هیات وزیران در جلسه مورخ52/04/09[1352] بنا به پیشنهاد شماره 123/مک مورخ 1352/03/26 سازمان برنامه و بودجه و به استناد ماده 22 قانون برنامه و بودجه کشور مصوب دهم اسفند ماه 1351 آییننامه تشخیص صلاحیت و طبقه بندی مهندسان مشاور را به شرح پیوست تصویب نمودند.
وزیر مشاور و معاون اجرایی نخست وزیر - هادی هدایتی
فصل اول - تعاریف
ماده 1- اشخاص حقیقی و یا حقوقی وابسته به دستگاههای دولتی و یاخصوصی، ایرانی و یا خارجی که سازمان برنامه و بودجه و دستگاههای اجرایی میتوانند طبق ماده 22قانون برنامه و بودجه کشور خدمات مشاوره و فنی و بررسیها و مطالعات و تهیه پروژههاو برآوردها و تهیه نقشههای اجرایی و نظارت در اجرا و نیز هر گونه خدماتی که مورد نیاز طرحها باشد به آنها ارجاع و با آنها قرارداد منعقد نمایند به پنج (5) طبقه به شرح زیر تقسیم و تعریف میشوند:
طبقه اول - کارشناس
شخصی است حقیقی که در رشته خاص تخصص و تجربه داشته و خدمات او در این رشته قابل اعتماد و استفاده باشد.
طبقه 2- موسسه مشاور وخدمات فنی ایران
موسسه ایست در بخش خصوصی که توسط یک یا چند کارشناس ایرانی به منظور انجام خدمات مشاوره و فنی تاسیس شده و با استفاده از کارشناسان و کادر فنی واداری و تجهیزاتی که در اختیار دارد در رشته و یا رشتههای خاص تخصص و تجربه داشته و خدمات آن در رشته و یا رشتههای تخصصی قابل اعتماد و استفاده باشد.
طبقه 3- شرکت مشاوره و خدمات فنی ایرانی
شخصی است حقوقی از نوع شرکت در بخش خصوصی که طبق قانون تجارت و یامشارکت لااقل دو کارشناس ایرانی به منظور انجام خدمات مشاوره و فنی تاسیس شده ودارای تشکیلات منظم اداری وتجهیزات واعتبار مالی کافی بوده و با استفاده از کارشناسان و کادر فنی و اداری وتجهیزاتی که در اختیار دارد در رشته و یا رشتههای خاصی تخصص و تجربه داشته وخدمات آن در رشته و یا رشتههای تخصصی قابل اعتماد واستفاده باشد و به علاوه بتواند با استخدام کارشناسان مورد لزوم و یا با همکاری با موسسات و شرکتهای متخصص دیگر رشته ویا رشتههای خاص دیگری را که مورد نیاز باشد به تخصصهای خود اضافه نماید.
تبصره - شرکت مختلط ایرانی و خارجی که لااقل 51 درصد سهام یا سهم الشرکه آن متعلق به ایرانیان باشد و لااقل 75 درصد خدمات مرجوعه را توسط کارشناسان و کارکنانی که در دفاتر شرکت در ایران به کار اشتغال دارند انجام دهد با احراز شرایط فوق طبقه 3 خواهد بود.
طبقه 4- موسسه مشاوره خارجی
موسسه یا شرکتی خارجی است که در کشور خود رسماً به ثبت رسیده و دارای تخصص عالی و سابقه و تجربه زیاد در رشتههای مورد نیاز بوده و این امر مورد گواهی مقامات رسمی بین المللی ویامقامات دیگر مورد اعتماد سازمان برنامه و بودجه واقع شده باشد و به علاوه دارای کارشناسان و کادر فنی و اداری و تجهیزات واعتبار مالی کافی بوده و خدمات آن در رشته و یا رشتههای تخصصی موردنیاز قابل اعتماد و استفاده باشد.
تبصره - موسسه یا شرکت مختلط ایرانی و خارجی که لااقل 51 درصد سهام یا سهم الشرکه آن متعلق بغیر ایرانی باشد با احراز شرایط فوق طبقه 4 خواهد بود.
