صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/02/01
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گمیش تپه
موضوع
تحقق ربا بین مسلمان و غیر مسلمان
پرسش
علی با پسر عموی خود به نام داریوش که بنا به گفته خودش زرتشتی است و در پیج اینستاگرامش نیز به این امر اشاره داشته و خود را مرید کورش هخامنشی معرفی نموده است. کتباً توافق مینماید که در قبال دادن مبلغ یک میلیارد تومان به ایشان به صورت قرضی، 10 روز دیگر مبلغ یک میلیارد و سیصد میلیون تومان را از او تحویل بگیرد و چنین امری نیز اتفاق می افتد. در این حالت چنانچه دادستان برای آنها به اتهام «ربا» اعلام جرم نماید وضعیت چگونه است؟
نظر هیات عالی
موضوع سوال مصداق تبصره 3 ماده 595 قانون تعزیرات مصوب سال 75 میباشد. نتیجتاً رفتار مذکور، ربا محسوب مع الوصف مشمول مجازات مقرر در ماده مرقوم نخواهد شد.
نظر اتفاقی
در این راستا در ماده 595 قانون تعزیرات و مجازات های بازدارنده آمده است: «هرگونه توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن که جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مکیل (پیمانهای) و موزون (وزن کردنی) معامله کند یا اضافه بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید، ربا محسوب و جرم شناخته میشود، مرتکبین اعم از ربا دهنده، ربا گیرنده و واسطه بین آن ها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال، به شش ماه تا سه سال حبس و تا 74 ضربه شلاق و نیز معادل مورد ربا به عنوان جزای نقدی محکوم میگردند.... تبصره 3- هر گاه قرارداد مذکور بین پدر و فرزند و یا زن و شوهر منعقد شود و یا مسلمان از کافر ربا دریافت کند مشمول مقررات این ماده نخواهد بود.»
🔸بنابراین با در نظر گرفتن تبصره 3 ماده فوق و با توجه به اینکه علی به عنوان دریافت کننده ربا (مبلغ 300 میلیون تومان زائد بر اصل قرض) مسلمان بوده و داریوش نیز به عنوان کسی که دین دیگری به غیر از اسلام به عنوان تنها دین حال حاضر خداوند داشته شرعاً کافر محسوب میشود (إِنَّ الدّینَ عِندَ اللَّهِ الإِسلامُ... وَمَن یَبتَغِ غَیرَ الإِسلامِ دینًا فَلَن یُقبَلَ مِنهُ وَهُوَ فِی الآخِرَهِ مِنَ الخاسِرینَ. دین و آیین معتبر در نزد خداوند اسلام است و هر کس جز اسلام آیینی برای خود انتخاب کند، از او پذیرفته نخواهد شد؛ و او در آخرت از زیانکاران است) موضوع مشمول عنوان ربا نمیشود و باید در خصوص اتهام آنان قرار منع تعقیب صادر شود.