مصوبه هیات وزیران راجع به موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به‌همکاری اقتصادی و فنی

هیات وزیران در جلسه مورخ 1/4/47 بنا به پیشنهاد شماره 12747 مورخ 1/4/47 وزارت اقتصاد موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به همکاری اقتصادی و فنی نامه پیوست را تصویب و به جناب آقای دکتر علینقی عالیخانی وزیر اقتصاد اختیار دادند موافقتنامه مذکور را بنمایندگی دولت شاهنشاهی ایران امضا و با مبادله نمایند تا پس از طی مراحل قانونی بمورد اجرا گذارده شود.

وزیر مشاور - دکتر محمود کشفیان

تهران اول تیر ماه 1347
مطابق 22 ژوئن 1968
جناب آقای رئیس محترم کمیته دولتی
با کمال افتخار وصول نامه آنجناب را به شرح زیر و موافقت خود را اعلام می نمایم:
«افتخار دارم تصدیق نمایم که بین ما موافقت شده که ترتیب تعیین تاریخ استفاده از اعتبار معین شده در ماده 5 موافقتنامه ای که در این تاریخ بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی بامضا رسیده است همچنین برای تعیین تاریخ استفاده از اعتبارهائی که بر طبق موافقتنامه‌های همکاری اقتصادی و فنی مورخه 27 ژوئیه سال 1963 و 13 ژانویه سال 1966 و 12 آوریل و 10 ژوئیه سال 1967 به دولت شاهنشاهی ایران از طرف دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی واگذار شده است معمول خواهد گردید»
جناب آقای رئیس محترم کمیته دولتی لطفاً احترامات فائقه اینجانب را بپذیرید.
رئیس هیات نمایندگی اقتصادی دولت
شاهنشاهی ایران و وزیر اقتصاد ایران
علینقی عالیخانی
جناب آقای س. آ. اسکاچکوف
رئیس هیات نمایندگی اقتصادی
اتحاد شوروی و رئیس کمیته دولتی
شورای وزیران اتحاد جماهیر
شوروی سوسیالیستی برای روابط
اقتصادی با ممالک خارجه

موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع بهمکاری اقتصادی و فنی
دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با توجه به مناسبت حسن همجواری و همکاری موجود و با پیروی از تمایل طرفین به بسط و تحکیم همکاری اقتصادی و فنی بر اساس تساوی حقوق و عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر و احترام کامل بحق حاکمیت ملی هر دو کشور، تصمیم گرفتند این موافقتنامه را به شرح زیر منعقد کنند.

ماده 1
ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در احداث تاسیساتی که در احداث تاسیسات که در برنامه عمرانی پنجساله چهارم ایران (سالهای 1347 - 1351) (از ماه مارس سال 1986 تا ماه مارس سال 1973) پیش بینی شده اند به شرح زیر همکاری خواهند نمود:
- توسعه کارخانه ذوب آهن اصفهان و منجمله توسعه متناسب تکیه گاه سنگ آهن و معادن سنگ آهک و دولومیت و گل نسوز و همچنین ساختن کان های ذغال سنگ با کارخانه‌های تغلیظ برای به دست آوردن ذغال های قابل کک شدن.
- ساختن کارخانه ذوب سرب و روی و اجراء عملیات اکتشافی زمین شناسی و مجهز نمودن معادن مقتضی و احداث کارخانه تغلیظ برای کارخانه مذکور و نیز.
- ترمیم و تجدید ساختمان راه آهن جلفا - تبریز و ایستگاه جلفای ایران.
قدرت تولیدی و ترکیب تاسیسات مذکور و انواع کمک‏ های فنی و حجم و مواعد کمک‏هائی که سازمان های شوروی در ساختن آن تاسیسات خواهند کرد با توافق سازمانهای صلاحیتدار طرفین پس از تنظیم گزارش های فنی و اقتصادی که برای هر یک از تاسیسات تهیه میگردد تعیین خواهند شد.

