مقدمه
نظر به تاکید مقام معظم رهبری در استفاده صحیح و مناسب از ظرفیت های علمی نخبگان در راستای توسعه کشور و لزوم حرکت انقلابی در مسیر رفع موانع و مشکلات تولید دانش و جنبش نرم افزاری در جلسه دیدار برخی از نخبگان علمی کشور با ایشان در مهرماه 1383، بنیاد ملی نخبگان کشور با اساسنامه ایی به شرح ذیل تشکیل میگردد:
فصل اول : کلیات
ماده 1- نام:
نام بنیاد عبارت است از بنیاد ملی نخبگان کشور که از این پس در این اساسنامه به اختصار «بنیاد» نامیده میشود.
ماده 2 - هدف:
هدف از تاسیس بنیاد، عبارت است از برنامه ریزی و سیاستگذاری برای شناسایی، هدایت، حمایت مادی و معنوی نخبگان، جذب، حفظ و بکارگیری و پشتیبانی از آنان در راستای ارتقاء تولید علم، فناوری و توسعه علمی و متوازن کشور و احراز جایگاه برتر علمی، فناوری و اقتصادی در منطقه بر اساس سند چشم انداز کشور درافق 1404.
ماده 3- وظایف:
1 - سیاستگذاری و برنامه ریزی برای:
الف - پشتیبانی مادی و معنوی از نخبگان کشور
ب - شناسایی، هدایت و حمایت نخبگان به منظور ارتقاء تولید علم در کشور
ج - کشف، جذب و پرورش استعدادها و حمایت از شخصیت های جامع الشرایط علمی
د - حمایت از نخبگان برای انجام فعالیت های تحقیقاتی و کارآفرینی
2- ایجاد هماهنگی میان سازمان ها و نهادهای مرتبط با نخبگان و نظارت بر فعالیتهای مربوط به آنان در جهت اجرای سیاستها و برنامه های مصوب.
3- کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای دسترسی محققان و نخبگان به تحقیقات جهانی و انتقال فناوریهای جدید به کشور در راستای تحقق اهداف توسعه علمی و متوازن کشور.
4- کمک به فراهم نمودن تسهیلات و امکانات لازم برای حضور نخبگان در همایش های علمی در داخل و خارج کشور.
5- تشکیل شبکه جهانی ویژه نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور.
ماده 4 - تعریف نخبه و احراز نخبگی:
نخبه: به فرد برجسته و کارآمدی اطلاق میشود که اثرگذاری وی در تولید علم، هنر و فناوری کشور محسوس باشد و هوش، خلاقیت، کارآفرینی و نبوغ فکری وی در راستای تولید دانش و نوآوری موجب سرعت بخشیدن به رشد و توسعه علمی و متوازن کشور گردد. احراز نخبگی افراد بر اساس آییننامه پیشنهادی هیات امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی خواهد بود.
ماده 5 (اصلاحی 1385/08/23)- بنیاد دارای شخصیت حقوقی مستقل است و به صورت موسسه دولتی و منحصراً بر اساس مقررات این اساسنامه تحت نظر رئیس جمهور اداره میشود. رئیس بنیاد معاون رئیس جمهور است.
فصل دوم : ارکان
ماده 6- ارکان
بنیاد دارای ارکان زیر میباشد:
1- هیات امناء.
2- رئیس بنیاد.
3- شورای نخبگان.
ماده 7 - هیات امناء
هیات امناء عالیترین مرجع بنیاد در زمینه سیاستگذاری و تصمیم گیری و دارای کلیه اختیارات قانونی در حدود اهداف و وظایف بنیاد و اداره امور آن میباشد. ریاست هیات امناء با رئیس جمهوری اسلامی ایران میباشد.
ماده 8 - ترکیب هیات امناء
الف : اعضای حقوقی
1- رئیس جمهور (رئیس هیات امناء).
2(اصلاحی 1385/08/23)- معاون اول رئیس جمهور.
3(اصلاحی 1385/08/23)-معاون رئیس جمهور و رئیس بنیاد.
4- وزیر علوم، تحقیقات و فناوری.
5- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
6- وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی.
7- وزیر آموزش و پرورش.
8- رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
9- رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی.
10- رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها.
11- رئیس جهاد دانشگاهی.
12- رئیس دانشگاه آزاد اسلامی.