طبقه 5- موسسه خدمات فنی و مشاوره وابسته به دولت و بخش عمومی
موسسه یا اداره یا دفتری است در بخش عمومی که به صورت یک واحد مسئول و مستقل به منظور انجام مطالعات و بررسیها و خدمات فنی توسط دستگاههای دولتی و بخش عمومی و یا دستگاههای وابسته به آنها و یا بابیش از پنجاه درصد سرمایه بخش عمومی تاسیس شده و با استفاده از کارشناسان و کادر فنی واداری و تجهیزاتی که در اختیار دارد در رشته و یا رشتههای خاص تخصص و تجربه داشته باشد.
تبصره - به منظورتسهیل در مکاتبات و مراجعات و پیمانها و قراردادها و مذاکرات و جلسات و موارد نظیر آن میتوان اصطلاح «مهندس مشاور» و یا «مشاور» را در مورد کلیه اشخاص وموسسات و شرکتها و دفاتر و دستگاهها و طبقات مشروح در فوق بدون آنکه محدودیتی و یا تغییراتی در خصوصیات آنها ایجاد نماید به کار برد ودر این آییننامه نیز اصطلاح «مهندس مشاور» و یا «مشاور» با همین مفهوم به کار رفته است.
ماده 2- اصطلاحات دیگری که دراین آییننامه به کار رفته طبق تعاریف مندرج در قانون برنامه و بودجه کشور میباشد.
فصل دوم - تشخیص صلاحیت کارشناسان و مشاوران و مهندسان مشاور
ماده 3- صلاحیت کارشناسان (طبقه 1)
سازمان از نظر تشخیص صلاحیت موسسات و شرکتهای مشاور و یا مهندس مشاور اشخاصی را به عنوان کارشناس می شناسد که واجد شرایط زیر باشند.
بند 1- کارشناس درجه 1
الف - دارای تحصیلات دانشگاهی در رشته تخصصی مورد نظر باشد.
ب - در رشته مورد نظر عملا بیش از 10 سال سابقه خدمت و تجربه پس از خاتمه تحصیلات دانشگاهی داشته باشد.
پ - از هر حیث دارای حسن شهرت باشد.
ت - صلاحیت او در رشته مورد نظر مورد قبول و اعتماد سازمان باشد.
بند 2- کارشناس درجه 2
نظیر کارشناس درجه 1 باستثناء آنکه در رشته مورد نظر عملا بیش از 5 سال سابقه خدمات و تجربه پس از خاتمه تحصیلات دانشگاهی داشته باشد.
ماده 4- صلاحیت موسسه مشاوره و خدمات فنی ایرانی (طبقه2)
سازمان موسسه ای را در بخش خصوصی به عنوان موسسه «مشاور» و یا «مهندس مشاور» صلاحیت دار می شناسد که واجد شرایط زیر باشد:
الف - مدیر مسئول موسسه و یا در صورتی که موسسه دارای چند مدیر مسئول باشد لااقل یکی از آنها واجد شرایط کارشناس درجه 1 مشروح در بند 1 ماده 3 باشد.
ب - موسسه در اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی به ثبت رسیده باشد و تعهد نماید هر گونه تغییری که در وضع موسسه داده میشود پس از ثبت رسمی مراتب را به سازمان اطلاع دهد.
پ - تمام سهام و یا سهمالشرکه موسسه بانام باشد.
ت - تشکیلات فنی مجهزی با تعداد کادر فنی تمام وقت مورد نیاز در اختیار داشته باشد به قسمی که بتواند کلیه خدمات مشاوره فنی مورد نیاز را طبق جزئیاتی که در قرارداد خدمات محوله تعیین خواهد شد انجام دهد.
ث - مدیران و مسئولان و کارشناسان موسسه ازهر حیث دارای حسن شهرت بوده ودر دستگاههای دولتی و بخش عمومی شاغل نباشند و در کارهائی که از قبیل پیمانکاری و یا تهیه و فروش مصالح و لوازمی که به طور مستقیم و غیر مستقیم با کارهای رشتههای تخصصی موسسه و یا موضوع قراردادهای آنها ارتباط پیدا میکند و نظائر آن به طور مستقیم و غیر مستقیم فعالیت ننموده و بیش از آنچه در قانون منع مداخله کارمندان دولت در معاملات دولتی مصوب دیماه 1337 ذکر شده ذینفع نباشد و این مراتب در پرسشنامه یا فرمیکه توسط سازمان به آنها داده خواهد شد کتباً گواهی گردد.
ج - مدیرعامل و یا مدیر مسئول به صورت تمام وقت در موسسه مشغول بوده ودر دستگاههای دیگر چه بخش عمومی و چه بخش خصوصی شاغل نباشد.
چ - عضو جامعه مشاوران ایران (موضوع ماده 12) باشد.
ماده 5- صلاحیت شرکت مشاوره و خدمات فنی ایرانی (طبقه3)
سازمان شرکتی را در بخش خصوصی به عنوان شرکت «مشاور» و یا «مهندس مشاور» صلاحیت دار میشناسد که واجد شرایط زیر باشد:
الف - لااقل دو نفر از مدیران شرکت از شرکاء بوده وواجد شرایط کارشناس درجه (1) مشروح در بند 1 ماده 3 باشند.
ب - شرکت از نوع شرکت با مسئولیت محدود و یا شرکت سهامی خاص (با نام) باشد.
پ - شرکت دارای تشکیلات منظم و صحیح اداری و مالی باشد.
ت - شرکت دارای سرمایه و اعتبار مالی کافی باشد به نحوی که در تاریخ انعقاد هر قرار داد با کارفرما طبق اسناد مثبته بتواند ثابت کند امکان تامین هزینه لااقل شش ماه کادر فنی و اداری وتجهیزات و خدمات مورد نیاز آن قرارداد را دارد.
ث - واجد شرایط ردیفهای (ب) الی (چ) ماده 3 باشد.
ماده 6 صلاحیت موسسه مشاور خارجی (طبقه 4)
سازمان از میان موسسات و شرکتهای مشاور خارجی متقاضی صلاحیت آن موسسه و یا شرکتی را بررسی و درصورت لزوم برای کار خاصی خواهد شناخت که واجد شرایط زیر باشد:
الف - در کشور خود رسماً به ثبت رسیده باشد و مدارک مربوط از طرف نمایندگی کنسولی شاهنشاهی در آن کشور گواهی شده باشد.
ب - دارای تخصص و سابقه و تجربه ممتاز در رشتههای مورد نظر بوده واین امر مورد گواهی مقامات رسمی صلاحیت دار خارجی و یامقامات دیگری مورد قبول و اعتماد سازمان باشد.
پ - تعهد نماید قبل از امضا قرارداد با سازمان و یادستگاههای اجرایی شعبه خود را در ایران در اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی رسماً بهثبت برساند و هر گونه تغییری که در وضع موسسه ثبت شده در ایران داده میشود پس از ثبت رسمی مراتب رابه سازمان اطلاع دهد.
ت - در انجام خدمات ارجاعی لااقل با یکی از شرکتهای مشاوره و خدمات فنی ایرانی (طبقه 3) به طور موثر و طبق برنامه ایکه باید قبل از انعقاد هر قرارداد به تصویب کارفرما رسیده باشد همکاری داشته باشد.
ث - عضو جامعه مشاوران ایران (موضوع ماده 12) باشد.
ماده 7- صلاحیت موسسات خدمات فنی و مشاوره وابسته به دولت وبخش عمومی (طبقه 5)
شناسائی صلاحیت موسسات فنی وابسته به دولت و بخش عمومی از طرف سازمان به عنوان موسسه مشاور و یامهندس مشاور منوط به حصول شرایط زیر میباشد:
الف - دفتر یاموسسه دارای تشکیلات فنی مجهز باتعداد کادر فنی موردنیاز باشد.
