هیات وزیران در جلسه 1397/10/23 به پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد تبصره ماده (17) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور - مصوب 1395 - آییننامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1 - در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
الف - سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور.
ب - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
پ - حساب ذخیره ارزی: حساب ذخیره ارزی موضوع ماده (60) اصلاحی قانون برنامه سوم توسعه، ماده (1) قانون برنامه چهارم توسعه، ماده (85) قانون برنامه پنجم توسعه و ماده (17) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور.
ت - هیات امنا: هیات امنای حساب ذخیره ارزی.
ث - بودجه سالانه: قوانین بودجه سنواتی کشور.
ج - بانک عامل: بانک های ایرانی که عاملیت اعطای تسهیلات از محل حساب ذخیره ارزی را عهده دار میباشند.
چ - پوشش: وجوه تخصیص یافته از محل منابع حساب ذخیره ارزی بابت طرح های تسهیلاتی که توسط بانک مرکزی قابل پرداخت میباشد.
ح - دوره تامین مالی: مجموع دوره های استفاده، تنفس و بازپرداخت طرح های استفاده کننده از تسهیلات حساب ذخیره ارزی.
خ - تعهدات: تعهدات ایجاد شده از محل حساب ذخیره ارزی به موجب قوانین و مقررات مربوط.
د - تسهیلات اعطایی: تسهیلات اعطایی از محل حساب ذخیره ارزی به عاملیت بانک های عامل به بخش های دولتی و غیردولتی، خصوصی و تعاونی.
ماده 2 - هیات امنای حساب ذخیره ارزی متشکل از اعضای کمیسیون اقتصاد و دبیرخانه آن نیز دبیرخانه کمیسیون اقتصاد است.
ماده 3 - موجودی (دارایی) حساب معادل مانده حساب ذخیره ارزی حاصل از عواید نفت خام در پایان سال 1394 و همچنین مانده مطالبات حساب از اشخاص (دولتی، غیردولتی، خصوصی و تعاونی) ناشی از تسهیلات اعطائی از محل موجودی حساب مذکور در ابتدای سال 1395 با رعایت ماده (18) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور - مصوب 1394 - میباشد.
ماده 4 - عواید حاصل از صادرات نفت اعم از نفت خام و میعانات گازی به صورت نقدی و تهاتری و درآمد دولت از خالص صادرات گاز پس از کسر مصارف ارزی پیش بینی شده در جداول بودجه سالانه، با رعایت قوانین مربوط، به حساب ذخیره ارزی واریز میشود.
ماده 5 - بانک مرکزی به موجودی حساب ذخیره ارزی با نرخی که شورای پول و اعتبار تعیین می نماید، هر سه ماه یکبار به ارز مربوط سود پرداخت می نماید.
ماده 6 - مصارف و تعهدات حساب ذخیره ارزی پس از کسر منابع لازم برای اجرای تبصره ماده (22) آییننامه اجرایی ماده (20) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و ایفای باقیمانده تعهدات قبلی دارای پوشش به طرح های تسهیلاتی بخش های دولتی، غیردولتی، خصوصی و تعاونی در طول دوره تامین مالی مطابق ضوابط مربوط، شامل موارد زیر است:
الف - تامین کسری بودجه عمومی دولت ناشی از کاهش منابع ارزی حاصل از صادرات نفت خام، گاز و میعانات گازی نسبت به ارقام پیش بینی شده در بودجه سالانه.
تبصره - چنانچه معادل ریالی درآمد ارزی حاصل از نفت خام، گاز و میعانات گازی کمتر از رقم پیش بینی شده در بودجه سالانه باشد، بانک مرکزی موظف است بلافاصله مطابق با اعلام سازمان برنامه و بودجه کشور، تمام یا بخشی از کسری یاد شده را از موجودی نقدی حساب ذخیره ارزی برداشت و معادل ریالی آن را به نرخ ارز روز (رسمی) اعلامی بانک مرکزی تا سقف درآمد مصوب ردیف مربوط در بودجه سالانه، به حساب درآمد عمومی نزد خزانه داری کل کشور واریز نماید.
ب - اعطای تسهیلات مورد نیاز صنایع دفاعی کشور.
پ - تعهدات موضوع ماده (18) قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور (موضوع افزایش سرمایه بانک های دولتی از محل وصولی های حساب ذخیره ارزی) و آییننامه اجرایی مربوط.
ت - تعهدات موضوع بند (ج) ماده (33) قانون برنامه ششم توسعه (موضوع افزایش سرمایه بانک کشاورزی از محل بازپرداخت تسهیلات پرداخت شده از محل حساب ذخیره ارزی).
ث - واریز پنجاه درصد (50 ٪) مانده نقدی حساب در پایان هر سال به حساب صندوق توسعه ملی (موضوع جزء (4) بند (ح) ماده (16) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور).
ج - اختصاص معادل ریالی مبلغ سه میلیارد (000/000/000 /3) دلار در طول اجرای قانون برنامه ششم توسعه از محل حساب ذخیره ارزی پس از کسر سهم صندوق توسعه ملی با اولویت طرح های (پروژه های) نیمه تمام آموزشی، پرورشی و تربیت بدنی آموزش و پرورش به منظور افزایش ایمنی و مقاوم سازی مدارس و فضاهای پرورشی و ورزشی وزارت آموزش و پرورش (موضوع بند (ث) ماده (63) قانون برنامه ششم توسعه).
چ - سایر تکالیف محوله قانونی.
ماده 7 - انجام مصارف و تعهدات موضوع ماده (6) این آییننامه تا سقف موجودی نقدی حساب ذخیره ارزی میباشد.
ماده 8 - درخواست تسهیلات مورد نیاز صنایع دفاعی از محل حساب ذخیره ارزی، از طرف وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از طریق یکی از بانک های عامل (به انتخاب وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح) پس از بررسی و ارزیابی گزارش های توجیه فنی، مالی و اقتصادی طرح توسط بانک عامل، به هیات امنا جهت اتخاذ تصمیم منعکس میشود. ضمانت بازپرداخت تسهیلات فوق بر عهده بانک عامل خواهد بود.
ماده 9 - طرح های قبلی مصوب هیات وزیران و هیات امنا که فاقد پوشش از محل حساب ذخیره ارزی میباشند به شرح جدول پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، لغو میشوند. موارد استثناء مجدداً به تصویب هیات امنا خواهد رسید.
تبصره (الحاقی 1402/12/13)- مانده مسدودی های حساب ذخیره ارزی که مطابق اعلام بانک مرکزی بلا استفاده میباشند ابطال میشود.
ماده 10 - حسابداری و نگهداری منابع و مصارف حساب ذخیره ارزی بر عهده بانک مرکزی میباشد.
تبصره - بانک مرکزی موظف است گزارش گردش عملیات سالانه حساب ذخیره ارزی را پس از رسیدگی و اظهارنظر نسبت به آن توسط سازمان حسابرسی به تفکیک بانکهای عامل به هیات امنا ارایه نماید.
ماده 11 - پیگیری وصول اقساط تسهیلات اعطایی از محل حساب ذخیره ارزی (اعم از اصل، سود، وجه التزام تاخیر تادیه دین) و واریز آن به حساب مزبور به عهده بانک های عامل است. بانک های عامل مکلفند نتیجه پیگیری های انجام شده در خصوص وصول اقساط تسهیلات اعطایی از محل حساب ذخیره ارزی را هر شش ماه یکبار به تفکیک به بانک مرکزی اعلام نمایند.
ماده 12 - بانک مرکزی مکلف است گردش عملیات حساب ذخیره ارزی را در پایان هر ماه به تفکیک بخش های دولتی و غیردولتی و به تفکیک بانک های عامل به هیات امنا ارایه نماید.
ماده 13 (اصلاحی 1397/10/23)- تعیین اولویت و سقف انجام مصارف و تعهدات ماده (6) این آییننامه، تصمیم گیری در خصوص درخواست ها و ابهامات طرح های استفاده کننده از تسهیلات حساب ذخیره ارزی از جمله دوره تامین مالی (دوره استفاده، تنفس و بازپرداخت) و نیز تعیین شرایط و ضوابط تسهیلات اعطایی به صنایع دفاعی و مسئولیت حسن اجرای این آییننامه و موارد تعیین شده در این آییننامه بر عهده هیات امنا میباشد.
معاون اول رئیس جمهور - اسحاق جهانگیری
| ردیف | شماره | تاریخ | مرجع تصویب کننده |
| 1 | 163937 /39933 | 1389/7/24 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 2 | 38846 /ت39937ک | 1387/3/13 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 3 | 87350 /ت40314ک | 1387/5/31 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 4 | 30709 /100 | 1386/3/5 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 5 | 226986 /ت40766ک | 1388/11/17 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 6 | 57048 /ت32022ه- | 1383/10/15 | هیات وزیران |
| 7 | 226939 /ت43003ک | 1388/11/17 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 8 | 260937 /43671 | 1388/12/26 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 9 | 222994 /43235 | 1389/10/6 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 10 | 300647 /46180 | 1389/12/28 | هیات وزیران |
| 11 | 180472 /43829 | 1389/8/12 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 12 | 241958 /ت39931ک | 1387/12/22 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 13 | 217874 /ت44044ک | 1388/11/14 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 14 | 100168 /ت39478ک | 1387/6/19 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 15 | 146258 /ت40129ک | 1389/6/31 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 16 | 209372 /45213 | 1389/9/20 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 17 | 18711 /ت39699ک | 1387/2/11 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 18 | 52064 /100 | 1386/4/16 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 19 | 101349 /309 | 1385/8/5 | شورای عالی مدیریت و برنامه ریزی اقتصادی |
| 20 | 221713 /41805 | 1388/11/11 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 21 | 35582 /42351 | 1389/2/19 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 22 | 217650 /44214 | 1389/9/30 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 23 | 263358 /43478 | 1389/11/19 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 24 | 263368 /43683 | 1389/11/19 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 25 | 189632 | 1386/11/21 | شورای عالی مدیریت و برنامه ریزی اقتصادی |
| 26 | 4189 /ت39544ک | 1387/1/20 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 27 | 18708 /ت39702ک | 1387/2/11 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 28 | 87345 /ت40074ک | 1387/5/31 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 29 | 141745 /42579 | 1388/7/16 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 30 | 12595 /41458 | 1390/1/23 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 31 | 64363 /309 | 1386/8/23 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 32 | 18716 /ت39707ک | 1387/2/11 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 33 | 190292 /41608ک | 1387/10/21 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 34 | 291048 /45272 | 1389/12/17 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 35 | 10912 /ت28520ه- | 1382/3/5 | هیات وزیران |
| 36 | 15863 /ت39654ه- | 1387/2/8 | هیات وزیران |
| 37 | 195712 /ت38765ه- | 1386/12/1 | هیات وزیران |
| 38 | 201003 /ت38765ه- | 1386/12/8 | هیات وزیران |
| 39 | 15958 /ت39615ه- | 1387/2/8 | هیات وزیران |
| 40 | 260853 /ت43415ک | 1388/12/26 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 41 | 69623 /ت41601ک | 1388/4/2 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 42 | 168356 /41930 | 1389/7/28 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 43 | 192593 /42009 | 1389/8/25 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 44 | 197545 /ت42461ه- | 1388/10/9 | هیات وزیران |
| 45 | 101305 /309 | 1386/8/5 | شورای عالی مدیریت و برنامه ریزی اقتصادی |
| 46 | 38697 /ت31492ه- | 1383/7/15 | هیات وزیران |
| 47 | 43764 /ت27671ه- | 1381/9/23 | هیات وزیران |
| 48 | 71112 /ت31036ه- | 1383/12/5 | هیات وزیران |
| 49 | بند (4) تصمیم نامه شماره 11558 /42240 | 1388/1/24 | هیات وزیران |
| 50 | 57872 /ت40258ه- | 1387/4/18 | هیات وزیران |
| 51 | بند (6) تصمیم نامه شماره 258788 /44184 | 1388/12/24 | هیات وزیران |
| 52 | 51225 /ت40176ه- | 1387/4/9 | هیات وزیران |
| 53 | 197547 /42208 | 1388/10/9 | هیات امنای حساب ذخیره ارزی |
| 54 | 22925 /ت44369ن | 1389/2/4 | نمایندگان ویژه رئیس جمهور |
| 55 | بند (10) تصمیم نامه شماره 216423 /43925 | 1388/11/4 | هیات وزیران |
| 56 | بند (3) تصمیم نامه شماره 23515 /44476 | 1389/2/5 | هیات وزیران |
| 57 | بندهای (3) و (6) تصمیم نامه شماره 261545 /44256 | 1388/12/26 | هیات وزیران |