ماده 2
به منظور اجرای همکاری که در ماده یکم این موافقتنامه پیش بینی شده است.
سازمان‏های اتحاد جماهیر شوروی انجام امور زیر را عهده دار خواهند شد:
- انجام کارهای ضروری اکتشافی و طراحی.
- تهیه و تحویل تجهیزات و ماشین ها و مصالح و وسائل مکانیکی ساختمانی که در ایران یافت نمی‌شود.
- اعزام کارشناسان شوروی بایران برای جمع آوری اطلاعات لازم اولیه و انجام عملیات اکتشافی، نظارت در اجراء و مشاوره هنگام ساختن تاسیسات، تعلیم فنی افراد ایرانی برای کمک در نصب و تنظیم و به کار انداختن تجهیزات و ماشین ها به منظور بهره برداری از آن.
پذیرفتن افراد ایرانی در موسسات اتحاد شوروی برای کسب تعلیمات فنی در امور تولیدی به منظور به کار گماردن این افراد در تاسیساتی که در این موافقتنامه پیش بینی شده است.
تسلیم اسناد و مدارک فنی ضروری برای تامین بهره برداری عادی از تاسیسات پیش‏بینی شده در این موافقتنامه بطرف ایرانی.
- اسناد و مدارک فنی مذکور که سازمان‏های شوروی به سازمان‏های ایرانی تسلیم می نمایند از طرف ایران منحصراً در تاسیسات ایران مورد استفاده واقع خواهد شد. اسناد و مدارک فنی مذکور بدون موافقت قبلی سازمان‏های شوروی به شخصیت‏های حقوقی خارجی یا اتباع خارجه تسلیم نخواهد شد.
2 - سازمانهای ایرانی انجام اقدامات زیرا را عهده دار خواهند شد.
- دادن اطلاعات اولیه که طرف ایرانی در اختیار دارد و برای طراحی ضروری است به سازمان‏های شوروی و همکاری با سازمان های شوروی در جمع آوری و تنظیم سایر اطلاعات مورد لزوم.
- بررسی و در صورت موافقت با آن تصویب طرح هائی که از طرف شوروی تسلیم گردیده در ظرف دو ماه از تاریخ تسلیم.
- ساختن تاسیسات و انجام کارها بر طبق طرحها با کمک فنی سازمان های شوروی.
- تهیه و تامین نیروی انسانی و نیروی برق و آب و گاز و وسایل نقلیه و مصالح مورد لزوم که در ایران یافت میشود برای ساختن تاسیسات و انجام کارها و همچنین ساختن راه و ابنیه فرعی و احداث لوله گاز و آب و خطوط لازم برق و ارتباطات و مخابرات تا محوطه تاسیسات.
خریداری برخی تجهیزات و ماشین ها و مصالحی که در ایران و اتحاد جماهیر شوروی ساخته نمی‌شود از کشورهای ثالث.
- تامین اعتبارات مالی لازم برای ساختن تاسیسات و انجام سایر کارها در ایران و تهیه محل سکونت و تامین کمک های پزشکی و ایجاد تسهیلات لازم برای رفاه عادی کارشناسان شوروی و تامین وسایل نقلیه لازم برای انجام ماموریت های داخلی در ایران برای کارشناسان شوروی که به موجب این موافقتنامه برای کمکهای فنی بایران اعزام میشوند بهزینه ایران.
- در صورت لزوم خریداری پروانه‌های روشهای تکنولوژیک و تجهیزات از هر کجا که لازم باشد.
- تامین بهره برداری از تاسیسات ساخته شده و رساندن مواد اولیه بآنها.

ماده 3
برای بهره برداری از تمام قدرت تولیدی پیش بینی شده در طرحها و تاسیسات موضوع این موافقتنامه و قراردادهای اجرایی ناشی از آن، در صورتی که طرف ایرانی مایل باشد سازمان های شوروی به وسیله اعزام کارشناسان و تحویل قطعات یدکی و تجهیزات و ماشینهای تعویضی و مصالح ضروری با شرایطی که مورد موافقت بعدی طرفین واقع شود به سازمانهای ایرانی مساعدت خواهند کرد.

ماده 4
دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به دولت شاهنشاهی ایران اعتباری بمبلغ یکصد و شصت میلیون روبل (یک روبل محتوی 987412/0 گرم طلای خالص است(با بهره 5/2 درصد در سال برای پرداخت هزینه کمک های فنی که از طرف سازمان های شوروی بایران در اجرای طرحهای موضوع ماده اول این موافقتنامه داده میشود واگذار مینماید. دولت شاهنشاهی ایران از اعتبار مذکور برای مصارف زیر استفاده خواهد کرد:
- پرداخت هزینه‌های مربوط به عملیات اکتشافی و طراحی که سازمانهای شوروی انجام میدهند
- پرداخت بهای تجهیزات و ماشینها و وسائل ساختمانی و مصالحی که در ایران یافت نمیشود و به وسیله شوروی سیف بنادر ایران یا فرانکو - مرز ایران و شوروی تحویل میگردد.
- پرداخت هزینه‌های ماموریت کارشناسان شوروی که برای کمک فنی در ساختن تاسیسات و انجام کارهای موضوع این موافقتنامه بایران اعزام میشوند به استثنای هزینه‌های آنان در داخل ایران که از جانب ایران بریال پرداخته میشود.
- پرداخت هزینه زندگی و اقامت افراد ایرانی که برای کار آموزی در امور فنی و تولیدی در موسسات مربوطه اتحاد شوروی بآن کشور اعزام میگردند.
در صورتی که مبلغ کل هزینه‌های سازمانهای شوروی مربوط بکمک‏های فنی موضوع این موافقتنامه از مبلغ اعتبار مذکور تجاوز نماید مبلغ اضافی بر طبق موافقتنامه‌های بازرگانی و پرداخت معتبر بین ایران شوروی پرداخت خواهد شد.

ماده 5
دولت شاهنشاهی ایران مبالغی را که از اعتبار مذکور در این موافقتنامه در طی هر سال تقویمی مورد استفاده قرار میدهد ظرف مدت دوازده سال باقساط متساوی سالیانه مستهلک خواهد نمود. سررسید پرداخت اولین قسط مبالغ استفاده شده در هر سال اول اکتبر مطابق دهم مهر ماه سال بعد از استفاده از آن خواهد بود.
بهره اعتبارات استفاده شده در هر سال از تاریخ استفاده از قسمت مربوطه اعتبار احتساب خواهد شد و بهره هر سال ظرف سه ماه اول بعد از سال احتساب پرداخته خواهد شد. آخرین قسط بهره با آخرین قسط بازپرداخت اصل اعتبار استفاده شده همزمان خواهد بود.
تاریخ استفاده از اعتبار به منظور پرداخت بهای تجهیزات و ماشین ها و مصالح روز هفتم از تاریخ صدور بارنامه کشتی یا از تاریخ مهر ایستگاه راه آهن مرزی ایران روی بارنامه تلقی خواهد شد (تاریخ مذکور ممکن است در اعلامیه ورود کالا بمرز ایران که بگواهی گمرک مربوطه رسیده باشد مشخص گردد) اما برای پرداخت هزینه انجام سایر انواع کمکهای فنی تاریخ استفاده از اعتبار تاریخ صورت حساب تلقی خواهد شد.

ماده 6
به منظور نگاهداری حساب استفاده از اعتباری که به موجب این مواففتنامه داده میشود و هنچنین نگاهداری حساب استرداد اصل و پرداخت بهره آن بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا به دستور بانک اخیرالذکر بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) برای یکدیگر حسابهای مخصوص اعتباری به روبل باز کرده و ترتیب فنی محاسبه و نگاهداری حسابهای اعتبار مذکور را متفقاً تعیین خواهند نمود.

ماده 7
در صورت تغییر محتوی طلای روبل موضوع ماده چهار این موافقتنامه بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا به دستور بانک اخیرالذکر بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) در روز تغییر محتوی طلای روبل مانده حسابهای مربوط به اعتبار را که طبق ماده شش این موافقتنامه باز شده و همچنین مبلغ استفاده نشده از اعتبار را به تناسب تغییر حاصله ارزیابی خواهند کرد.

ماده 8
برای بازپرداخت مبالغ استفاده شده از اعتبار مذکور و پرداخت بهره آن که ایران بریال میپردازد بانک مرکزی ایران حساب جداگانه ای به ریال (یک ریال محتوی 117316% گرم طلای خالص است) به نام بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا به دستور بانک اخیرالذکر به نام بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) باز خواهد بود. تسعیر روبل بریال بر اساس محتوی طلای روبل و ریال در روز پرداخت خواهدبود. مبالغی که به حساب فوق منظور میشود تحت شرایط موافقتنامه تحویل گاز طبیعی از ایران باتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورخ 13 ژانویه 1966 و همچنین تحت شرایط موافقتنامه‌های بازرگانی و پرداخت بین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی که در زمان خرید دارای اعتبار میباشد بمصرف خرید گاز و سرب و روی و کالاهای صنعتی و ساخته شده و سایر کالاهای ایرانی مورد توافق طرفین و همچنین سایر پرداختهای موسسات شوروی خواهد رسید. و در صورتی که خرید کالاهای مذکور از ایران بمقادیر کافی و برابر موجودی حساب مذکور ممکن نگردد مبلغ مانده ممکنست بر طبق تقاضای بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (و یا به دستور بانک اخیرالذکر به بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) با ارز قابل تبدیل تسعیر و انتقال داده شود. تسعیر ریال به ارز قابل تبدیل براساس محتوی طلای ریال ایران و ارز قابل تبدیل مربوطه در روز پرداخت خواهد بود.
خرید کالاهای مذکور در فوق اضافه بر سهمیه‌هائی خواهد بود که در موافقتنامه‌های معتبر مبادله کالا بین ایران و اتحاد شوروی پیش بینی شده است.
در صورت تغییر محتوی طلای ریال ایران بانک مرکزی ایران و بانک دولتی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (یا به دستور آن بانک بازرگانی خارجی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی) در روز تغییر محتوی طلای ریال ایران مانده حساب مذکور در این ماده را به تناسب تغییر حاصله ارزیابی خواهند کرد.

ماده 9
دولت شاهنشاهی ایران هزینه‌های سازمانهای شوروی را برای اقامت کارشناسان شوروی در ایران بریال با واریز نمودن مبالغ مقتضی به حساب جداگانه ای که در ماده 8 این موافقتنامه پیش بینی شده است بطرف شوروی خواهد پرداخت.

ماده 10
به منظور انجام عملیات طراحی و تهیه و تحویل تجهیزات و ماشینها و مصالح و اجرای انواع دیگر کمکهای فنی سازمانهای شوروی میتوانند با سازمانهای مربوطه کشورهای ثالث همکاری کنند لکن در صورتی که اعزام کارشناسان از کشورهای مذکور ضروری تشخیص داده شود سازمانهای شوروی قبلا موافقت طرف ایرانی را کسب خواهند کرد.

ماده 11
دولتین ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در کوتاه ترین مدت ممکنه پس از امضای این موافقتنامه سازمانهای مجاز ایران و شوروی را که قبلا برای اجرای هر یک از طرحهای موضوع این موافقتنامه تعیین نموده‌اند بیکدیگر معرفی خواهند کرد. هر یک از دولتین مذکور میتوانند یک یا چند سازمان مربوطه را برای این منظور انتخاب و معرفی نمایند. هر یک از طرفین حق دارد سازمانهایی را که قبلا تعیین شده و بر طبق این ماده مسئول اجرای مفاد این موافقتنامه بوده اند تغییر بدهد و طرف دیگر را از این تغییر مطلع سازد.
هر یک از دولتین این حق را برای خود محفوظ میدارد که تمام یا قسمتی از حقوق و تعهدات ناشی از این موافقتنامه را که لازم بداند به هر یک از سازمانهای تابعه خود که مقتضی بداند واگذار کند.

ماده 12
سازمانهای ایران و شوروی که مسئول اجرای مفاد این موافقتنامه و قراردادهای مربوطه هستند کلیه اطلاعات مورد لزوم سازمانهای مذکور را که مربوط باجرای موافقتنامه و قراردادهای اجرایی که متعاقباً براساس آن امضا خواهد شد متقابلا مبادله خواهند نمود و کمکهای لازم را نسبت بیکدیگر معمول خواهند داشت. سازمانهای ایرانی و شوروی مخصوصاً اطلاعات راجع به پیشرفت جریان کار و اطلاعات دیگر مربوط به برنامه‌های اجرای کارها و ساختن تاسیسات موضوع این موافقتنامه و قراردادهای اجرایی مربوطه را که براساس آن امضا میشود در اختیار یکدیگر خواهند گذاشت.

ماده 13
طرفین ایرانی و شوروی مساعدت خواهند کرد که در انجام کارهای تحقیقاتی و اکتشافی و طراحی و همچنین تهیه و تحویل تجهیزات و ماشینها و مصالح برای ساختن تاسیسات موضوع این موافقتنامه سازمانهای ایرانی بتوانند حداکثر کارهای مقدور را عهده دار گردند.

ماده 14
سازمانهای شوروی تضمین مینمایند که:
1 - طرحهای تاسیساتی که تهیه مینمایند با قدرتهای تولیدی پیش ‏بینی شده در قراردادهای اجرایی مطابقت خواهند داشت.
2 - تجهیزات و ماشینها و مصالحی که از اتحاد شوروی تهیه و تحویل میشود با اسناد طراحی فوق‌الذکر مطابقت خواهد داشت.
3 - کار ماشینها و تجهیزاتی که اتحاد شوروی تحویل میدهد با قدرت تولیدی اعلام شده در طرحها مطابق خواهد بود.
مدتهای تضمین و ترتیب اجرای آنها و سایر شرایط به موجب قراردادهای اجرایی خواهد بود که بر طبق این موافقتنامه منعقد میشود.

ماده 15
انجام کارهای تحقیقاتی و طراحی و تهیه و تحویل تجهیزات و ماشینها و مصالح و کار آموزی فنی و تولیدی افراد ایرانی و انواع دیگر کمکهای فنی مندرج در این موافقتنامه براساس قراردادهای اجرایی خواهد بود که بین سازمانهای صلاحیتدار ایرانی و شوروی که بر طبق ماده یازده این موافقتنامه معرفی شده و دارای اختیار میباشند منعقد خواهد گردید و ضمناً قراردادهای مذکور حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ تسلیم آنها از طرف سازمانهای شوروی به وسیله طرفین مورد مذاکره و توافق واقع شده و بامضای طرفین خواهد رسید.
سازمانهای شوروی در ظرف دو الی سه ماه پس از تصویب طرحها از طرف سازمانهای ایرانی پیشنهادهای خود را به صورت پیش نویس قراردادهای تحویل ماشینها و تجهیزات و مصالح تسلیم سازمانهای ایرانی خواهند نمود.
در قراردادهای اجرایی حجم ها و مواعد و قیمتها و ترتیب تحویل ماشینها و تجهیزات و مصالح و فهرست اسناد لازم برای پرداخت بهای آنها و همچنین ترتیب کار آموزی فنی و تولیدی افراد ایرانی و جریمه ناشی از تاخیر انجام تعهدات و سایر شرایط تفصیلی مربوط بکمکهای فنی پیش ‏بینی شده در این موافقتنامه که به سازمانهای ایرانی داده میشود تعیین خواهد شد. ضمناً قیمت تجهیزات و ماشینها و مصالحی که از اتحاد شوروی برای ایجاد تاسیسات موضوع ماده یک این موافقتنامه تحویل داده میشود با موافقت طرفین براساس قیمتهای بین‌المللی تعیین خواهد گردید. به علاوه تعهدات سازمانهای ایرانی درباره جمع آوری اطلاعات اولیه و آماده نمودن محل ساختان‌ها و تامین مسکن کارشناسان شوروی با شرایط ضروری زندگی عادی و کمکهای پزشکی و وسائل نقلیه برای ماموریتهای داخلی و بررسی و تصویب طرحها وعده لازم کار گران و کارشناسان کارهای دیگر و همچنین مواعد قطعی انجام این تعهدات در قراردادهای اجرایی تعیین خواهد گردید.

ماده 16
اگر به علت هر حادثه ای جلوگیری از آن از قدرت هر یک از طرفین خارج باشد اجرای این موافقتنامه برای مدتی مختل گردد نمایندگان دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با یکدیگر مشورت و درباره اقدامات ضروری موافقت خواهند نمود. ضمناً در صورت عدم توافق در مدت مناسبی سازمانهای ایرانی مختار خواهند بود کارهای ساختمانی تاسیسات را راساً ادامه بدهند لیکن در چنین صورتی کلیه حقوق و تعهدات طرفین که بر طبق این موافقتنامه تا موقع بروز حادثه ایجاد شده بوده بقوه خود باقی خواهد ماند.

ماده 17
در صورت بروز هرگونه اختلاف بین سازمانهای ایرانی و شوروی درباره هر یک از مسائل ناشیه از این موافقتنامه یا قراردادهای اجرایی مربوطه نمایندگان دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی با یکدیگر مشورت خواهند کرد و برای رفع اختلاف کوشش خواهند نمود.

ماده 18
این موافقتنامه که شامل 18 ماده میباشد بر طبق ترتیبات قانونی مقرره در هر یک از دو کشور به تصویب خواهد رسید و از روز مبادله اسناد تصویب که در مسکو انجام خواهند شد دارای اعتبار خواهد بود.
این موافقتنامه در تاریخ اول تیر ماه سال 1347 مطابق با 22 ماه ژوئن سال 1968 در شهر تهران در 2 نسخه اصلی هر کدام بزبانهای فارسی و روسی امضا گردید و هر دو متن دارای اعتبار یکسان است.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
از طرف دولت اتحاد جماهیر
شوروی سوسیالیستی

دریافت فایل پی‌دی‌اف