تبصره 1- برای پیشبرد اهداف بنیاد، قائم مقام رئیس بنیاد طبق ضوابط تصویب شده توسط هیات امناء و با رعایت شرایط مندرج در ماده 10 اساسنامه منصوب میشود.
تبصره 2- احکام اعضای فوق الذکر توسط رئیس هیات امناء صادر خواهد شد.
ب (اصلاحی 1385/04/20)- اعضای حقیقی:
نه نفر از شخصیت های خبره و نخبه علمی کشور به عنوان اعضای حقیقی که دو نفر از آنها از علمای برجسته حوزه های علمیه به انتخاب شورای عالی حوزه علمیه قم و دو نفر از بانوان نخبه علمی کشور میباشند.
تبصره 3- احکام اعضای فوق الذکر به پیشنهاد رئیس بنیاد و با حکم رئیس هیات امناء صادر خواهد شد.
ماده 9- وظایف هیات امناء
1- تعیین سیاست ها و برنامه ها و خط مشی فعالیت های بنیاد.
2- تصویب سیاستها و برنامه های لازم در ارتباط با نخبگان که توسط رئیس جمهور ابلاغ میشود.
3- سیاستگذاری و تصمیم گیری کلان در خصوص نخبگان و تصویب آییننامه های داخلی و اجرایی بنیاد.
4- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای رئیس بنیاد و یا پیشنهادهایی که از جانب حداقل یک سوم از اعضاء هیات امناء ارائه شده باشد.
5- تصویب نمودار سازمانی و پست های مورد نیاز بنیاد.
6- تصویب بودجه و ترازنامه سالیانه بنیاد.
7- تصویب آییننامه های نحوه ارائه کمک های مادی و معنوی بنیاد به نخبگان.
8- ایجاد هماهنگی بین دستگاهها، مراکز و نهادهایی که متولی امور نخبگان میباشند.
9- پیشنهاد ادغام موسسات و واحدهای سازمانی دستگاههای اجرایی که در رابطه با امور نخبگان فعالیت می نمایند به مراجع قانونی ذی ربط جهت تصویب.
10- تصویب اساسنامه صندوق های حمایتی در ارتباط با نخبگان علمی و دانشمندان و پژوهشگران.
11- تصویب آییننامه جذب و بکارگیری نخبگان علمی کشور و نحوه ارائه کمک های مادی و معنوی به آنان.
12- تصویب آییننامه ها و مقررات مورد نیاز بنیاد.
13- بررسی و اتخاذ تصمیم در اموری که از سوی رئیس هیات امناء یا رئیس بنیاد در دستور کار هیات امناء قرار میگیرد و در راستای تحقق اهداف و انجام وظایف بنیاد است.
14- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر اساسنامه به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
15- بررسی و تصویب کلیه ضوابط پیشنهادی از سوی شورای نخبگان.
تبصره 1- جلسات عادی هیات امناء سالی دو بار به پیشنهاد رئیس بنیاد تشکیل میشود. هر جلسه با حضور حداقل دو سوم از اعضا هیات امناء رسمیت می یابد و تصمیمات با رای موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه معتبر میباشد.
تبصره 2 - جلسات فوق العاده هیات امناء بر حسب ضرورت با پیشنهاد رئیس بنیاد و یا رئیس هیات امناء تشکیل میشود.
تبصره 3 - ایجاد هرگونه موسسه در ارتباط با نخبگان با تایید بنیاد به تصویب مراجع قانونی ذی ربط میرسد.
ماده 10 - رئیس بنیاد
رئیس بنیاد (معاون اول رئیس جمهور) بالاترین مقام اجرایی بنیاد است. قائم مقام رئیس بنیاد از میان اعضاء هیات علمی و واجد شرایط زیر انتخاب میشود:
1 - دارای توانمندی علمی، پژوهشی و اجرایی در امور مربوط به نخبگان باشد.
2 - دارای سوابق علمی و اجرایی درخشان بوده و آشنا با جامعه نخبگان و نیازهای علمی آنان باشد.
3 - آشنا به معیارهای استاندارد بین المللی و ساز و کارهای بنیادهای نخبه پرور جهان باشد.
4 - نسبت به نظام های علمی، اداری، مالی، اقتصادی و برنامه ریزی و مدیریت کشور اشراف داشته باشد.
تبصره - ریاست بنیاد و قائم مقام ایشان به عنوان سمت آموزشی و پژوهشی محسوب میشود.
ماده 11 الف - وظایف رئیس بنیاد
1- اجرای کلیه مصوبات هیات امناء.
2 - اداره و هدایت امور بنیاد و نظارت بر حُسن اجرای فعالیت های آن در چارچوب اساسنامه، ضوابط و مقررات مصوب هیات امناء.
3- اداره شورای نخبگان.
4- تامین ساز و کار لازم جهت عملیاتی کردن ایده های نخبگان.
5- هماهنگی و هدایت مراکز علمی، اجرایی، تولیدی، خدماتی (دولتی و غیردولتی) برای جذب و بکارگیری نخبگان کشور.
6- پیشنهاد اصلاح و یا تغییر در مواد اساسنامه به هیات امناء و پس از تایید هیات امناء جهت تصویب در شورای عالی انقلاب فرهنگی.
7- برنامه ریزی برای تقویت روحیه و انگیزه های دینی، اخلاقی و ملی نخبگان در جهت خدمت به کشور.
8- ارائه گزارش سالانه از فعالیت های بنیاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی.
9- اطلاع رسانی مناسب و سالیانه به افکار عمومی در مورد فعالیتهای بنیاد.
10- نصب و عزل کارکنان بنیاد، تعیین حقوق و دستمزد آنان طبق مقررات و آیین نامه استخدامی بنیاد که به تصویب هیات امنا میرسد.
11- حفظ و حراست اموال و دارایی های منقول و غیرمنقول بنیاد.
12- تهیه گزارش عملکرد سالانه بنیاد و ارائه آن به هیات امناء برای بررسی.
13- نمایندگی بنیاد در کلیه مراجع اداری و قضایی با حق توکیل به غیر برای استیفای حقوق بنیاد در حدود مقررات.
14- ارائه ترازنامه و صورت منابع و مصارف ترکیبی سالانه هیات امناء برای تصویب.
ماده 12 (اصلاحی 1398/03/07)- شورای نخبگان شورای علمی بنیاد است که ترکیب اعضای آن متشکل از رئیس بنیاد (رئیس شورا)، قائم مقام و معاونان بنیاد و هفت تا یازده نفر عضو حقیقی میباشد که از میان نخبگان با پیشنهاد رئیس بنیاد و تایید هیات امنا و حکم رئیس بنیاد برای مدت پنج سال منصوب میشوند. شرایط و ویژگی اعضای شورای نخبگان و وظایف آن توسط هیات امنا تعیین میشود.
فصل سوم : امور مالی و اداری
ماده 13-
بودجه بنیاد از محل کمک های پیش بینی شده در ردیف های بودجه سالیانه کل کشور و کمکها و هدایای اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی تامین میشود.
تبصره 1- بنیاد میتواند از محل منافع حاصل از تمامی موقوفات در نظر گرفته شده برای امور نخبگان برای برنامه های حمایتی و هدایتی خود استفاده نماید.
تبصره 2- دستگاههای اجرایی میتوانند در قالب مقررات قانونی مورد عمل قسمتی از اعتبارات سالیانه خود را جهت کمک به بنیاد اختصاص دهند.
ماده 14 (اصلاحی 1390/08/17)- بنیاد ملی نخبگان بر اساس آییننامه ها و مقررات اداری، مالی، معاملاتی، استخدامی و تشکیلاتی خاص مصوب هیات امنا که به تایید رئیس هیات امنا میرسد، بدون الزام به رعایت قانون محاسبات عمومی، قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر قوانین و مقررات عمومی، اداری، مالی، معاملاتی و استخدامی اداره خواهد شد.
فصل چهارم : مقررات متفرقه
ماده 15-
محل اصلی بنیاد در تهران است و علاوه بر آن با تصویب هیات امناء میتواند نمایندگی هایی در داخل و یا خارج از کشور داشته باشد.
ماده 16-
اموال منقول و غیرمنقول و حقوق و سایر امکانات بنیاد متعلق به دولت است که در صورت انحلال بنیاد به نهاد ریاست جمهوری تحویل خواهد شد.
اساسنامه فوق مشتمل بر یک مقدمه، 4 فصل، 16 ماده و 9 تبصره در جلسه 562 مورخ 10/ 3/ 1384 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی