صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/05/05
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر زرندیه
موضوع
رد دادرس بر مبنای اظهار نظر قبلی به عنوان دادیار
پرسش
شخصی شکایتی با موضوع سرقت مطرح کرده و دادیار دادسرا به علت عدم احراز وقوع سرقت قرار منع تعقیب صادر کرده اما دادگاه با تغییر عنوان به خیانت در امانت، قرار را نقض و نهایتاً حکم محکومیت صادر کرده است. اکنون محکومله دعوایی برای مطالبه خسارت یا استرداد اموال مطرح نموده و دادیار سابق، به عنوان دادرس دادگاه حقوقی منصوب شده است. آیا دادرس فعلی میتواند در این خصوص اظهار نظر نماید یا اینکه به دلیل اظهار نظر قبلی، باید قرار امتناع از رسیدگی صادر کند؟
نظر هیات عالی
نظریه اداره حقوقی به شماره 7/99/131 مورخ 99/3/12 به شرح زیر مورد تایید هیات عالی است.
هرچند صدور قرار منع تعقیب اظهارنظر ماهیتی است لیکن؛ آنچه باعث رد دادرس برابر بند د ماده 91 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی است اظهارنظر ماهیتی قبلی راجعبه همان دعواست. بنابراین؛ با لحاظ اینکه موارد رد دادرس حصری است، هرگاه موضوع دعوا تغییر کند گرچه مرتبط با موضوع قبلی باشد، از جهات رد محسوب نمیشود.
نظر اکثریت
با توجه به اینکه در پرونده سرقت موضوع استرداد مال نیز وفق ماده 667 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مطرح است، رسیدگی دادیار به موضوع سرقت در حقیقت رسیدگی به موضوع استرداد مال را نیز در بر دارد و لذا وقتی ایشان وقوع سرقت را احراز ننموده در حقیقت با صدور قرار منع تعقیب، امکان استرداد مال را نیز منتفی دانسته و این به معنی اظهار نظر ماهیتی در این خصوص است و بدیهی است اکنون نیز که آن مقام، دادرس دادگاه حقوقی شده، نظر او در مورد رد مال مشخص است. لذا باید از رسیدگی امتناع نماید.
نظر ابرازی
دادیار سابق به موضوع جرم رسیدگی کرده و تعیین عنوان تاثیری در ماهیت امر ندارد. آنچه مانع رسیدگی مجدد است، اظهار نظر در ماهیت موضوع است. ماهیت موضوع مطروحه در پرونده کیفری خیانت در امانت بوده آنچنان که دادگاه کیفری عنوان را اصلاح و عنوان «خیانت در امانت» را بر رفتار ادعایی صادق دانسته است. از طرفی وفق ماده 674 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی، رد مال در مجازاتهای خیانت در امانت نیست و لذا در جریان رسیدگی قبلی، به موضوع استرداد مال رسیدگی نشده است. در نتیجه موضوع از شمول ماده 91 قانون آیین دادرسی مدنی خارج است و دادرس جدید میتواند در این خصوص اظهار نظر نماید.