بخشنامه به کلیه وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی راجع به آرم دولت جمهوری اسلامی ایران

مصوب 1359/03/18 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران

آرم دولت جمهوری اسلامی ایران که به تصویب شورای انقلاب جمهوری اسلامی و با تایید امام خمینی رسیده است جهت استفاده از سربرگ نامه ها و پاکات اداری ارسال میگردد.
خواهشمند است دستور فرمائید با استفاده از این آرم و ضمائم پیوست هر چه زودتر نسبت به چاپ کاغذهای مکاتباتی اقدام نمایند.
1- شرح آرم جمهوری اسلامی ایران
2- اندازه های مختلف ونمونه آرم جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با استانداری های مختلف کاغذ ها وپاکات ماکاتباتی
3- دستور العمل استفاده از آرم جمهوری اسلامی ایران در چاپ کاغذ های مکاتباتی.

سید ابوالحسن بنی صدر
رئیس جمهور ورئیس شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران

طرح سربرگ ها و پشت پاکت ها
آرم جمهوری اسلامی ایران بهمراه عبارت (دولت جمهوری اسلامی ایران) جهت سربرگ ها وپشت پاکت ها در پنج اندازه از شماره 1 تا 5 ارائه میشود.
در نمونه سربرگ ها وپاکتهای استاندار شماره اندازه مربوط مشخص شده است.
محل آرم در صفحه چه در مورد سربرگ ها وچه در مورد پاکت ها با این ترتیب مشخص میشود.
آرم دقیقاً در وسط ضلع بالا برگه یا پاکت قرار میگیرد وفاصله آن با ضلع فوقانی کاغذ در هر اندازه حداکثر برابر است با ارتفاع جزء قائم طرح آرم (اندازه "ب") وحداقل برابر با اندازه قائم هلال خارجی (اندازه "ج")
نام وزارتخانه، اداره یا سازمان مربوط در زیر عبارت " جمهوری اسلامی ایران" با خط نستعلیق یا شکسته اضافه میگردد به نحوی که خط آن درشت تر از خط عبارت (جمهوری اسلامی ایران) نباشد.

درباره آرم جمهوری اسلامی ایران
از آنجا که این آرم باید محتوی حکومت اسلامی را بیان نماید واین محتوی جیزی نیست جز رشت وتکامل انسان بسوی "الله" (الی الله المصیر) وهمین طور با توجه به این واقعیت که مابین محتوای کلام الهی ولحن وصوت وفرم ظاهری آن ارتباطی درونی وجود دارد و (شاید به همین دلیل به هنر خطاطی وترتیل قرآن تا این حد در فرهنگ اسلامی توجه شده)، کلمه "الله" که هدف وغایت حکومت اسلامی واساساً غایت هستی است به عنوان مبنای فرم آرم انتخاب گردیده است ودر جهت تکامل بخشیدن وتبدیل شکل این کلمه به صورت یک آرم وبا مشخصات وامکاناتی که یک آرم از هر نظر باید دارا باشد سعی گردیده است که مفاهیم مورد نظر در نهایت خلوص، سادگی وایجاز در قالبی متناسب با محتوا بیان گردد آنهم بیانی استعارگونه به جهت اینکه فرم آرم خود هویت وشخصیت مستقلی را روی خط نوشته های معمولی دارا باشد. بر این اساس با تجزیه وخلاصه کردن شکل کلمه "الله" سعی گردیده تا علاوه بر کلمه "الله" از خلال فرم خوانده میشود عناصر آن طوری انتخاب گردد تا ترکیب آرم نیز خود چیزی بیشتر از یک خط نوشته بوده به طور رمزی مفاهیم ونشانه های یک حکومت اسلامی باشد. نشانه های که علاوه بر مبنای فکری حکومت (کتاب - ذکر) در قرآن از آنها به "میزان" و "حدید" تعبیر گردیده است. باین ترتیب اصلی ترین مفاهیمی را که باید در فرم مستتر باشند اینطور میشود فهرست گردد:
"کتاب" (توحید، اصول پایه دین...) "میزان" (تعادل وتوازن...)
"حدید" (قدرت واستحکام.......) و "رشد".
ویژگیهای اصلی فرم عبارتند از:
- ترکیب وبیان فرم کلمه "الله" یا پنج عنصر تشکیل دهنده اصلی که چهار عنصر آن بشکل هلالی انتخاب شده است در مجموع یاد آور یک فرم گیاهیست. وبیانگر مفهوم (رشد) است (شکل شماره1) لازم به توضیح است که شکل هلالی همان شکلی است که امضای مشهور حضرت محمد (ص) از آن تشکیل میشود (شکل شماره2).
- خطوط هادی این هلالی ها نصف النهارهای کره زمین را تجسم میبخشند واز این راه اشاره ای به جهانی بودن این عقیده دارند.
- پنج جزء اصلی آرم شانه پنج اصل پایه اسلام (توحید، نبوت، عدل، امامت، معاد) است که اصل توحید درمیان، حکم عمود وساقه اصلی را داراست (صولاً عدد پنج در فرهنگ اسلامی شیعی جای خاصی دارد که علاوه بر اشاره به پنج اصل دین، پنج تن و...... خود به عنوان یک عدد در هندسه وحساب مبنائی است برای اشکال وتناسبات طلائی که بخش مهمی را در هندسه اسلامی را تشکیل میدهد).
- عناصر ترکیب به نحوی خلاصه شده اند، تا ضمن بیان "الله" عصاره ای از کلمه توحید یعنی "لا اله الا الله" را نیز خود مستتر داشته باشند (شکل شماره3)
(نحوه تطور آرم در جهت بیان "لا اله الا الله" در نموداری نشان داده شده است).
- جزء قائم میانی در ترکیب با فرم تشدید () ضمن یاد آوری شکل شمشیر خود بتفرم قائم و ایستاده نمادی است از قدرت واستحکام وایستادگی (حدید - آهن.
فرم تشدید () که در خط عربی وفارسی شدت را میرساند در اینجا نیز برای اشاره به فرم شمشیر واز اینراه مفهموم "حدید" به کار گرفته است (انزلنا "الحدید" فیه باس "شدید"......)
- ترکب کاملاً متقارن شکل بیانی است از حالت تعادل وتوازن (میزان).
- بالاخره بزرگترین واصلی تری ویژگی ترکیب (ویژگی لازم وکافی) همانا بیان کلمه "الله" است که خود هم قالب است وهم محتوی.
- نظام هندسی وترسیم آرم (که در یک دائره محاط است ونقاط راهنمای آن بکمک تقاطع دو،ستاره پنج پر به دست میآید). (شکل شماره 4).
از آنجا که برای مسلمین کوچکترین حرکت پیامبر باری از هدایت الهی را در برداشت، شکل فوق که بدفعات توسط شمشیر پیامبر رو شنها ترسیم شده بود خود نقطه شروعی شد برای یک خانواده از نقوش اسلامی که در آنها خطوط ممتد ومتقاطع در ترکیب با هم تشکیل یک بافت هماهنگ را می دهد.