هیات وزیران در جلسه مورخ 1363/5/7 بنا به پیشنهاد شماره 4132/4234/05/52 وزارت کشور و وزارت امور اقتصادی و دارائی - وزارت معادن و فلزات و سازمان برنامه و بودجه به شرح زیر تصویب نمودند.
ماده 1 - دفاتر فنی استانداریها مکلفند، موقعیت، حدود و مشخصات معادن شن و ماسه معمولی و خاک رس موجود و همچنین معادن جدید را تهیه و برایتعیین نحوه بهرهبرداری به هیات رسیدگی موضوع ماده (2) این آییننامه ارجاع نمایند.
تبصره - ادارات کل معادن و فلزات استانها بنا به تقاضای دفاتر فنی استانداریها جهت تعیین موقعیت، حدود و مشخصات معادن شن و ماسه معمولی همکاریلازم را معمول خواهند داشت و دفاتر فنی استانداریها نیز آمار دقیق استخراج از معادن شن و ماسه را مرتباً و حداقل هر شش ماه یک بار به ادارات کل ذیربط گزارش خواهند نمود.
ماده 2 - دفاتر فنی استانداریها مسئول رسیدگی به امور بهرهبرداری معادن شن و ماسه معمولی و خاک رس معمولی میباشند و مکلفند سوابق و اطلاعاتمربوط به معادن مذکور را نگهداری نمایند.
ماده 3 - به منظور تعیین عاملین استخراج و بهرهبرداری از معادن شن و ماسه معمولی و خاک رس و تعیین شرایط بهرهبرداری و سایر اموری که در این آییننامهتعیین میشود در هر استان هیات رسیدگی مرکب از معاون عمرانی استانداری، رئیس دفتر فنی، مدیر کل معادن و فلزات، رئیس سازمان برنامه و بودجه استان، مدیر عامل سازمان آب منطقهای یا رئیس دفتر امور آب استان بر حسب مورد شهردار مرکز استان و رئیس دادگستری یا نماینده وی تشکیل خواهد شد.
تبصره 1 - محل تشکیل جلسات هیات مذکور دفتر فنی استانداری خواهد بود.
تبصره 2 - جلسات هیات با حضور حداقل پنج نفر از اعضاء رسمیت خواهد داشت و تصمیمات متخذه با رای موافق حداقل چهار نفر از اعضاء هیات معتبرخواهد بود.
تبصره 3 - در مواردی که معدن مورد رسیدگی در محدوده منابع ملی شده و یا مناطق کشاورزی و آبخیزداری یا روستاها و یا بستر حریم رودخانهها و انهار ومسیلها و حریم قانونی سواحل دریاها و دریاچهها مذکور در ماده (48) قانون توزیع عادلانه آب و مناطق مذکور در بند الف ماده (3) قانون حفاظت و بهسازیمحیط زیست هر شهر واقع باشد به دعوت استاندار و بر حسب مورد فرماندار شهرستان و شهردار و مدیر یا رئیس اداره مربوطه در جلسه هیات رسیدگیشرکت و نظرات خود را اعلام خواهند نمود.
ماده 4 - وظایف هیات رسیدگی به قرار زیر است:
الف - تعیین مشخصات فنی بهرهبرداری
ب - تعیین بخشهای بهرهبردار (دولتی - شهرداری - تعاونی - خصوصی)
ج - تعیین مدت بهرهبرداری و با توجه به قانون معادن
د - تعیین میزان حداقل و حداکثر استخراج معدن با توجه به ذخیره معدن
ه - تعیین قیمت فروش بر اساس قیمت پایه موضوع ماده 26 قانون معادن
و - تعیین سایر شرایط لازم که رعایت آن در پیمان ضروری است
ز - رسیدگی به اختلافات ناشی از بهرهبرداری و اعلام نظر
ماده 5 - هیات رسیدگی گزارش موضوع ماده (1) و همچنین پیشنهاد دفتر فنی را با توجه به اهمیت معدن از لحاظ بزرگی و کوچکی مورد رسیدگی قرار داده وعامل استخراج و بهرهبرداری را از بین بخش دولتی و شهرداری، تعاونی و بخش خصوصی مشخص و شرایط بهرهبرداری را تعیین خواهد نمود.
تبصره 1 - در مورد معادن شن و ماسه و خاک رس معمولی واقع در محدوده قانونی شهرها و همچنین معادن نزدیک به شهرها حداکثر تا شعاع 10 کیلومتر ازمحدوده قانونی شهرها با تشخیص هیات رسیدگی، شهرداری هر محل از لحاظ بهرهبرداری معادن مذکور در اولویت خواهند بود.
تبصره 2 - در صورتی که شورای عالی معادن هر یک از معادن شن و ماسه معمولی و خاک رس معمولی را بزرگ تشخیص دهد مراتب را با قید مشخصات معدنبه اطلاع دفتر فنی استانداری خواهد رساند تا برابر مقررات مربوط مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
ماده 6 - چنانچه هیات رسیدگی عمل بهرهبرداری از معدن را از بخش دولتی یا شهرداری تعیین نماید دفتر فنی موظف است ظرف 15 روز شرایط بهرهبرداریتعیین شده از طرف هیات رسیدگی را به سازمان مربوطه ابلاغ نموده و در صورت قبول شرایط از طرف سازمان مربوط، ظرف مدت 20 روز پروانه بهرهبرداری راصادر نماید.
تبصره - چنانچه سازمانهای موضوع این ماده ظرف مدت یکماه از تاریخ ابلاغ اعلام قبول ننموده و بهر علتی از قبول شرایط بهرهبرداری خودداری نماینداتخاذ تصمیم با هیات رسیدگی خواهد بود.
ماده 7 - چنانچه هیات رسیدگی عامل بهرهبرداری از معدن را بخش تعاونی یا خصوصی تعیین نماید با توجه به شرایط تعیین شده از طرف هیات فوقالذکر و براساس آییننامه معاملات دولتی بهرهبرداری از معدن انجام خواهد شد.
ماده 8 - ملاک محاسبه درآمد دولت در مورد سازمانهای دولتی و شهرداریهای بهرهبرداری کننده از معدن بر اساس قیمت پایه تعیین شده خواهد بود و در موردبخش تعاونی و خصوصی مبلغ مورد قرارداد ملاک محاسبه درآمد دولت میباشد که در هر حال قیمت واحد قرارداد نباید از قیمت پایه کمتر باشد.
ماده 9 - انتقال پروانههای بهرهبرداری موضوع این آییننامه توسط بهرهبردار به سایر سازمانهای دولتی و شهرداریها با موافقت هیات رسیدگی مجاز است. لکن انتقالپروانهها به بخش تعاونی و خصوصی و همچنین انتقال قراردادهای بخش تعاونی و خصوصی به غیر مجاز نمیباشد.
ماده 10 - کلیه عاملین بهرهبرداری از معادن اعم از بخش دولتی، شهرداری - تعاونی و یا بخش خصوصی مکلفند درآمد دولت را بر اساس شرایط تعیین شده در پروانه یا قرارداد به ماخذ میزان استخراج و قیمت پایه یا قرارداد حسب مورد به حساب موضوع ماده (22) این آییننامه واریز نمایند.
تبصره - سررسید پرداخت عواید دولت در مورد سازمانهای دولتی و شهرداریها هر سه ماه یکبار از تاریخ صدور پروانه خواهد بود مگر آنکه در پروانه به نحودیگری قید شده باشد مواعد مذکور در مورد بخش تعاونی و خصوصی باید در قرارداد تعیین و بر اساس آن عمل شود.
ماده 11 - بهرهبرداران معادن شن و ماسه معمولی و خاک رس معمولی موضوع این آییننامه مکلفند میزان استخراج و حمل و فروش مواد مذکور را در دفتری کهاز طرف دفتر فنی استانداری صفحهگذاری و ممهور شده باشد منظماً ثبت و هر سه ماه یک بار گزارش عملکرد خود را که حاوی اطلاعات مذکور در فوق وهمچنین قیمت تمام شده و قیمت فروش باشد تهیه و به دفتر فنی استانداری مربوط ارسال نمایند.
