قسمت اول - انتخاب نمایندگان کارگران و کارفرمایان و دولت در شورای کارگاه
فصل اول - انتخاب نماینده کارگران در شورای کارگاه
ماده 1 - کارگران کارگاههای مشمول قانون کار کشور میتوانند نسبت به انتخاب نماینده کارگران کارگاه خود اقدام کنند، در کارگاههائیکه حداقل دارای 50 نفر کارگر میباشند انتخاب نماینده کارگر باید انجام شود.
ماده 2 - کارگرانیکه سن آنها به 18 سال تمام رسیده باشد میتوانند در انتخاب نماینده کارگر همان کارگاه شرکت نمایند.
ماده 3 - داوطلبان نمایندگی کارگران در کارگاه باید حائز شرایط زیر باشند:
الف - داشتن تابعیت ایران.
ب - داشتن حداقل 25 سال تمام سن.
پ - داشتن سواد خواندن و نوشتن فارسی کافی.
ت - داشتن صلاحیت اخلاقی و اجتماعی.
ث - لااقل ده درصد کارگران واجد شرایط کارگاه تمایل خود را کتباً نسبت بنمایندگی داوطلب اعلام نموده باشند.
ج - کارگر همان کارگاه بوده و حداقل دو سال سابقه کار متوالی در کارگاه داشته باشند جز درمورد کارگاههائیکه کمتر از دو سال سابقه فعالیت دارند.
چ - نداشتن سابقه محکومیت کیفری که مستوجب محرومیت از حقوق اجتماعی گردد.
ح - نماینده کارفرما نباشند.
ماده 4 - واحد کار و امور اجتماعی آگهی انتخابات را منتشر و کارگران را از طریق الصاق این آگهی در تابلو اعلانات کارگاه و یا وسائل مقتضی دیگر از جریان انتخابات مطلع خواهد ساخت (واحد کار و امور اجتماعی به: اداره کل - اداره مستقل - اداره تابع و نمایندگی، کار و امور اجتماعی اطلاق میگردد)
تبصره 1 - در کارگاهی که سندیکای ثبت شده وجود دارد یک نسخه از آگهی انتخابات برای سندیکا نیز ارسال خواهد شد.
تبصره 2 - داوطلب مکلف است از تاریخ اعلان آگهی انتخابات حداکثر ظرف مدت بیست روز داوطلبی خود را کتباً به واحد کار و امور اجتماعی محل اعلام و مدارک لازم را نیز تسلیم نماید.
ماده 5 - واحد کار و امور اجتماعی پس از بررسی صلاحیت و مدارک داوطلبان با توجه به شرایط کار کارگاه ضمن تعیین روز و ساعت و محل مناسب جهت اخذ رای اسامی داوطلبان واجد شرایط را حداقل پنج روز قبل از اخذ آراء به ترتیب مندرج در ماده 4 این آیین نامه آگهی مینماید و در صورتی که کارگران دارای سندیکای ثبت شده باشند نسخه ای از آگهی را به سندیکا ارسال میدارد.
تبصره - در صورتی که صلاحیت داوطلبان نمایندگی از طرف واحد کار وامور اجتماعی مورد تردید قرار گیرد موضوع در هیات نظارت مرکزی انتخابات مطرح خواهد شد و نظر این هیات درباره صلاحیت داوطلب یاد شده قطعی خواهد بود.
ماده 6 - انتخابات کارگاه زیر نظر هیات نظارتی مرکب از نماینده واحد کار و امور اجتماعی و دو نفر از کارگران آن کارگاه انجام میگیرد.
تبصره 1 - هریک از داوطلبان نمایندگی دو نفر از کارگران باسواد و باسابقه همان کارگاه را کتباً به واحد کار و امور اجتماعی معرفی مینماید و واحد مذکور دو نفر عضو هیات نظارت را از بین آنان انتخاب خواهد کرد مشروط بر اینکه دو نفر انتخاب شده از طرف یک داوطلب معرفی نشده باشند به استثنای مواردی که فقط یکنفر داوطلب نمایندگی باشد.
تبصره 2 - کارگران عضو هیات نظارت نباید داوطلب نمایندگی باشند.
