فصل اول - کلیات
ماده 1 - همه پرسی از آحاد ملت مطابق مقررات این قانون انجام میگیرد به نحوی که همه اقشار جامعه با آزادی کامل نظر خود را درباره موضوعی که به آراء عمومی گذارده میشود به یکی از دو صورت زیر اعلام نمایند:
الف - آری
ب - نه
تبصره - رای گیری وسیله اوراق مخصوصی که در شعب اخذ رای بین رای دهندگان توزیع خواهد شد انجام میشود.
ماده 2 - وزارت کشور ضمن همآهنگی با شورای نگهبان، تاریخ برگزاری همه پرسی را تعیین و اعلام خواهد نمود.
ماده 3 - نظارت بر همه پرسی به عهده شورای نگهبان میباشد.
فصل دوم - کیفیت برگزاری همه پرسی
ماده 4 - همه پرسی به صورت مستقیم و عمومی و با رای مخفی خواهد بود.
ماده 5 - هر شخص واجد شرایط در داخل کشور میتواند فقط یکبار با ارائه شناسنامه خود و در خارج از کشور با گذرنامه رای دهد.
ماده 6 - اخذ رای در داخل و خارج از کشور در یک روز انجام میشود و مدت آن 10 ساعت است و در صورت ضرورت قابل تمدید میباشد.
تبصره 1 - تشخیص ضرورت و مدت تمدید اخذ رای به عهده وزیر کشور است.
تبصره 2 - اخذ رای باید در یکی از روزهای تعطیل رسمی انجام گیرد.
ماده 7 - صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران مکلف است برنامه های آموزشی درباره همه پرسی و همچنین کلیه اعلامیه ها و اطلاعیه های مربوطه را که وزارت کشور یا هیات مرکزی نظارت منتخب شورای نگهبان ضروری تشخیص میدهند از شبکه سراسری یا محلی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش نماید.
ماده 8 - ماموران انتظامی در حدود قانون موظف به ایجاد نظم و جلوگیری از هر گونه بی نظمی در جریان همه پرسی و حفاظت صندوقها میباشند. نیروهای نظامی و انتظامی حق دخالت در امور اجرایی و نظارت در همه پرسی را ندارند.
ماده 9 - آرائی که از طریق خرید و فروش به دست آمده باشد با تایید هیات نظارت یا نماینده آن، باطل ولی جزء آراء ماخوذه محسوب و مراتب در صورتجلسه قید و آراء مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد.
ماده 10 - در موارد ذیل با تایید هیات نظارت یا نماینده آن، برگهای رای باطل بوده و جزء آراء ماخوذه محسوب نشده و مراتب در صورتجلسه قید وآراء مذکور ضمیمه صورتجلسه خواهد شد:
1 - صندوق فاقد لاک و مهر همه پرسی باشد.
2 - آراء زاید بر تعداد تعرفه باشد.
3 - آراء کسانی که به سن قانون رای دادن نرسیده باشند.
4 - آرائیکه با شناسنامه افراد فوت شده یا غیرایرانی داده شده باشد.
5 - آرائیکه با تقلب و تزویر (در تعرفه ها، آراء، صورتجلسات، شمارش) به دست آمده باشد.
6 - آرائی که با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد.
7 - آرائی که با شناسنامه کسانی که حضور ندارند اخذ شده باشد.
8 - آرائی که فاقد مهر همه پرسی باشد.
9 - آرائی که از طریق تهدید به دست آمده باشد.
10 - آرائی که روی برگهای رای قانونی نباشد.
تبصره 1 - کل آراء مندرج در صورتجلسه ای که صندوق اخذ رای آن فاقد اوراق رای یا برگهای تعرفه باشد، باطل و جزء آراء ماخوذه محسوب نخواهد شد.
تبصره 2 - به تعداد آراء زائد در بند 2 قبل از قرائت آراء و بدون توجه به نوع رای، از کل برگهای رای کسر میشود.
ماده 11 - وزارت کشور مامور اجرای قانون همه پرسی بوده و مسئول صحت جریان برگزاری آن است و بدین منظور میتواند مامورانی جهت بازرسی و کنترل جریان همه پرسی به طور ثابت و یا سیار به شهرستانها و بخشها و شعب ثبت نام و اخذ رای اعزام نماید و حق دخالت در امر نظارت شورای نگهبان را ندارند.