ب - از نظر طرحهای عمرانی بتواند وظائف و مسئولیتهائی که در موارد مشابه به عهده «موسسه مشاور» و یا «مهندس مشاور» وابسته به بخش خصوصی (طبقه 2و طبقه 3 و طبقه 4) واگذار میشود انجام داده و تقبل نماید و همچنین کلیه دستورالعملهائی که از طرف سازمان برای رعایت واقدام به موسسات «مشاور» و یا «مهندس مشاور» صادر میشود رعایت نماید.
پ - مدیریت آن از استقلال کامل برخوردار بوده و از این نظر به صورت واحدی مستقل ازمجری طرح عمل نماید و خود اجرا کننده عملیات اجرایی طرحی که مطالعات و خدمات فنی آن را به عهده دارد نباشد.
فصل سوم - تشخیص صلاحیت و رتبه بندی موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور
ماده 8- تائید صلاحیت و تصویب رتبه موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور و همچنین تصویب هرگونه تغییراتی در صلاحیتها و رتبهها به عهده کمیتهای در سازمان به نام کمیته تائید صلاحیت مشاوران مرکب از رئیس سازمان و حداقل دو نفر از معاونان آن خواهد بود.
ماده 9- واحد مربوط در سازمان که عهده دار امور مشاوران است موظف است بر مبنای مواد این آییننامه اطلاعات لازم را در مورد کارشناسان و موسسات مشاور و مهندسین مشاور جمع آوری نموده و طبق ضوابط سازمان آنها را در هر طبقه رتبه بندی نموده وتخصص آنها را تعیین و جهت تصویب به کمیته تائید صلاحیت مشاوران موضوع ماده 8 گزارش نماید.
ماده 10- سازمان موظف است با استفاده از ماشینهای حسابگر مستمراً اطلاعات مربوط به موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور شامل رشتههای تخصصی و طبقه ورتبه و کار دست اجرای آنها را به هنگام کرده و به طورمنظم و یا برحسب درخواست و یامورد این اطلاعات را در دسترس دستگاههای اجرایی قرار دهد.
دستگاههای اجرایی طرف قرارداد با موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور موظف اند در پایان کار مورد قرارداد هر مشاور و یا در هر زمان که سازمان درخواست کند مشاور را با توجه به کیفیت خدمات انجام شده، نحوه کار، دقت و صحت عمل و ضوابط دیگری که از طرف سازمان تعیین میگردد مورد ارزشیابی قرار داده و نتایج این ارزشیابی راکتبا به سازمان اعلام دارند تا پس از بررسی در طبقه بندی و رتبه بندی و یا تغییرات آن ملحوظ گردد.
ماده 11- کمیته تائید صلاحیت مشاوران در موارد زیر کارشناس یاموسسه یا شرکت را به طور دائم و یا برای مدتی محدود از فهرست مشاوران و مهندسان مشاور حذف و یا به او تنزل رتبه خواهد داد.
الف - در صورتی که نتایج ارزشیابیهای موضوع ماده 10 چنین اقدامی را توجیه نماید.
ب - در صورتی که مشاورعوامل فنی و علمی و تشکیلاتی لازم را برای انجام وظائف خود طبق حدود خدمات مشروح در قرارداد مربوط به موقع فراهم نساخته و یا دقت لازم و متعارف که از یک کارشناس و یا موسسه مشاور و یا مهندس مشاور انتظار میرود در انجام وظائف خود اعمال نکرده باشد.
پ - در صورتی که در اقدامات حرفه ای خود منافع حقه کارفرما راملحوظ نکرده ویا رعایت بی طرفی و بی نظری کامل را نکرده باشد.
ت - در صورتی که در محاسبات فنی دقت لازم رانکرده ودرنتیجه پروژه ناصحیح شده و یابرآورد با هزینه واقعی عملیات تفاوت غیر متعارفی داشته باشد.
ث - در صورتی که نظارت دراجرای طرح در سطح قابل قبولی نبوده و یا عملیات انجام شده یا پروژه تفصیلی مطابقت نداشته باشد.
ج - در صورتی که گزارشهای لازم را طبق ضوابط و دستورالعملهای سازمان به موقع تسلیم نکرده باشد.
چ - در صورتی که هر یک از شرایط مقرر در فصل دوم این آییننامه را فاقد شود.