ماده 7 - در روز انتخابات بتعداد داوطلبان صندوقهائی برای اخذ رای در کارگاه آماده میشود و روی هر یک از صندوقها نام و نام خانوادگی یکی از داوطلبان نوشته شده و عکس او نیز بر آن الصاق میگردد.
تبصره 1 - هر کارگر ورقه سفیدی را که از طرف هیات نظارت مهر و امضا شده است دریافت داشته و در صندوق مورد نظر خود می اندازند.
تبصره 2 - اخذ رای مستقیم و مخفی است و هر کارگر فقط حق دادن یک رای را دارد.
ماده 8 - پس از اتمام اخذ رای بلافاصله شمارش آراء شروع میشود و به ترتیب تعدا آراء نفر اول نماینده اصلی و نفر دوم نماینده علی البدل خواهد بود.
تبصره - در صورت تساوی آراء حائزین اکثریت هیات نظارت به قید قرعه نمایندگان اصلی و علی البدل را از بین آنان انتخاب خواهد کرد.
ماده 9 - حضور داوطلبان در موقع بازکردن صندوقها و شمارش آراء آزاد است. هیات نظارت مکلف است پس از شمارش آراء و تنظیم و امضا صورتجلسه نتیجه را از طریق الصاق آگهی یا بهر نحو که مقتضی بداند به اطلاع کارگران برساند و یک نسخه از صورتجلسه مزبور را به واحد کار و امور اجتماعی ارسال دارد.
ماده 10 - در صورتی که کارگران شرکت کننده در انتخابات به چگونگی انتخابات معترض باشند میتوانند ظرف یکهفته از تاریخ پایان انتخابات اعتراض کتبی خود را به واحد کار و امور اجتماعی تسلیم دارند.
ماده 11 - واحد کار و امور اجتماعی پس از پایان انتخابات هیات نظارت مرکزی انتخابات را جهت رسیدگی باعتراضات دعوت مینماید.
ماده 12 - هیات نظارت مرکزی انتخابات عبارتست از نمایندگان فرمانداری، دادگستری، واحد کار و امور اجتماعی و دو نفر از نمایندگان کارگران هیات حل اختلاف محل و در نقاطیکه هیات حل اختلاف وجود نداشته باشد دو نفر از نمایندگان کارگران در شورای کارگاه به انتخاب واحد کار و امور اجتماعی.
ماده 13 - هیات مذکور که با دعوت قبلی در محل واحد کار و امور اجتماعی تشکیل جلسه میدهد ظرف ده روز از تاریخ پایان انتخابات نماینده کارگر به اعتراضات رسیدگی و نظر خود را اعلام میدارد تصمیمات هیات مذکور با اکثریت آراء قطعی و لازم الاجراست.
ماده 14 - در صورت وارد بودن اعتراضات هیات مذکور ابطال انتخابات را اعلام و واحد کار و امور اجتماعی به ترتیب مقرر انتخابات را تجدید خواهد نمود. در صورت عدم وصول اعتراض و یا وارد نبودن اعتراضات واحد کار و امور اجتماعی اعتبارنامه های نمایندگان اصلی و علی البدل کارگران را صادر و بآنان تسلیم خواهد نمود و رونوشت آن را جهت اطلاع کارفرمای مربوط ارسال خواهد داشت.
ماده 15 - مدت نمایندگی کارگزاران از تاریخ صدور اعتبارنامه دو سال خواهد بود.
تبصره - در موارد زیر:
الف - در صورتی که 3 /2 از کارگران واجد شرایط مندرج در ماده 2 این آییننامه کتباً اظهار عدم اعتماد به نماینده خود بنمایند.
ب - نماینده در دوره نمایندگی فاقد شرایط مندرج در بند الف، ت، ج، چ و ح از ماده 3 این آیین نامه گردد.
پ - هرگاه معلوم شود که نماینده فاقد یکی از شرایط مندرج در ماده 3 بوده است:
واحد کار و امور اجتماعی هیات نظارت مرکزی انتخابات را دعوت و پرونده را برای اتخاذ تصمیم در مورد لغو اعتبارنامه بآن هیات احاله خواهد نمود.
ماده 16 - در کارگاهی که سندیکای کارگری ثبت شده حائز اکثریت وجود دارد هیات مدیره سندیکا میتواند نماینده اصلی و علی البدل کارگران را از بین اعضاء اصلی و علی البدل هیات مدیره و بازرسان آن سندیکا انتخاب و معرفی نماید. در صورتی که معرفی شدگان حائز شرایط مقرر در ماده 3 این آییننامه باشند اعتبارنامه نمایندگی آنان براساس مواد 14 و 15 این آیین نامه صادر خواهد شد.
تبصره - در صورتی که نمایندگان اصلی و علی البدل کارگران منتخب هیات مدیره سندیکای حائز اکثریت جدید نباشند هیات مدیره سندیکا میتوانند ضمن معرفی نمایندگان اصلی و علی البدل به ترتیب فوق، تقاضای لغو اعتبارنامه نمایندگان قبلی را جهت طرح و اتخاذ تصمیم در هیات نظارت مرکزی انتخابات به واحد کار و امور اجتماعی ارسال دارد.
ماده 17 - در صورت فوت یا استعفای نماینده اصلی و همچنین از دست دادن شرایط مندرج در ماده 3 این آییننامه تا تجدید انتخابات، نمانده علی البدل در حکم نماینده اصلی بوده و وظایف وی را انجام خواهد داد، واحد کار و امور اجتماعی نسبت به تجدید انتخابات نماینده علی البدل کارگران برای بقیه مدت نمایندگی اقدام خواهد کرد.
تبصره - در صورتی که بیماری با مرخصی یا ماموریت و یا هر علت دیگر مانع حضور نماینده اصلی در کارگاه باشد نماینده علی البدل باید وظایف وی را موقتاً انجام دهد.
ماده 18 - در صورتی که نماینده اصلی و یا علی البدل کارگران بیکی از سمت های زیر: رئیس، دبیر و خزانه دار سندیکا و یا اتحادیه کارگری - مدیرعامل رئیس هیات مدیره و خزانه دار شرکتهای تعاونی کارگری - عضویت انجمن های شهر و شهرستان و استان و نمایندگی مجلسین انتخاب شود و قبولی خود را اعلام دارد نمایندگی کارگران را از دست خواهد داد.
فصل دوم - انتخاب نماینده کارفرما در شورای کارگاه
ماده 19 - نمایندگی کارفرما در شورای کارگاه با خود کارفرما و یا نماینده تام الاختیاری خواهد بود که با توجه به ماده 3 قانون کار از طرف کارفرما کتباً به واحد کار و امور اجتماعی معرفی میشود.
تبصره - یکنفر نمیتواند نمایندگی بیش از یک کارفرما را در شورای کارگاه داشته باشد.
فصل سوم - انتخاب نماینده دولت در شورای کارگاه
ماده 20 - منظور از نماینده دولت در شورای کارگاه همان نماینده وزارت کار و امور اجتماعی مصرح در ماده 38 قانون کار است که به موجب حکم کتبی یا مسئولیت شغلی عهده دار این سمت میباشند.
قسمت دوم - انتخاب نمایندگان کارگر و کارفرما و دولت در هیات حل اختلاف
فصل اول - انتخاب نمایندگان کارگر و کارفرما در هیات حل اختلاف
ماده 21 - به منظور انتخاب نمایندگان کارگر و کارفرما در هیات حل اختلاف موضوع ماده 40 قانون کار واحد کار و امور اجتماعی از کلیه نمایندگان کارگران و کارفرمایان جداگانه به شرح زیر دعوت به عمل خواهد آورد:
1 - نمایندگان کارگران در شوراهای کارگاهها و نمایندگان کارفرمایان همان کارگاهها - در کارگاههائیکه سندیکای کارگری ثبت شده حائز اکثریت وجود داشته باشد، هیات مدیره سندیکا میتواند نماینده کارگر در شورای کارگاه و یا یکنفر را از بین خود به عنوان نماینده در انتخابات هیات حل اختلاف تعیین و کتباً معرفی نماید.
2 - نمایندگان اتحادیه های کارفرمائی صنفی ثبت شده که کارگران آنها دارای سندیکای ثبت شده میباشند.
3 - نمایندگان سندیکاهای کارگری حرفه ای ثبت شده که باید از بین اعضاء هیات مدیره انتخاب و معرفی شوند.
نمایندگان کارگری و کارفرمایان، هر دسته سه نفر نماینده اصلی و سه نفر نماینده علی البدل با رای مخفی از بین نمایندگان حاضر در جلسه انتخاب خواهند نمود و واحد کار و امور اجتماعی اعتبارنامه به نام آنان صادر خواهد کرد.
تبصره - نمایندگان انتخاب شده باید واجد شرایط مندرج در ماده 3 این آییننامه برای گروه کارگر و ماده 19 و 21 برای گروه کارفرما باشند.
ماده 22 - نظارت بر انتخابات فوق به وسیله هیاتی مرکب از نماینده واحد کار و امور اجتماعی و دو نفر از نمایندگان حاضر در جلسه به عمل خواهد آمد. هیات نظارت مکلف است نتیجه انتخابات را پس از اخذ رای و شمارش و قرائت آراء بلافاصله اعلام و همچنین طی صورتجلسه امضا شده به واحد کار و امور اجتماعی محل ارسال دارد.
ماده 23 - باعتراض وارده بر چگونگی انتخابات که از طرف انتخاب کنندگان در خلال یکهفته از تاریخ اعلام نتیجه انتخابات به عمل آید ظرف ده روز در هیات نظارت مربوط مندرج در ماده 22 این آیین نامه رسیدگی خواهد شد و نظر هیات قطعی و لازم الاجراء خواهد بود.
ماده 24 - مدت نمایندگی از تاریخ صدور اعتبارنامه دو سال خواهد بود در صورتی که هر یک از نمایندگان گروه کارگر و کارفرما به ترتیب فاقد شرایط مندرج در بند الف، ت، ج، چ، ح از ماده 3 و ماده 19 و 21 این آییننامه شود و همچنین در صورتی که نمایندگان کارگران در هیات حل اختلاف عنوان نمایندگی خود را در شورای کارگاه و یا سمت عضویت را در هیات مدیره سندیکا از دست بدهند موضوع در هیات نظارت مرکزی انتخابات مطرح و نسبت به لغو اعتبارنامه تصمیم مقتضی اتخاذ خواهد شد.
تبصره 1 - در مواردی که فقدان شرایط مربوط به نمایندگان کارفرما در هیات حل اختلاف باشد به جای دو نفر نماینده کارگر در هیات نظارت مرکزی انتخابات از دو نفر نمایندگان کارفرما در شوراهای کارگرها، به انتخاب واحد کار و امور اجتماعی دعوت به عمل خواهد آمد.
تبصره 2 - در صورتی که سه نفر از نمایندگان اصلی و علی البدل هریک از گروه های کارگر و کارفرما فوت شده و یا استعفا دهند و یا بدلایل ذکر شده در همین ماده اعتبارنامه آنان لغو گردد واحد کار و امور اجتماعی نسبت به تجدید انتخابات نمایندگان همان گروه جهت تکمیل تعداد نمایندگان، برای مدت باقیمانده دوره هیات حل اختلاف اقدام خواهد نمود و انتخاب شدگان نمایندگان علی البدل همان گروه خواهند بود.
تبصره 3 - در صورتی که بدلایل مذکور در تبصره 2 همین ماده بیش از سه نفر از نمایندگان هر یک از گروه های مذکور فاقد سمت نمایندگی گردند انتخابات هیات حل اختلاف نسبت به همان گروه برای بقیه مدت نمایندگی تجدید خواهد گردید.
فصل دوم - انتخاب نمایندگان دولت در هیات حل اختلاف
ماده 25 - انتخاب نمایندگان دولت در هیات حل اختلاف به ترتیبی است که در ماده 40 قانون کار پیش بینی شده است.
ماده 26 - این آیین نامه مشتمل بر 26 ماده و 16 تبصره در جلسه مورخ هفتم شهریور ماه 1357 به تصویب شورای عالی کار رسید و جایگزین مصوبات قبلی این شورا در مورد انتخاب نمایندگان کارگران و کارفرمایان در شورای کارگاه و هیات حل اختلاف میگردد.