ماده 12 - ارتکاب امور ذیل جرم محسوب میشود:
1 - خرید و فروش رای.
2 - تقلب و تزویر در اوراق تعرفه یا برگ رای یا صورتجلسات.
3 - تهدید یا تطمیع در امر همه پرسی.
4 - رای دادن با شناسنامه جعلی.
5 - رای دادن با شناسنامه دیگری.
6 - رای دادن بیش از یکبار.
7 - اخلال در امر همه پرسی.
8 - کم و زیاد کردن آراء یا تعرفه ها.
9 - تقلب در رای گیری و شمارش آراء.
10 - رای گرفتن با شناسنامه کسی که حضور ندارد.
11 - توصیه به ریختن برگ رای معین از طرف اعضاء شعبه اخذ رای یا هر فرد دیگری در محل صندوق رای.
12 - تغییر و تبدیل یا جعل و یا ربودن و یا معدوم نمودن اوراق و اسناد انتخاباتی از قبیل تعرفه و برگ رای و صورتجلسات و تلکس و تلفنگرامها و تلگرافها.
13 - باز کردن یا شکستن قفل محل نگهداری و لاک و مهر صندوقهای رای بدون مجوز قانونی.
14 - جابجائی، دخل و تصرف و یا معدوم نمودن اسناد همه پرسی بدون مجوز قانونی.
15 - ایجاد رعب و وحشت برای رای دهندگان یا اعضاء شعب ثبت نام و اخذ رای با اسلحه و یا بدون اسلحه در امر همه پرسی.
16 - دخالت در امر همه پرسی، با سمت یا سند مجعول و یا به هر نحو غیرقانونی.
تبصره - چنانچه وقوع جرائم مندرج در ماده فوق موجب گردد که جریان همه پرسی در یک یا چند شعبه ثبت نام و اخذ رای از مسیر قانونی خود خارج شود و در نتیجه کلی همه پرسی موثر باشد مراتب وسیله وزارت کشور به منظور طرح در شورای نگهبان به هیات مرکزی نظارت اعلام میگردد.
ماده 13 - تشکیلات قضایی هر شهرستان یا بخش به منظور پیشگیری از وقوع جرم ضمن هماهنگی با ناظرین شورای نگهبان و هیات اجرایی اقدامات لازم را در محدوده مقررات معمول می دارد.
ماده 14 - رای دهندگان باید دارای شرایط ذیل باشند:
1 - تابعیت کشور جمهوری اسلامی ایران.
2 - ورود به سن 16 سالگی.
3 - عدم جنون.
فصل سوم - هیات اجرایی
ماده 15 - بلافاصله پس از صدور دستور شروع همه پرسی از طرف وزارت کشور، فرماندار دستور تشکیل هیاتهای اجرایی را به بخشداران صادر نموده و موظف است ظرف سه روز هیات اجرایی همه پرسی شهرستان را به ریاست خود و عضویت رئیس ثبت احوال و دادستان یا نماینده وی و 8 نفر از معتمدین تشکیل دهد.
تبصره - بیست و چهار نفر معتمدین محل، بنابر دعوت کتبی فرماندار یا بخشدار محل ظرف دو روز تشکیل جلسه داده و پس از حضور دو سوم مدعوین در حضور هیات نظارت از بین خود یا خارج، هشت نفر را به عنوان معتمدین اصلی و پنج نفر را به عنوان معتمدین علی البدل هیات اجرایی با رای مخفی و اکثریت نسبی آراء انتخاب می نمایند.
ماده 16 - تعداد اعضای هیاتهای اجرایی شهرستان و بخش و کیفیت و مهلت تشکیل آنها یکسان است.
ماده 17 - کلیه امور همه پرسی بخش مرکزی را، هیات اجرایی شهرستان انجام میدهد.
ماده 18 - معتمدین هیات اجرایی باید دارای ایمان و التزام عملی به اسلام و قانون اساسی و حسن شهرت و سواد خواندن و نوشتن بوده و از عوامل موثر در تحکیم رژیم سابق و وابسته به گروههای غیرقانونی نباشند.
ماده 19 - اعضاء هیات اجرایی پس از پذیرفتن عضویت، ملزم به شرکت در جلسات و انجام وظایف قانونی مربوطه میباشند.
ماده 20 - هیات اجرایی بخش بلافاصله پس از انتخاب معتمدین تشکیل جلسه داده و تعداد و محل استقرار شعب ثبت نام و اخذ رای را تعیین نموده و به وسیله رئیس هیات (بخشدار) به فرماندار جهت طرح در هیات اجرایی شهرستان اعلام میدارد.
