اثر بلاتکیف گذاشتن زوجه بر تحقق عسر و حرج

تاریخ دادنامه قطعی: 1392/08/11
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: بلاتکلیف گذاشتن زوجه و عدم شروع زندگی مشترک پس از گذشت مدت قابل توجهی پس از تاریخ وقوع عقد (سه سال) با توجه به شرایط سنی زوجه (متولد 1362 ) یکی از مصادیق عسروحرج زوجه محسوب می‌شود

خانم ز.م. فرزند ح. با وکالت آقای م.ش. دادخواستی به طرفیت آقای و.م. فرزند م. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم کرده و توضیح داده است به موجب سند رسمی به شماره ترتیب 5752 - 1389/08/03 دفتر ثبت ازدواج شماره... حوزه ثبت شاهرود موکله به عقد ازدواج دائمی خوانده درآمده است و مقرر بوده بلافاصله مراسم عروسی برگزارشده و همسر خود را به منزل برد ولی به علّت نامعلوم زوج تاکنون هیچ گونه اقدام عملی در جهت ایفای تعهدات شرعی و قانونی خود ننموده است و موکّل را بلاتکلیف در منزل پدر خود گذاشته و دیناری از بابت نفقه و کسوه و سایر هزینه های ضروری پرداخت نمی‌نماید با مراجعه مکرر خانواده موکّل و وساطت بزرگ ترهای فامیل که به شهادت آنان استناد می‌شود و با توجه به شرایط سنی موکّل وضعیتی حادث شده که موجب عسر و حرج موکله در وضعیت فعلی شده است به نحوی که نامبرده نه مجرد است نه متاهل لذا درخواست طلاق خلع با توجه به دوشیزه بودن موکّل را دارد اسامی شهود نیز در ذیل دادخواست قید گردیده است. شعبه اوّل دادگاه عمومی بخش بسطام در وقت مقرر با حضور وکیل خواهان و خوانده تشکیل شده است وکیل خواهان اظهار داشته خواسته به شرح دادخواست می‌باشد مضافا اینکه خوانده حسب اظهار موکّل معتاد به استعمال تریاک است در صورت اقتضاء به پزشکی قانونی معرفی شود. خوانده اظهار داشته من مشکلی برای ازدواج ندارم حتی سال قبل قول و قرار عروسی گذاشتم و من تدارک دیدم و خانه مهیا کردم و برادرانم از تهران آمدند تا خانه را مهیا کنیم حتی برنج و روغن خریدیم ولی خواهان تماس گرفت و گفت باید در شهر خانه مستقل بگیری تا من بیایم و باید کارت را عوض کنی اعتیاد به مواد مخدر ندارم برای آزمایش مشکلی ندارم وکیل خواهان درخواست استماع شهادت شهود را که حاضر نموده کرده است و دادگاه به شرح اوراق جداگانه از آقایان ع.الف. و م.م. تحقیق کرده است خوانده اظهار داشته شهودم را در صورت صدور قرار حاضر می کنم. دادگاه قرار استماع شهادت شهود با توجه به استناد خوانده را صادر کرده است. در وقت مقرر دادگاه در غیاب طرفین تشکیل و خوانده شهود خود را حاضر نکرده است لذا دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است. داوران منتخب زوجین به موجب نظریه مشترک ثبت شده به شماره 479 - 21/8/91 اعلام کرده اند « بعد از تشکیل جلسات مکرر با طرفین پرونده و با توجه به اینکه زوج قادر به تصمیم گیری نبوده و اراده ای برای تشکیل زندگی مشترک ندارد ادامه زندگی به صلاح آن ها نمی‌باشد»; شعبه اوّل دادگاه عمومی بخش بسطام به موجب رای شماره --- - 1391/08/30 در خصوص دعوی خانم ز.م. با وکالت آقای م.ش. به طرفیت آقای و.م. با وکالت بعدی آقای س.م. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش با این توضیح که خوانده همسر شرعی و دائمی خوانده بوده و در تاریخ 3/8/89 صیغه عقد نکاح دائم جاری شده ولی خوانده تاکنون مراسم عروسی را برگزار نکرده و جهت ایفای تعهدات شرعی و قانونی خویش عمل ننموده که موضوع باعث بروز عسر و حرج برای خواهان شده است و جهت اثبات ادعا به شهادت شهود استناد و 2 نفر از گواهان را تعرفه نموده است که گواهان ادّعای خواهان را تایید کرده اند خوانده تقاضای استماع شهادت شهود را نموده که با تعیین وقت شهود خود را حاضر نکرده است و دادگاه با ارجاع امر به داوری داوران منتخب زوجین مشترکا بیان نموده‌اند زوج قادر به تصمیم گیری نبوده و اراده ای برای تشکیل زندگی مشترک ندارد و ادامه زندگی مشترک به صلاح زوجین نمی‌باشد وکیل خوانده طی لایحه ای با ارائه اسناد عادی اجازه نامه و استشهادیه مدعی مهیا بودن شرایط زندگی مشترک و استنکاف زوجه از شروع زندگی مشترک شده است لذا دادگاه با احراز رابطه زوجیت دائم فی ما بین طرفین دعوی به موجب سند رسمی ازدواج و با توجه به شهود تعرفه شده از سوی خواهان و اینکه خوانده شهود خود را معرفی ننموده و در جلسه دادگاه حاضرشده و با توجه به نظریه داوران مشترک و اینکه خوانده در نخستین جلسه به اسناد عادی اشاره ای نکرده است دادگاه دفاعیات وکیل خوانده را مردود دانسته و با احراز عسر و حرج خواهان به لحاظ عدم اقدام خوانده در فراهم نمودن موجبات شروع زندگی مشترک دعوی خواهان را مقرون به صحت دانسته و با استناد به ماده 1130 قانون مدنی و گواهی عدم امکان سازش میان زوجین را صادر و خواهان می‌تواند ظرف سه ماه از تاریخ قطعیت دادنامه با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق و اینکه سردفتر به نمایندگی این دادگاه صیغه طلاق را از نوع بائن غیر مدخوله نوبت اوّل جاری نماید طلاق خود را به نحو فوق اجرا و ثبت نماید. آقای و.م. فرزند م. با وکالت آقای م.م. نسبت به دادنامه فوق الذکر تجدیدنظرخواهی به عمل آورده است که پس از پاسخ تجدیدنظر خوانده شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان به موجب رای شماره --- - 1391/12/27 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای م.م. به وکالت از آقای و.م. و به طرفیت خانم ز.م. فرزند ح. و نسبت به دادنامه شماره --- - 1391/08/30 شعبه اوّل دادگاه عمومی بخش بسطام که به موجب آن خواسته خواهان بدوی وارد تشخیص و با احراز عسر و حرج نامبرده گواهی عدم امکان سازش فی ما بین طرفین دعوی صادرشده است که با توجه به محتویات پرونده و نظر به اظهارات طرفین نامبردگان در دوران عقد بسر می برند زندگی مشترک فی ما بین تشکیل نشده است و جهت عسر و حرج مورداشاره به نحوی که در دادنامه به آن استناد و استدلال شده و اظهارات شهود در این خصوص اخذشده است برگزار نشدن مراسم عروسی است که تاکنون محقق نشده است مع الوصف به حکایت اوراق پرونده و اظهارات شهود تعرفه شده از سوی زوجه به نظر می‌رسد و منشا اختلاف بین زوجین که تابه حال ازدواج آنان منتهی به برگزاری مراسم عروسی و تشکیل زندگی مشترک نگردیده است اختلاف در نحوه برگزاری مراسم عروسی و محل زندگی مشترک فی ما بین بوده و مورد دیگری که باعث بروز اختلاف باشد در پرونده وجود ندارد و مستنبط از اظهارات شهود و طرفین دعوی نیز این است که علی الظاهر به نظر می‌رسد درخواست زوجه در مورد چگونگی برگزاری مراسم و انتخاب محل زندگی مشترک موجب اختلاف گردیده است لذا نظر به اینکه زوجین وارد زندگی مشترک نشده اند ادّعای تحقق عسر و حرج متکی به دلیل و بینه شرعی نمی‌باشد لذا با نقض رای تجدیدنظر خواسته بنا به جهات فوق رای بر بطلان دعوی خواهان صادر کرده است. خانم ز.م. نسبت به دادنامه یادشده فرجام خواهی به عمل آورده است که پس از ابلاغ نسخه ثانی دادخواست فرجامی و ضمایم به فرجام خوانده و مضی مهلت پاسخگویی پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضییه به هنگام شور قرائت می‌شود.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای مهدی اسلامی عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 1391/12/27 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان سمنان مشاوره نموده چنین رای می دهد:

فرجام خواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا:

1 - داوران منتخب زوجین با صراحت اعلام کرده اند «زوج قادر به تصمیم گیری نبوده و اراده ای برای تشکیل زندگی مشترک ندارد و ادامه زندگی به صلاح آن ها نمی‌باشد»; به موجب ماده 27 قانون حمایت خانواده مصوب 1391/12/01 دادگاه باید با توجه به نظر داوران رای صادر نماید در این خصوص اخذ توضیح از داوران در مورد نظریه آنان ضرورت داشته است.

2 - زوجه متولد 1362/11/19 می‌باشد سه سال است که زوج او را بلاتکلیف رها نموده است تحقیق از طریق مددکار اجتماعی دادگستری یا سازمان بهزیستی در مورد علل بلاتکلیفی زوجه و جهات عدم شروع زندگی مشترک ضرورت دارد بلاتکلیف گذاشتن زوجه با شرایط سنی فوق و عدم انگیزه زوج همان گونه که دادگاه نخستین ضمنا به آن پرداخته از مصادیق عسر و حرج است. لذا بنا به جهات فوق و ضرورت این امر که دادگاه تجدیدنظر استان می‌بایست با تعیین وقت رسیدگی و دعوت زوجین در مورد جهات و علل عدم شروع زندگی مشترک از شخص زوجین توضیحات لازم اخذ سپس با تحقیق از داوران زوجین در مورد نظریه آنان و نیز جلب نظر مددکار اجتماعی و با تکمیل تحقیقات نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید مستندا به بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رای فرجام خواسته را به لحاظ نقص تحقیقات فوق الذکر نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه پنجم دادگاه محترم تجدیدنظر استان سمنان ارجاع می‌گردد.

رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور مستشار

طیبی - اسلامی