ماده 12 - دفاتر فنی استانداریها موظفند با هماهنگی ادارات کل معادن و فلزات استانها مرتباً از معادن بازدید و نحوه استخراج و میزان استخراج و وجوه واریزشده به حساب بانکی و نرخ فروش را کنترل نمایند.
ماده 13 - قیمت پایه و یا قیمت واحد قرارداد و همچنین قیمت فروش با توجه به عملکرد معدن در پایان هر سال باید توسط هیات رسیدگی ارزیابی و در صورتلزوم مورد تجدید نظر قرار گرفته تا مبنای محاسبه برای سال بعد باشد و این امر باید به عنوان شرایط قرارداد در کلیه پروانههای بهرهبرداری و قراردادهای موضوعاین آییننامه قید شود.
ماده 14 - چنانچه عاملین استخراج و بهرهبرداری از معادن بر خلاف مفاد پروانه بهرهبرداری و یا قرارداد عمل نمایند دفتر فنی استانداری و مراتب را به هیئترسیدگی گزارش و طبق تصمیم هیات رسیدگی عمل خواهد نمود.
ماده 15 - دفتر فنی استانداری، پس از کسب موافقت هیات رسیدگی موظف است به وزارتخانهها و موسسات و شرکتهای دولتی و نهادهای قانونی وموسسات غیر انتفاعی و شهرداریها یا پیمانکاران آنها برای تامین مصالح ساختمانی مورد نیاز جهت اجرای طرحهای عمرانی با تعیین محل برداشت و محلمصرف اجازه برداشت صادر نماید. مدت اعتبار این قبیل اجازهها حداکثر محدود به پایان مدت پیمان برای برای پیمانکاران و یا مدت اجرای طرحهای امانی برایدستگاههای اجرایی است. دارندگان این قبیل اجازهها حق فروش مواد مورد اجازه را ندارند و در صورت فروش اجازه آنان لغو و طبق ماده 24 قانون معادن با آنانرفتار خواهد شد.
تبصره 1 - پیمانکاران موضوع این ماده مکلفند شن و ماسه و خاک رس معمولی برداشت شده را به میزان مصرف طبق صورت وضعیت گواهی شده از طرفدستگاه ناظر و به قیمت پایه تعیین شده که در اجازه برداشت قید شده است محاسبه و به حساب موضوع ماده (22) واریز نمایند.
تبصره 2 - در مناطقی که منابع شن و ماسه محدود است هیات رسیدگی در موقع تعیین شرایط بهرهبرداری متناسب با وضع منطقه و طرحهای عمرانی درصدیاز ذخائر هر معدن را برای امور عمرانی منظور و جزء شرایط بهرهبرداری قرار داده و چنانچه نیاز به استفاده از این ذخیره حاصل شد و از نظر وضع معدن - استخراج آن ذخیره به طور جداگانه توسط پیمانکاران موضوع ماده فوق امکان داشته باشد آن قسمت از معدن در اختیار آنها قرار داده خواهد شد در غیر این صورتبهرهبردار که پروانه به نام او صادر شده مکلف است درصد مربوطه را منحصراً به قیمت تمام شده در اختیار مجریان طرحهای عمرانی قرار دهند.
در صورت بروز اختلاف بین این دارندگان طبق تصمیم هیات رسیدگی عمل خواهد شد.
ماده 16 - صدور پروانه بهرهبرداری و یا عقد قرارداد استخراج و فروش و اجازه برداشت شن و ماسه و خاک رس معمولی و نیز انباشت مواد باطله و دفع موادزائد در محلهای زیر منوط به کسب موافقت سازمانهای مسئول است.
الف - در حریم قانونی راهها و راهآهن
ب - در داخل شهرها و روستاها و حریم قانونی آنها
ج - در حریم قانونی لولههای نفت و گاز و سدها و شبکه توزیع آب و برق و قنوات و داخل جنگلها
د - در بستر و حریم رودخانهها و مسیلها و انهار و شبکه آبیاری و زهکشی و همچنین مناطق آبخیزداری و حریم قانونی سواحل دریاها و دریاچهها.
ه - در حریم قانونی اماکن مقدسه و ابنیه تاریخی و سایر حریمهای قانونی.
تبصره 1 (اصلاحی 1375/06/28)- در صورتی که منابع مزبور در محدوده املاک متعلق به اشخاص حقیقی واقع شده باشد جلب موافقت قبلی و رضایت صاحب ملک ضروری است.
تبصره 2 (الحاقی 1375/06/28)- صدور پروانه بهره برداری و اجازه برداشت از معادن شن و ماسه در بستر و حریم رودخانه ها، انهار طبیعی، کانالهای عمومی، مسیلها، چشمه ها، مردابها و برکه های طبیعی و حریم قانونی سواحل دریاها و دریاچه ها، اعم از طبیعی و مخزنی توسط وزارت کشور (از جمله استانداریها، فرمانداریها و بخشداریها)، بدون اخذ موافقت کتبی و موردی سازمانهای آب منطقه ای ذی ربط یا سازمان آب و برق خوزستان ممنوع است.
ماده 17 - در صورت بروز اختلاف در استخراج بین دفتر فنی استانداری و عامل بهرهبرداری مراتب به هیات رسیدگی گزارش تا طبق نظر هیات مزبور عمل شود.
ماده 18 - در مواردی که از لحاظ حدود معدن بین بهرهبرداران معادن شن و ماسه و خاک رس معمولی و یا از لحاظ نوع ماده معدنی و حدود آن بین بهرهبردارانمذکور و بهرهبرداران سایر معادن اختلافی حاصل شود دفتر فنی موظف است موضع را به هیات رسیدگی گزارش نماید و نظر هیات رسیدگی در مورد اختلافبین بهرهبرداران سایر معادن و بهرهبرداران شن و ماسه در صورت عدم حصول توافق مراتب جهت اتخاذ تصمیم نهایی به شورای عالی معادن ارجاع خواهد شد نظر شورای عالی معادن قطعی و لازمالاجراست.
ماده 19 - کلیه قراردادهای بهرهبرداری که قبل از تصویب این آییننامه منعقد گردیده توسط هیات رسیدگی با مفاد این آییننامه تطبیق داده خواهد شد ودستگاههای دولتی و شهرداریها که در حال حاضر خارج از محدوده قانونی شهرها دارای پروانه بهرهبرداری میباشند در موقع تطبیق پروانه بهرهبرداری با مفاداین آییننامه و یا تجدید نظر پروانه بهرهبرداری در آینده در بهرهبرداری از همان معدن در شرایط مساوی در اولویت خواهند بود.
ماده 20 - کلیه بهرهبرداران موضوع این آییننامه اعم از بخش دولتی و شهرداری یا تعاونی یا بخش خصوصی مکلفند شن و ماسه و خاک رس معمولیمستخرجه در سر معدن را به استثنای قسمت اخیر تبصره (2) ماده (15) این آییننامه صرفاً به قیمت فروش تعیین شده از طرف هیات رسیدگی بفروش برسانند.
ماده 21 - دفاتر فنی استانداریها مکلفند کلیه معادن شن و ماسه معمولی و خاک رس را شمارهگذاری نموده و یک نسخه حاوی شماره معدن و محل وقوع معدن و عامل را حداکثر ظرف مدت 20 روز پس از انعقاد قرارداد یا صدور پروانه به وزارت کشور و سازمان برنامه و بودجه ارسال نمایند.
تبصره 1 - شمارهگذاریها در هر استان از شماره یک شروع میگردد.
تبصره 2 - در صورت وقوع معدن در خارج از محدوده قانونی شهر و یا روستا نزدیکترین شهر و یا نزدیکترین روستا مورد نظر میباشد.
ماده 22 - کلیه وجوه حاصل از اجرای بند الف تبصره 66 قانون بودجه سال 1363 موضوع مواد (8) و (10) این آییننامه باید به حسابهائی که توسط خزانه دربانک ملی محل حسب مورد برای فرمانداریها و بخشداریها بنا به تقاضای استانداری مربوط افتتاح میگردد واریز شود.
حسابهای مذکور غیر قابل برداشت خواهد بود و موجودی آنها در پانزدهم و پایان هر ماه به حساب تمرکز وجوه خزانه که به همین منظور در بانک مرکزیجمهوری اسلامی ایران افتتاح میشود واریز خواهد شد.
تبصره 1 - صورتهای مالی در پایان مقاطع زمانی فوق پس از کنترل توسط بخشداری و شهرداری هر محل به فرمانداری مربوط ارسال میگردد و فرمانداریهاجمع صورتهای مالی واصله از بخشها و شهرداریها را طی لیستی ماهانه به دفتر فنی استانداری مربوط به منظور کنترل با مدارک و مستندات واگذاری ارسالخواهد نمود.
تبصره 2 - دفتر فنی صورت تفکیکی وصولی از معادن را با ذکر شماره معدن و محل وقوع (از لحاظ تعیین حوزه بخش و شهر) هر سه ماه یک بار به سازمانبرنامه و بودجه استان و وزارت کشور ارسال خواهد کرد.
ماده 23 - هیات رسیدگی مکلف است با همکاری بانک ملی مرکز استان طرح فیش سه نسخهای مخصوص درآمد را که حاوی شماره مسلسل جای خالی برایذکر شماره معدن، محل وقوع معدن و نام عامل بهرهبردار باشد پیشبینی نماید.
تبصره - یک نسخه از فیشها نزد بانک ملی دریافت کننده وجه میماند و دو نسخه دیگر که ممهور به مهر و تاریخ بانک باشد به عامل تحویل میشود که باتسلیم نسخه مذکور به بخشداری یا شهرداری برگ رسید دریافت کند برگهای رسید مذکور در تسویه حساب با دفتر فنی ملاک عمل خواهد بود.
ماده 24 - کلیه عاملین استخراج و بهرهبردار مکلفند در کلیه فیشهای پرداختی شماره معدن محل وقوع معدن و نام خود را قید نمایند.
ماده 25 - خزانه مکلف است ترتیبی اتخاذ نماید که در پایان هر ماه وصولی ماهانه حساب تمرکز وجوه نزد خزانه توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بهوزارت کشور نیز اعلام گردد.
ماده 26 - وزارت کشور بر اساس صورت تفکیکی وصولی دریافتی از دفاتر فنی موضوع ماده 22 و همچنین اعتبار وصولی تمرکز وجوه در پایان هر ماه سهماعتباری هر یک از استانها را از محل اعتبار ردیف 503059 قانون بودجه کل کشور تعیین و به وزارت امور اقتصادی و دارائی، سازمان برنامه و بودجه و استانداریهااعلام خواهد نمود.
ماده 27 - اعتبار هر یک از استانها از محل اعتبار ردیف 503059 قانون بودجه سال 1363 بر اساس دستور وزیر کشور یا مقام مجاز از طرف ایشان ودرخواست ذیحسابان وزارت مذکور از طریق خزانه به استانداریها و ادارات امور اقتصادی و دارائی مراکز استانها ابلاغ خواهد شد، تا با رعایت مقررات عمومی دولت و بر اساس موافقتنامههای متبادله با سازمان برنامه و بودجه استان بمصرف برسد.
ماده 28 - استانداریها مکلفند با توجه به وصولیهای معادن سهم اعتباری هر یک از فرمانداریها، بخشداریها و شهرداریهای تابعه را به نسبت اعتبار تعیین شدهاستان مشخص و بر اساس پروژههای پیشنهادی دستگاههای اجرایی موضوع ماده 28 موافقتنامههای مربوط را با سازمان برنامه و بودجه استان مبادله نمایند.
تبصره - استانداریها میتوانند برای اجرای پروژههای بر حسب مورد به فرمانداریها - بخشداریها و شهرداریها تفویض اختیار نمایند.
ماده 29 - کلیه دستگاههای اجرایی ذینفع مکلفند فهرست پروژههای پیشنهادی خود را با تعیین اولویتها جهت بررسی و تنظیم موافقتنامه به دفتر فنیاستانداری و اطلاع سازمان برنامه و بودجه استان ارسال نمایند.
تبصره - در اجرای مفاد این ماده تکمیل پروژههای نیمه تمام اولویت خواهد داشت.
ماده 30 - استانداریها مجاز نیستند هیچ نوع تعهد مالی و پرسنلی از محل اعتبار ردیف 503059 قانون بودجه سال 1363 برای سال های بعد ایجاد نمایند.
نخستوزیر - میرحسین موسوی