ماده 21 - جلسات هیاتهای اجرایی شهرستان و بخش، با حضور دو سوم کلیه اعضاء رسمیت یافته و اخذ تصمیم با اکثریت مطلق حاضرین خواهد بود.
ماده 22 - هیات اجرایی شهرستان پس از تعیین محلهای استقرار شعب ثبت نام و اخذ رای و بررسی و تایید و تصویب مصوبات هیاتهای اجرایی بخشها در مورد تعداد و محل شعب ثبت نام و اخذ رای، 9 روز قبل از روز اخذ رای مبادرت به انتشار آگهی همه پرسی حاوی تاریخ برگزاری، ساعات اخذ رای، شرایط رای دهندگان، جرائم و تخلفات و مقررات جزایی و محل ثبت نام و اخذ رای در سراسر شهرستان می نماید.
تبصره - در صورت بروز بعضی از مشکلات با موافقت وزارت کشور، مهلت 9 روز تا 7 روز تقلیل می یابد.
ماده 23 - هیاتهای اجرایی شهرستان و بخش، پس از انتشار آگهی همه پرسی، برای هر شعبه ثبت نام و اخذ رای پنج نفر از معتمدین محلی که دارای سواد خواندن و نوشتن باشند انتخاب و به فرماندار یا بخشدار جهت صدور حکم معرفی می نماید.
ماده 24 - هیات اجرایی با تصویب هیات اجرایی شهرستان میتواند برای مناطق صعب العبور و کوهستانی و مسافتهای دور و نقاطی که تشکیل شعب ثبت نام و اخذ رای مقدور نیست شعب اخذ رای سیار تشکیل دهد هیات اجرایی شهرستان نیز میتواند در صورتی که لازم بداند نسبت به تشکیل شعب اخذ رای سیار در مرکز شهرستان و بخش مرکزی اقدام نماید و هر دو مورد باید به اطلاع هیات نظارت برسد و همچنین نماینده ای ازهیات نظارت در معیت صندوق سیار بوده و مسیر گردش صندوق را در صورتجلسه ای قید و تایید نماید.
ماده 25 - در سفارتخانه ها و کنسولگری و نمایندگی سیاسی ایران در خارج از کشور، هیات اجرایی همه پرسی به ریاست سفیر و یا سرکنسول و یا عالیترین مقام نمایندگی سیاسی و عضویت سه نفر از کارمندان ارشد سفارتخانه کنسولگری و یا نمایندگی سیاسی و 5 نفر از ایرانیان مومن به انقلاب اسلامی مقیم آن کشور به انتخاب و دعوت سفیر یا سرکنسول و یا مقام نمایندگی سیاسی تشکیل میگردد.
ماده 26 - هیات اجرایی موضوع ماه فوق پس از خاتمه اخذ رای و قرائت آراء نتیجه را صورتجلسه می نماید. سفیر و یا سرکنسول و یا عالیترین مقام نمایندگی سیاسی موظف است بلافاصله نتیجه را با سریعترین وسیله مخابراتی ممکن از طریق وزارت امور خارجه به وزارت کشور اعلام دارد.
فصل چهارم - شکایات و نحوه رسیدگی
ماده 27 - شورای نگهبان ظرف یک هفته و در صورت ضرورت حداکثر ده روز پس از دریافت نتیجه همه پرسی نظر قطعی خود را جهت امضا به رئیس جمهور ارسال نموده و رئیس جمهور پس از امضا به وزارت کشور اعلام و وزارت کشور از طریق رسانه های گروهی نتیجه نهایی را به اطلاع مردم خواهد رساند.
ماده 28 - هیاتهای اجرایی موظفند تا دو روز پس از اعلام نتیجه همه پرسی، شکایات واصله را بپذیرند و ظرف 24 ساعت در جلسه مشترک هیات اجرایی و ناظرین شورای نگهبان در شهرستان مربوطه به آنها رسیدگی نمایند و نتیجه را صورتجلسه نموده و به وزارت کشور اعلام دارند.
تبصره 1 - کسانی که از نحوه برگزاری همه پرسی شکایت داشته باشند میتوانند ظرف سه روز از تاریخ اخذ رای شکایت مستند خود را به ناظرین شورای نگهبان یا دبیرخانه این شورا نیز تسلیم دارند.
تبصره 2 - شکایاتی قابل رسیدگی خواهد بود که مشخصات شاکی یا شاکیان شامل نام، نام خانوادگی، شغل، نشانی کامل، شماره تلفن و اصل امضا شاکی را داشته باشد.
تبصره 3 - طرح و بررسی شکایات در مورد افراد محرمانه بوده و افشای آن ممنوع است.
تبصره 4 - بازرسان گزارشات خود را منحصراً به مراجع ذیصلاح قانونی ارسال میدارند.
ماده 29 - هیات اجرایی پس از بررسی شکایات و گزارشات چنانچه تشخیص دهد که امور همه پرسی در یک یا چند شعبه از جریان عادی خارج شده و صحیح انجام نگرفته است با تایید شورای نگهبان، همه پرسی را در یک یا چند شعبه باطل اعلام می نماید.
فصل پنجم - مجازات
ماده 30 - مجازات تخلف از بند 15 ماده 12 با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید و درجات تعزیر به ترتیب زیر تعیین میگردد:
الف - چنانچه مرتکب بدون اسلحه ایجاد رعب و وحشت نماید تا 74 ضربه شلاق محکوم میگردد:
ب - چنانچه ایجاد رعب و وحشت خواه به تحریک یا بالمباشره همراه با اسلحه باشد و محاربه صدق نکند تا 74 ضربه شلاق و حداکثر تا 2 سال حبس محکوم خواهد شد.
ماده 31 - مجازات کسی که با اتخاذ سمت مجعول در همه پرسی دخالت کند (موضوع بند 16 ماده 12) با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید و درجات تعزیر تا 50 ضربه شلاق خواهد بود و هرگاه مرتکب سندی هم در این مورد جعل نموده باشد مجازات جعل و تزویر را خواهد داشت و چنانکه دخالت وی موثر در سرنوشت همه پرسی باشد و جریان همه پرسی را در یک بخش و یا یک شهرستان و یا یک استان بر هم بزند مرتکب با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید و درجات تعزیر از یک تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد.
ماده 32 - اعضاء اداری هیات اجرایی (فرماندار یا بخشدار، رئیس ثبت احوال، دادستان یا نماینده وی) در صورت تخلف از ماده 19 این قانون با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید و درجات تعزیر به مجازات کسر حقوق تا یک سوم از یک ماه تا شش ماه به حکم مراجع صالحه محکوم خواهند شد و در مورد بقیه اعضاء محرومیت تا دو نوبت انتخابات از عضویت هیاتهای اجرایی ونظارت و شعب اخذ رای میباشد.
ماده 33 - به منظور حفظ بی طرفی کامل، ناظرین شورای نگهبان و اعضای هیاتهای اجرایی و نظارت موظفند در طول مدت مسئولیت خود، بی طرفی کامل را حفظ نمایند.
تبصره - مجازات تخلف از ماده فوق با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تادیب از وعظ و توبیخ و تهدید و درجات تعزیر انفصال شش ماه تا یک سال از خدمات دولتی یا شش ماه تا یک سال زندان خواهد بود.
ماده 34 - مجازاتهای این فصل منحصر به انواع مذکور در این قانون نبوده و قاضی در هر مورد میتواند متخلف را به مجازات مذکور و یا هرمجازات متناسب دیگری که در قانون تعزیرات آمده است محکوم نماید.
ماده 35 - رئیس جمهور موظف است نتیجه همه پرسی را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ به وی حداکثر ظرف یک هفته امضا کند و برای اجراء در اختیار مسئولان قرار دهد.
ماده 36 - همه پرسی به پیشنهاد رئیس جمهور یا یکصد نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و تصویب حداقل دو سوم مجموع نمایندگان مجلس شورای اسلامی انجام خواهد شد.
ماده 37 - شورای نگهبان طبق قانون نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری بر همه پرسی نظارت خواهد کرد.
ماده 38 - آییننامه اجرایی همه پرسی را وزارت کشور تهیه و با تصویب هیات وزیران به اجراء میگذارد.
ماده 39 - این قانون از تاریخ تصویب لازم الاجراء میباشد.
قانون فوق مشتمل بر سی و نه ماده و سیزده تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ چهارم تیرماه یکهزار و سیصد و شصت و هشت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1368/4/6 به تایید شورای نگهبان رسیده است.
رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی