضور بیش از نصف کلیه اعضاء کافی خواهد بود ولی در مسائل مهم از قبیل تغییر نقشه شهر - احداث خیابان - لولهکشی آب ساختن زیرآبها - وضع عوارض و نظایر آن لااقل حضور دو ثلث لارم است.
ماده 24 - عضویت انجمن افتخاری است و چنانچه عضوی بدون عذر موجه سه جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب غیبت نمود مستعفی محسوب و در صورتی که بیش از یک سال بپایان دوره مانده باشد برای انتخاب تعداد کسری طبقاین قانون اقدام خواهد شد و اگر کمتر از یک سال باقی مانده باشد از شخصی که در فهرست منتخبین حائزاکثریت و واجد شرایط باشد دعوت به عمل میاید و در صورت تساوی آراء بقید قرعه تعیین خواهد شد و در مورد فوت یا استعفا به طریق فوق تعیین جانشین به عمل خواهد آمد.
ماده 25 - بعد از تعیین هیات رئیسه در جلسه رسمی و علنی رئیس و اعضاء انجمن قسم یاد خواهند کرد که وظایف خود را مطابق قانون با کمال راستی و درستی انجام خواهند داد.
ماده 26 - انجمن شهر ماهی یکبار در محل شهرداری تشکیل میشود مگر اینکه تشکیل جلسه بیش از ماهی یکبار ضرورت داشته باشد. ضرورت تشکیل جلسه فوقالعاده موکول به نظر رئیس انجمن یا تقاضای سه نفر از اعضاء انجمن یا تقاضای شهردار یا فرماندار یا بخشدار خواهد بود.
تبصره 1 - بودجه سال بعد شهرداری قبل از اسفند هر سال و تفریغ بودجه هر سال منتهی تا ماه چهارم سال بعد باید به تصویب انجمن برسد.
تبصره 2 - جلسات انجمن در غیر محل و موعد مقرر رسمیت نداشته و تصمیماتش معتبر نخواهد بود.
ماده 27 - جلسات انجمن علنی و با حضور تماشاچی خواهد بود ولی بتقاضای شهردار یا فرماندار و بخشدار و یا ثلث اعضاء حاضر ممکن استجلسه سری تشکیل شود رای در جلسات انجمن علنی بوده و با قیام و قعود یا ورقه اخذ میشود ولی به تقاضای ثلث اعضاء حاضر ممکن است رای مخفی گرفته شود مکر در امور مالی و در انتخابات که رای مخفی خواهد بود.
ماده 28 - صورت مذاکرات و تصمیمات هر جلسه انجمن با تاریخ در دفتر مخصوص ثبت میشود و صورت جلسات را رئیس و منشی انجمن باید امضا نمایند.
فصل چهارم - در تشکیل اداره شهرداری و رفع اختلافات
ماده 29 (منسوخ 1360/03/14)- انجمن شهر با رای مخفی از اهالی محل و یا از بین کارمندان دولت و شهرداران سه نفر را برای ریاست شهرداری به وسیله فرماندار به وزارت کشور پیشنهاد مینماید وزارت کشور برای یکی از آنان که صلاح بداند حکم ریاست شهرداری صادر میکند برای ریاست شهرداری تهران بامضای وزیر آن وزارتخانه صادر میشود مدت ریاست شهرداری دو سال است و ممکن است مجدداً به طریق بالا پیشنهاد و منصوب شود.
تبصره 1 - کلیه ادارات کشوری مکلفند در صورت رضایت کارمند با انتقال نامبرده موافقت نموده و مستخدم مزبور را باختیار انجمن بگذارند.
تبصره 2 - در صورتی که شهردار از بین مستخدمین رسمی انتخاب شده باشد و کسور بازنشستگی خود را به صندوق تقاعد بپردازد مدت خدمت او در شهرداری جزء سابقه خدمت محسوب میشود و همچنین سایر مستخدمین رسمی شهرداری در صورتی که کسور تقاعد خود را مطابق مقررات قوانین بازنشستگی و استخدام کشوری بپردازد مشمول قوانین استخدام کشوری خواهند شد.
تبصره 3 - حقوق شهردار بتناسب اهمیت محل و درآمد شهرداری از طرف انجمن در بودجه معین میشود.
تبصره 4 - حقوق رئیس و کارمندان شهرداری اعم از پزشگان و مامورین بهداری و مستخدمین با پایه و جزء و غیره و منتظرین خدمت بجزمامورین رفت و روب و آتش نشانی و مامورین جزء آبیاری در موقع تنظیم بودجه سالیانه نسبت بشهرداریهائی که درآمد وصول آنها کمتر از یک میلیون ریال است از 25.ر. و نسبت بشهرداریهائیکه زیادتر از یک میلیون ریال میباشد از بیست درصد نباید تجاوز کند.
ماده 30 - وزارت کشور مجاز است همهساله ده نفر از بین کارمندان مرکز و شهرستانها و ادارات تابعه خود که حداقل دارای تحصیلات معادل دوره دوم دبیرستان باشند و یک زبان خارجی بدانند برای مطالعه و کسب اطلاعات در امور شهرسازی و اداری با دریافت حقوق و مزایای ریالی خود که قابل تبدیل بارز باشد حداکثر برای مدت دو سال بخارجه اعزام دارد.
ماده 31 - چنانچه اکثریت انجمن اظهار عدم اعتماد نسبت بشهردار نمود شهردار از کار بر کناو خواهد شد و فوراً گزارش لازم را به وزارت کشورخواهند داد.
ماده 32 - برای شهرداری یک معاون به پیشنهاد شهردار از طرف انجمن با موافقت و حکم فرماندار و یا بخشدار معین میگردد که در غیاب شهردار یا ایام تعطیل او تا تعیین شهردار جدید انجام وظیفه نماید شهردار میتواند قسمتی از وظایف خود را به موجب دستور کتبی باو محول نماید.
ماده 33 - در مواردی که بین انجمن شهر و شهردار اختلافات نظری در انجام وطایف مربوط یا تصمیمات متخذه ایجاد شود نظر انجمن مرجح است.
ماده 34 - در صورتی که تصمیم انجمن با قوانین موضوعه تناقض پیدا کند و یا خارج از حدود وظایف انجمن باشد و یا آنکه بعضی از اعضاء انجمن شخصا یا به نمایندگی در آنکار ذینفع باشند و در رای شرکت کرده باشند و یا در غیر موعد و محل رسمی انجمن اتخاذ شده باشد فرماندار یا بخشدار بانجمن تذکر داده که در تصمیم متخذه تجدید نظر شود چنانچه تجدید نظر شد فبها والا بانجمن ولایتی و در صورت نبودن به وزارت کشورمراجعه میشود.
فصل پنجم - وظایف انجمن شهر و قصبه
ماده 35 - وظایف انجمن به قرار ذیل است:
1 - نظارت در اداره کردن و حفظ سرمایه و دارائی نقدی و جنسی اموال منقول و غیر منقول متعلقه بشهر یا قصبه و نگاهداری حساب درآمد وهزینه شهر.
2 - تصویب بودجه سالیانه و متمم و اصلاحی شهرداری و بیمارستانها و تیمارستان و پرورشگاه و یا سایر بنگاههای وابسته بشهرداری وتصویب برنامه ساختمانی که از طرف شهرداری پیشنهاد میشود و تصویب لایحه تفریغ بودجه و وضع مقرراتی برای بنگاههای خیریه که از طرف شرکتها یا افراد تاسیس میگردد.
3 - تصویب و نظارت در معاملات اعم از خرید و فروش و مقاطعه و اجاره و استیجاره به نام شهر با در نظر گرفتن صرفه و صلاح شهر و رعایت اصول مزایده و مناقصه.
4 - نظارت در اقامه دعوی در دادگاههای ذیصلاحیت در مسائل حقوقی که یکطرف دعوی شهرداری باشد.
5 - رفع اختلافات صنفی در صورت مراجعه از طرف شهرداری یا اصناف.
6 - مراقبت برای اجرای وظایف شهرداری در امور بهداشت حوزه شهر و نظارت در امور بیمارستانهای شهرداری و تیمارستان و دارالایتام و سایر موسساتیکه از طرف شهرداری ایجاد میشود.
7 - نظارت در جمعآوری ولگردان - گدایان و کودکان بیسرپرست و دستور تهیه مشاغل برای آنها و تاسیس نوانخانه و دارالعجزه و پرورشگاه و شیرخوارگاه.
8 - مراقبت در توسعه امور تعلیمات عمومی و ابتدائی و حرفهای به وسیله تاسیس دبستان و کلاسهای اکابر و استفاده از رادیو - مجلات و دستور برای ایجاد کتابخانه و قرائتخانه و موزه و جلسات سخنرانی و حفظ ابنیه و آثار عتیقه.
9 - اظهار نظر برای دائر کردن نمایشگاههای صنعتی و تجارتی.
10 - تصویب لوایح برقراری یا الغاء یا تغییر نوع میزان عوارض شهرداری و تصویب آییننامهای پیشنهادی شهرداری.
11 - مراقبت برای ایجاد رختشورخانهای عمومی و آبریزها و گورستان و مردهشویخانه و حمل اموات مطابق اصول بهداشت.
12 - نظارت در تاسیس نمایشگاه سینما و امثال آن در حوزه شهر در صورتی که از طرف اشخاص یا شرکتهای خصوصی اقدام نشود یا اگر اقدام شود کافی و کامل نباشد.
13 - نظارت در حفر مجرا برای فاضل آب شهر با لوله آب یا برق و تصویب قراردادهای مربوط بآنها.
14 - ایجاد و اجازه تهیه وسایل اتوبوسرانی و برق برای شهر از طریق تاسیس شرکتها و موسسات و غیره از این تاریخ ببعد و سایر نیازمندی هایعمومی.
15 - تصویب نرخ خواربار.
16 - تصویب نرخ سایر نیازمندیهای عمومی و خدمات با موافقت وزارت کار و اقتصاد.
17 - تدوین مقررات انتظامی برای عبور و مرور وسائط نقلیه در شهر و تصویب نرح کرایه وسایط نقلیه با موافقت شهربانی.
18 - تصویب مقررات برای تنظیم آبهای معبری و اجاره و استیجار آبهائی که برای مصرف شهر ضروری است با رعایت قوانین و مقررات.
19 - موافقت با ایجاد و توسعه معابر و خیابانها و میادین و باغهای عمومی.
20 - اظهار نظر نسبت به موضوعاتیکه از طرف مقامات دولتی ارجاع میشود.
ماده 36 - ارتکاب باعمال زیر در صورت ثبوت در مراجع قانونی علاوه بر مجازاتیکه در قوانین برای این گونه اعمال مقرر گردیده مرتکبرا از حق عضویت در انجمن شهر نیز محروم خواهد کرد.
1 - در مورد تبانی با مقاطعهکاران و اشخاص طرف معامله با شهرداری اعم از اینکه تبانی مستقیم باشد یا معالواسطه.
2 - در مورد اعمال اغراض شخصی در کارهای شهرداری که بالنتیجه باعث اختلال امور و موجب اضرار شهر و شهرداری شود.
ماده 37 - استانداران و فرمانداران و بخشدارها حق نظارت در کارهای انجمن شهر و شهرداری دارند چنانچه یکی از آنان یا اهالی محل اعتراضی بتصمیمات انجمن شهر داشته باشند در ظرف مدت ده روز از تاریخ اعلام نظر انجمن بخود انجمن اظهار و تقاضای تجدید نظر مینماید در صورتی که انجمن در رای اولیه خود باقی باشد برای رفع اختلاف بانجمن ولایتی و در صورت عدم تاسیس انجمن ولایتی به وزارت کشور مراجعه و رفع اختلافرا میخواهند رای انجمن ولایتی یا وزارت کشور قاطع خواهدبود.
ماده 38 - مدلول مقررات شهرداری که جنبه عمومی دارد پس از اعلام وصول و انتشار بر تمام افراد لازمالرعایه است و اگر تصمیمی راجع بشخص معین اتخاذ شود پس از ابلاغ در صورتی که آن شخص بتصمیم متخذه تسلیم نباشد میتواند ابتدا بانجمن شهر در ثانی بانجمن ولایتی درظرف ده روز مراجعه و رای انجمن ولایتی قاطع خواهد بود و در صورت نبودن آن به وزارت کشور مراجعه میشود این تصمیم باید در حدود قوانین ووظایف مربوط بانجمن و امور مربوط بشهر باشد.
فصل ششم - وظایف شهرداری
ماده 39 - وظایف شهرداری به شرح ذیل است:
1 - ایجاد و توسعه و تنظیف خیابانها و انهار عمومی و مجاری آبها و کوچهها و میدانها و باغ های عمومی و تامین روشنائی شهر بوسائل ممکنه.
2 - تامین آب آشامیدنی بمقدار احتیاج اهالی و جلوگیری از آلودگی بکثافات.
3 - مراقبت در اجرای نرخهای مصوب انجمن و مراقبت کامل در ارزانی و فراوانی مواد مورد احتیاج عمومی و جلوگیری از فروش اجناس فاسد ومعدوم نمودن آنها.
4 - مراقبت در امور بهداشت و سلامت سکنه شهر و ایجاد وسائل برای آبلهکوبی و سرم و واکسن زدن برای جلوگیری از امراض مسریه منجمله حصبه و دیفتری.
5 - جلوگیری از تکدی و واداشتن گدایان بکارهای صنعتی و غیره.
6 - تاسیس مسکینخانه و نوانخانه دارالعجزه برای جمعآوری مستمندان و عجزه با رعایت اعتبارات موجوده.
7 - تاسیس شیرخوارگاه و پرورشگاه برای جمعآوری اطفال بیبضاعت و بیصاحب و نگاهداری و تربیت آنها در حدود اعتبارات شهرداری ومساعدت با اولیای اطفالی که استطاعت تامین هزینه تربیت اولاد خود را ندارند.
8 - تاسیس تیمارستان برای نگاهداری و معالجه مجانین.
9 - مساعدت در بسط و توسعه فرهنک و پیشرفت تعلیمات اجباری و تاسیس کلاسهای اکابر و حرفهای و تشریک مساعی با فرهنک شهر در کلیه امور فرهنگی و کمک مالی بانجمن تربیت بدنی. 10 - تاسیس کتابخانهها و موزهها و مراقبت در حفظ و مرمت ابنیه تاریخی و آثار باستانی.
11 - اداره کردن دارائی منقول و غیر منقول متعلق بشهر.
12 - تعیین میزان درآمد شهرداری و هزینه آن.
13 - تنظیم بودجه در حدود اعتبارات و تسلیم آن برای تصویب انجمن شهر که پس از تصویب انجمن شهر و انجمن ولایتی به وسیله فرمانداری برای اطلاع به وزارت کشور ارسال گردد و تنظیم برنامه ساختمانی و تسلیم آن بانجمن شهر که پس از تصویب انجمن به موقع اجرا گذارده شود.
14 - خرید و فروش اموال منقول و غیر منقول برای شهر پس از تصویب انجمن شهر.
15 - قبول اعانه به نام شهر.
16 - نظارت در صحت اوزان و مقیاسها.
17 - تهیه آمارهای مربوط بامور شهری.
18 - مراقبت در انتظام امور مرده شوی خانهها و گورستانها.
19 - حفظ شهر از آفات سیل و حریق و جلوگیری از شیوع امراض ساریه حیوانی و انسانی و اطلاع دادن بشهرداریهای مجاور در موقع بروزامراض و اعدام و بر طرف نمودن حیواناتیکه مبتلا بامراض ساریه بوده و یا در شهر بلاصاحب بوده و مضر هستند.
20 - مدعی و مدعیعلیه واقع شدن در دادگاهها نسبت بامور شهر.
21 - تهیه و تکمیل مقررات صنفی و پیشنهاد آن بانجمن شهر و مراقبت در امور صحی آنها. 22 - پیشنهاد تغییر نقشه شهر و تعیین قیمت عادله اراضی و ابنیه متعلق باشخاص که مورد احتیاج شهر باشد و تامین محل پرداخت آن مطابققانون توسعه معابر و ایجاد و توسعه معابر و خیابانها و میدانها و باغهای عمومی.
23 - تهیه و تعیین میدانهای عمومی برای خرید و فروش ارزاق و توقف وسائط نقلیه و غیره.
24 - تصدی در جمعآوری عایدات شهرداری و مراقبت در رساندن آن بمصرف خود در حدود بودجه مصوب.
25 - تهیه قراردادهای لازم برای تسهیل امر خبازی و قصابی و اداره نمودن آن.
26 - شهرداری چهار ماه بآخر هر سال مانده بودجه سال آینده خود را باید تنظیم نموده بانجمن شهر بدهد انجمن شهر در ظرف دو هفته مطالعات خود را در بودجه به عمل آورده پس از تصویب بانجمن ولایتی ارسال میدارد و انجمن ولایتی نیز مکلف است در ظرف 15 روز مطالعات خود را نموده اگر نظری نباشد با موافقت انجمن شهر و شهردار در اصلاح آن اقدام و پس از تصویب نسخهای از بودجه را لااقل در اول اسفند برای اطلاع وزارت کشور به وسیله فرمانداری بفرستد.
27 - جلوگیری از گذاردن اشیاء در ایوانها و پنجرههای مشرف بمعابر عمومی از نظر مخاضره پرت شدن بعمبر(بمعبر) و صدمه رسانیدن بعابرین.
28 - جلوگیری از نصب نادائیکه موجب ریختن آب بسر عابرین باشد و تبدیل آن بناودانهای لوله که بکف خیابان یا کوچهها برسد.
29 - جلوگیری از افتتاح و دائر نگهداشتن دکاکین و مراکزی که مواد محترقه میسازند در داخله شهر و همچنین ممانعت از دایر نگهداشتن کورهپزخانه و دباغی و نظایر آنها رر داخله شهر.
30 - ساختن کشتارگاه - رخت شوی خانه مستراح و حمام عمومی و میادین و باغ اطفال و ورزشگاه.
31 - پیشنهاد مقاطعه - یا اداره نمودن مستقیم خود شهرداری یا شرکت یا اجاره در کارهای مربوطه شهر بانجمن.
32 - تهیه لایحه برقراری یا الغاء یا تغییرعوارض شهرداری و اصلاح آییننامهها برای تصویب انجمن.
33 - هر گاه شهرداری بخواهد بیش از عوارض مصوبه انجمن عوارض دریافت نماید یا به میزانی که تعیین شده بیفزاید لوایح آن را تنظیم و پس ازتصویب انجمن شهر به موقع اجرا گذارده و نسخهای از آن برای وزارت کشور ارسال میشود عوارضی که مانع قانونی برای اخذ آن هست به وسیله وزارت کشور بمجلس شورای ملی پیشنهاد و پس از تصویب به موقع اجرا گذارده میشود.
ماده 40 - کلیه پرداختهای شهرداری به وسیله تنظیم اسناد مثبته ممضی بامضا رئیس حسابداری و شهردار که ذیحساب است خواهد بود.
ماده 41 - کلیه عوارض و درآمد شهرداری منحصراً بمصرف همان شهر و یا قصبه خواهد رسید و به وسیله مامورین مخصوصی که از طرف شهرداری به نام مامور وصول تعیین میشوند دریافت خواهد شد و تعیین مامورین وصول با تضمین کافی خواهد بود.
تبصره - از درآمد هر شهرداری در سال 1328 صدی دو و نیم و از سال 1331 ببعد صدی دو برای اداره امور شهرداریها بمرکز ارسال میگردد تا بمصرف تاسیسات فنی و اداری و حقوق و هزینه سفر مامورین برسد.
ماده 42 - شهرداری در آخر هر سال صورت جامعی از درآمد و هزینه شهرداری را که به تصویب انجمن شهر رسیده برای اطلاع عموم منتشر خواهدکرد.
ماده 43 - کارمندان شهرداری از بین مستخدمین رسمی و مستخدمین دون پایه و جزء و مامورین تنظیف و رانندگان وسائط نقلیه شهرداری و غیره مطابق پیشنهاد شهرداری و تصویب انجمن شهر تعیین میشوند. شهرداریها رونوشت ابلاغ این قبیل مامورین را به وسیله وزارت کشور برای اداره بازنشستگی ارسال و از حقوق تمام کارمندان شهرداری که مشمول مقررات قانون استخدام باشند حقوق بازنشستگی کسر و به وسیله دارائی محل بصندوق بازنشستگی فرستاده میشود و خدمت در شهرداریها جزء ایام خدمت آنها محسوب خواهد شد.
ماده 44 - آییننامه مورد داخلی شهرداری و تقسیم کارها را شهردار تهیه نموده پس از تصویب انجمن شهر به موقع اجرا میگذارد.
فصل هفتم - متفرقه
ماده 45 - انجمن شهرداری هر محل میتواند بر ذبایح و مستغلات تیز عوارض بنفع شهر تصویب کند.
ماده 46 - وزارت کشور برای راهنمائی شهرداریها نقشههای ساختمانی و آییننامههای لازم را در هر قسمت تهیه و به وسیله بخشنامهها شهرداریها را بجریان خواهد گذارد - سایر وظایف انجمن شهر و چگونگی ارتباط با وزارت کشور و جزئیات دیگر ضمن آییننامه از طرف وزارت کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید ولی نباید مخالف این قانون و منافی با استقلال شهرداریها باشد.
ماده 47 - در قصباتیکه در فصول معینی برقراری شهرداری لازم باشد برای فصل مزبور و همچنین برای چند قصبه که بیکدیگر نزدیک باشند میتوان یک شهرداری تاسیس نمود در صورت اخیر تقسیم هزینه به نسبت درآمد هر یک از قصبات میباشد.
ماده 48 - از اول آذر ماه 1328 در تمام کشور انتخابات انجمنهای شهرداری طبق مقررات این قانون شروع و انجمنهائیکه طبق مقررات سابق دائراست در همان تاریخ منحل خواهد شد و از تاریخ تصویباین قانون وزارت کشور قائم مقام انجمن شهرهائیکه فاقد انجمن بوده یا خواهد شد میباشد.
ماده 49 - قوانینی که با این قانون مغایرت دارد و منجمله مواد 6 و 11 و 12 و 18 و 19 و 20 و 27 و 28 و 34 و 35 و 36 و 37 و 120 [102]و 108 قانون بلدیه مصوب بیست ربیعالثانی 1325 قمری ملغی است.
ماده 50 - وزارت کشور مامور اجرای این قانون است.
چون به موجب قانون بیستم تیر ماه 1328 اجازه اجرای لایحه تشکیل شهرداری و انجمن شهرها و قصبات پس از تصویب کمیسیون کشور داده شدهاست بنا براین قانون مزبور که مشتمل بر پنجاه ماده و در تاریخ چهارم مرداد ماه یکهزار و سیصد و بیست و هشت به تصویب کمیسیون کشور مجلسشورای ملی رسیده قابل اجرا است.
رئیس مجلس شورای ملی -رضاحکمت