صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/09/20
برگزار شده توسط: استان سازمان قضایی نیروهای مسلح/ شهر کهگیلویه و بویراحمد
موضوع
ماده 473 قانون مجازات اسلامی
پرسش
در ماده 473 قانون مجازات اسلامی آمده است هرگاه ماموری در اجرای وظایف قانونی عملی مطابق مقررات انجام دهد و همان عمل موجب فوت یا صدمه بدنی کسی شود دیه بر عهده بیتالمال است؛ بفرمایید آیا پرداخت دیه از بیت المال مطلق است و شامل مقصر و مهدورالدم نیز میشود یا خیر و آیا این ماده بر جرایم و مقررات جاری در دادگاههای نظامی حاکم است یا خیر؟
نظر هیات عالی
مطابق ماده 302 قانون مجازات اسلامی پرداخت دیه به ورثه مهدورالدم منتفی است و اگر مقتول مهدورالدم نیست لکن مرتکب جرمی شده که قانوناً ماموران در برخورد با این جرم یا رفتار عمدی (مانند تهاجم با ماموران) حق دفاع یا تیراندازی دارند، در این موارد نیز پرداخت دیه منتفی است (تبصره 3 ماده 156 قانون مجازات اسلامی)، بنابراین در موارد مهدورالدم بودن مقتول و یا تقصیر مقتول مطابق مواد فوقالذکر و ماده 13 قانون بکارگیری سلاح و مهمات دیه از بیت المال پرداخت نمیشود بدیهی است که این موارد در محاکم نظامی نیز قابلیت اعمال دارد.
نظر اتفاقی
ماده 473 قانون مجازات اسلامی ناظر بر مواردی است که مجروح یا اولیای دم مقتول برابر مقررات قانونی مستحق دریافت دیه باشد اما در مواردی که مجروح یا مقتول مقصر یا مهدورالدم باشد مثل مصادیق تبصره ماده قانونی مزبور، تبصره ماده 41 قانون جرایم نیروهای مسلح و ماده 13 قانون به کارگیری سلاح در موارد ضروری موضوع از شمول ماده قانونی مذکور خارج است در غیر مواردی که به صورت خاص در خصوص نحوه پرداخت دیه اشخاص یا مقتول تعیین تکلیف شده است مثل موارد مزبور مقررات ماده 473 قانون مجازات اسلامی در مراجع قضایی نظامی نیز قابلیت اعمال و اجرا دارد.