ماده 19 - در مناطق روستائی کشور که به علت حوادثی از قبیل زلزله - سیل - انهدام یا نقصان آب وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی به منظور کمک بکشاورزان و عمران و بهبود امر زراعت تشکیل شرکت سهامی زراعی را لازم بداند حوزه عمل شرکت را در محل و مساحتی که متناسب بداند تعیین و بلافاصله اراضی و مستحدثات و اعیانی و قنوات و چاههای آب و وسائل آبیاری موجود در آن محدوده را در تصرف و اختیار شرکت قرارخواهد داد.
وزارت مذکور سهامداران شرکت را از زارعین - برزگران کشاورزان خودکار که ممراعاشه آنها منحصراً از طریق کشاورزی است و در منطقه روستائی سکونت داشتهاند، انتخاب و محل سکونت جدید و میزان سهام هر یک را متناسب با تعداد افراد خانوار و زراعت قبلی آنان معین مینماید، در صورتی که بنا به اطلاعات دریافتی از مراجع محلی فوت اشخاص مذکور رسماً اعلام گردد سهام به صورت کلی به نام ورثه صادر و تودیع خواهد شد، پس ازصدور گواهی حصر وراثت ورثه حق استفاده از منافع و سهام را خواهند داشت.
تبصره - وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی میتواند از مقررات فوق در مورد زارعینی که اراضی زراعتی آنان در مخازن سدهای دولتی قراربگیرد استفاده نماید.
ماده 20 - اراضی و مستحدثات و اعیانی و قنوات و چاههای آب و وسائل آبیاری واقع در حوزه عمل شرکتهای سهامی زراعی در صورتی که در تاریخ تشکیل شرکت در مالکیت یا اجاره سهامداران نباشد به وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی منتقل میگردد و متناسب با آن وزارت مذکور طبق ماده سوم این قانون در شرکت سهامی زراعی مربوط ذیسهم خواهد بود.
ترتیب ارزیابی این قبیل اراضی و مستحدثات و پرداخت بهای آن بمالکین مربوط به قرار ذیل است:
الف - بهای اراضی (اعم از نسق و مکانیزه) بر اساس قانون اصلاحی اصلاحات ارضی (مصوب 19/10/40) و مقررات آن وسیله وزارت اصلاحات ارضی تعیین میگردد.
قیمت اعیانی و مستحدثات و چاه آب و وسائل آبیاری و همچنین آن قسمت از ماشین آلات کشاورزی مورد نیاز وسیله کمیسیون مذکور در تبصره 2ماده 8 مواد الحاقی بآییننامه اصلاحات ارضی (مصوب 22 خرداد 46) تعیین خواهد شد وجوه متعلقه در مورد اعیان و مستحدثات از تاریخ تنظیم سند انتقال باقساط پانزده ساله با سود صدی شش در سال و ارزش چاه آب و موتور مربوط بآن نقداً از طرف دولت پرداخت میشود.
ب) موقوفات خاص واقع در محدوده مورد عمل شرکت به منظور تبدیل باحسن به ترتیب فوق خریداری و وجوه حاصله با نظارت سازمان اوقاف برای خرید و وقف مال دیگری اختصاص خواهد یافت.
موقوفات عام را شرکت سهامی زراعی 99ساله اجاره خواهد کرد اجاره بها بر اساس معدل عایدات خالص سه سال قبل از تصویب این قانون تعیین وهمهساله از طرف شرکت پرداخت خواهد شد.
تبصره - کلیه اسناد و قراردادهائی که مانع اجراءِ این قانون است با تشخیص و اعلام وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی فسخ شده محسوب میگردند.
ماده 21 - سهامداران یا سایر اشخاصی که در اجرای این قانون برای تنظیم و امضاءِ اوراق یا اسناد و دفاتر دعوت میشوند چنانچه در موعد مقرر حضورنیابند وزارت اصلاحات ارضی به قائم مقامی آنان اوراق یا اسناد و دفاتر مربوط را امضاءِ مینماید. همین ترتیب در سایر مواردی که به علل و معاذیردیگری از قبیل مجهولالمالک بودن ملک یا عدم گواهی حصر وراثت و یا معین نبودن ولی یا قیم صغار امضاءِ و تنظیم اسناد و دفاتر یا سایر اوراق مربوط بشرکت متعسر باشد معمول خواهد شد.
در این قبیل موارد وجوه قبوض یا سهام تعیین شده در صندوق ثبت محل تودیع خواهد گردید تا پس از تعیین تکلیف قطعی قانونی بذیحق تسلیم شود.
ماده 22 - در اجرای این قانون ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی نسبت به تنظیم یا فسخ اسناد و مامورین انتظامی در مورد تصرف یا خلع ید از محدوده مورد عمل شرکتهای سهامی زراعی مکلفند دستور وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی را بلافاصله پس از اعلام بمورد اجرا گذارند.
ماده 23 - نسبت باراضی بایر و مسلوب المنفعه واقع در حوزه عمل شرکتهای سهامی زراعی اعم از دهات مشمول مرحله اول یا دوم اصلاحاتارضی طبق ماده سوم این قانون عمل خواهد شد.
ماده 24 - چنانچه پس از تعیین و صدور سهام اختلافی در مورد میزان سهام و تعلق آن ایجاد شود بتقاضای وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی یا اشخاص ذینفع موضوع در هیات سه نفری مقرر در ماده 8 مطرح و طبق تصمیم هیات اقدام خواهد شد.
ماده 25 - در صورتی که مدیر عامل - بازرس و یا سایر مامورین منتخب برای خدمت در سازمان امور شرکتهای سهامی زراعی از بین کارکنان وزارتاصلاحات ارضی و تعاون روستائی یا سازمان مرکزی تعاون روستائی باشند حقوق و مزایای ثابت آنان از محل بودجه وزارت اصلاحات ارضی و تعاونروستائی و سازمان مرکزی تعاون روستائی و سایر مزایای آنها از محل اعتبارات طرح مربوطه پرداخت خواهد شد.
مدت اشتغال این قبیل کارکنان در سازمان امور شرکتهای سهامی زراعی جزءِ سوابق خدمت آنان برابر مقررات مربوطه محسوب و مشاغل مذکور ضمن پستهای سازمانی وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی منظور میگردد.
ماده 26 - تبصره ذیل به ماده 15 قانون تشکیل شرکتهای سهامی زراعی اضافه میگردد.
تبصره - مرکز تحقیقات روستائی طبق اساسنامهای که به تصویب کمیسیونهای اصلاحات ارضی و تعاون روستائی مجلسین برسد اداره خواهد شد.
لایحه قانونی فوق مشتمل بر هشت ماده و سه تبصره به استناد ماده 16 قانون تشکیل شرکتهای سهامی زراعی در تاریخ روز یکشنبه پنجم آبانماه1347 به تصویب کمیسیون اصلاحات ارضی و تعاون روستائی مجلس سنا و در جلسه روز شنبه یازدهم آبانماه یکهزار و سیصد و چهل و هفت مورد تصویب کمیسیون اصلاحات ارضی و تعاون روستائی مجلس شورای ملی قرار گرفته و صحیح است.
رئیس مجلس شورای ملی - عبدالله ریاضی