ماده 12- به منظور تسهیل و کمک در امر تشخیص صلاحیت کارشناسان و موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور همچنین نظارت در رعایت ضوابط و نظام فنی از طرف این موسسات و شرکتها و فراهم کردن امکان تماس کامل بین موسسات و شرکتهای مشاور ایرانی و موسسات نظیر خارجی و نیز استفاده از نظرات دسته جمعی موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور در مورد تهیه دستورالعملهاو روشها واموری که به نحوی باخدمات آنها ارتباط دارد این موسسات و شرکتها جامعه ای طبق مقررات و قوانین کشور تشکیل خواهند داد.سازمان در مورد مسائل وامور مربوط به موسسات و شرکتهای مشاور و مهندس مشاور فقط با این جامعه تماس خواهد داشت.
ماده 13- در موارد استثنائی و خاص که برای انجام خدمات فنی مورد نیاز طرحهای عمرانی استفاده از دفتر فنی و یاموسسه وابسته به شرکتهای پیمانکاری و یا سازندگان و یا فروشندگان (اعم از وابستگی مستقیم و یا غیر مستقیم) به پیشنهاد دستگاه اجرایی و تائید سازمان الزام آور باشد سازمان میتواند با توجه به کار مورد نظر و شرایط خاص آن کادر فنی و تخصص و تجربه دفتر یاموسسه معرفی شده را بررسی و در صورت واجد بودن شرایط با رعایت نکات مشروح در بندهای زیر استفاده از چنین دفتر و یاموسسه ای را ا جازه دهد.
بند 1- دستگاه اجرایی موظف است قبلا دلایل توجیهی کافی برای لزوم استفاده از خدمات دفتر یا موسسه وابسته به شرکتهای پیمانکاری یا سازندگان و یا فروشندگان وهمچنین نام ومشخصات و سوابق دفتر و یا موسسه مورد نظر را به سازمان ارائه دهد.
بند 2- تایید سازمان در مورد لزوم استفاده و همچنین اجازه سازمان در مورد استفاده از خدمات دفتر یا موسسه معرفی شده کلی نیست بکله فقط محدود به کار مورد نظر میباشد.
بند 3- اجازه استفاده از خدمات دفتر وابسته یامتعلق به شرکتهای پیمانکاری مشروط بر این است که دفتر یاموسسه مزبورعلاوه بردارا بودن صلاحیت فنی تعهد نماید در طرح مورد نظر تنها خدمات مهندسی مشاور انجام دهد و خود و شرکاء و شرکتهائی که دراین موسسه سهم دارند وهمچنین موسسات وابسته و همکاران آنها جز در خدمات مهندسی مشاور اجازه شرکت در عملیات و کارهای دیگر مربوط به طرح را نداشته باشد.
بند 4- اجازه استفاده از خدمات دفتر یا موسسه وابسته یا متعلق به سازندگان و فروشندگان علاوه بر شرایط مشروح در بند 3 فوق مشروط بر این است که در قرارداد منعقده شرایط وضمانتهای اجرایی به نحوی پیش بینی شود که اطمینان حاصل گردد تهیه مشخصات فنی توسط چنین موسساتی با بی نظری کامل انجام خواهد شد به طوریکه بتوان معاملات و مناقصههای مربوط را براساس اصل رقابت برگذار نمود.
ماده 14- سازمان طرحهای عمرانی را از نظر خدمات فنی و مشاوره مورد نیاز و تخصص موسسات و شرکتهای مشاور به انواع متناسب تقسیم و ضمن فهرستهای موضوع ماده 11آییننامه ارجاع کار به مهندسان مشاور و موسسات علمی و تخصصی در اختیار دستگاههای اجرایی و موسسات مشاور قرار خواهد داد تقسیم بندی انواع طرحها لااقل برای مدت یک سال معتبر است و سازمان میتواند با توجه به احتیاجات برنامهها و طرحهای عمرانی در آن تجدید نظر نماید.
خدمات فنی و مشاوره و مهندسی موردنیاز در هر طرح عمرانی شامل کلیه تخصصها و خدمات مورد نیاز برای انجام آن طرح میباشد بدین منظور موسسات و یا شرکتهای مهندسی مشاور وخدمات فنی و مشاوره باید کلیه متخصصین و کارشناسان موردنیاز برای انجام صحیح خدمات رادر اختیار داشته و یا با شرایطی که در هر مورد ضمن شرایط قرارداد از طرف کارفرما تعیین خواهد شد کارشناسان و متخصصین موردنیاز را تامین نمایند.
مسئولیت حسن انجام کلیه خدمات مرجوعه به موسسه یا شرکت مشاوره و خدمات فنی به عهده مسئولان قانونی موسسه یا شرکت طرف قرارداد میباشد و در عین حال شرکت یاموسسه مزبور موظف است نقشهها و یا مشخصات فنی و یا اسناد و مدارک فنی را که توسط شرکت یا موسسه تهیه میشود علاوه بر امضا مسئول یامسئولان قانونی شرکت بامضا کارشناسی که ضمن واجد بودن شرایط کارشناس درجه یک صلاحیت او به عنوان امضا کننده در رشته تخصصی مربوط به تائید سازمان رسیده باشد برساند و این کارشناسان با امضا نقشهها و مشخصات و مدارک فنی مربوط به تخصص خود صحت آن را تائید نمایند.
تبصره - کارشناسانی که بدین ترتیب در رشته های تخصصی نقشهها ومشخصات فنی واسناد و مدارک فنی تهیه شده راتائید و امضا مینمایند ممکن است مدیر، شریک یا کارمند موسسه و یا شرکت طرف قرارداد و یا موسسات وشرکتهای مشاوردیگر بوده و یا کارشناسان دیگری باشند که وابستگی به بخش عمومی و یا پیمانکاران و سازندگان نداشته باشند.
فصل چهارم - کارشناسان ممتاز
ماده 15- به منظور استفاده از تجربیات و نظریات متخصصین و کارشناسان ممتازی که در سایر دستگاههای بخش عمومی و یا خصوصی اشتغال دارند سازمان برنامه و بودجه میتواند افراد واجد شرایطی را که صلاحیت آنها به تائید کمیته موضوع ماده 8 رسیده باشد به عنوان کارشناسان ممتاز شناخته و درصورت لزوم کارت شناسائی با ذکر تخصص آنها صادر نماید و یا ضمن فهرست خاصی به دستگاههای متقاضی معرفی نماید.
ماده 16- سازمان و دستگاههای اجرایی در صورت احتیاج میتوانند از خدمات کارشناسان ممتاز در بررسیهای مربوط به طرحهای عمرانی و همچنین حل مسائل و رفع مشکلاتی که ضمن تهیه و اجرای طرحها با آن روبرو میشوند با رعایت شرایط زیر استفاده نمایند:
الف - مدت خدمات باید کوتاه بوده و از چهل ساعت در هر ماه و یا جمعاً 120 روز در هر سال تجاوز ننماید.
ب - کارشناس ممتاز مورد نظر در استخدام دستگاهی که قصد استفاده از خدمات اورا دارد نباشد.
پ - در صورتی که کارشناس ممتاز مورد نظر در استخدام دستگاههای بخش عمومی و یا موسسات علمی دیگری باشد موافقت آن دستگاه در استفاده از خدمات موقت کارشناس کسب گردیده باشد.
ت - استفاده از کارشناس ممتاز به صورت شرکت در کمیسیونها و کمیتههای مربوط که تحت نظر کارشناسان دستگاه استفاده کننده تشکیل میشود بوده و خدمات کارشناسان ممتاز انحصاراً محدود به توصیه و مشورت و یا کمک در تهیه گزارشهای مورد نیاز باشد.
ث - کارشناس مورد نظر در مسئله و یا کار مورد بررسی به طور مستقیم و یا غیرمستقیم ذینفع و یا موظف نباشد.
حق الزحمه کارشناسان ممتاز به عنوان حق التحقیق و یا طبق مقررات مشروح در ماده 44 آییننامه معاملات دولتی پرداخت خواهد گردید.