رای شماره 606 مورخ 1396/06/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 606

تاریخ دادنامه: 28/6/1396

کلاسه پرونده: 95/830

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای محمد الماسی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره 1 بند 2 - الف صفحه 6 دفترچه آزمون سراسری سال 1395 سازمان سنجش و آموزش کشور

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تبصره 1بند 2- الف صفحه 6 دفترچه آزمون سراسری سال 1395 را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"اینجانب محمدسعید الماسی جانباز 25% تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی روزانه با استفاده از سهمیه ایثارگران به اتمام رسانده ام و متقاضی استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران و شرکت در آزمون سراسری هستم. در تبصره 1 بند 2-الف صفحه 6 دفترچه ثبت نام آزمون سراسری سال 1395 بیان شده: «آن دسته از داوطلبانی که با استفاده از سهمیه شاهد و ایثارگر، یک بار در رشته تحصیلی دوره های روزانه آزمون سراسری (برای پذیرفته شدگان رزمنده در سال 1368 به بعد و برای پذیرفته شدگان سهمیه شاهد از سال (1376 به بعد) پذیرفته شده اند اعم از اینکه از رشته قبولی انصراف داده و یا در رشته قبولی ثبت نام کرده و یا نکرده باشند حق استفاده مجدد از سهمیه مذکور در آزمون سراسری نخواهند داشت.» متاسفانه حکم یاد شده بر مبنای قانون «ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوب 30/11/1367» است که وفق ماده 76 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران ملغی الاثر شده و سازمان سنجش همچنان به اجرای آن مبادرت کرده است. وفق ماده 70 جامع خدمات رسانی به ایثارگران و تبصره ذیل آن هیچ گونه محدودیتی مبنی بر ممنوعیت استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران و شاهد در آزمون سراسری در همان مقطع تحصیلی وجود ندارد و این در حالی است که سازمان سنجش آموزش کشور از اجرای آن استنکاف نموده و همچنان محدودیت استفاده یک بار از سهمیه در هر مقطع تحصیلی که جز تبصره 3 ماده 2 قانون « تسهیلات ورود رزمندگان و جهادگران و داوطلبان بسیجی مصوب 30/11/1367» را اجرا می‌نماید. با توجه به موارد فوق الذکر اینجانب تقاضای ابطال این بند از دفترچه آزمون سراسری و امکان بهره مندی مجدد از سهمیه ایثارگران برای خود را دارم."

متن تبصره 1 بند 2- الف صفحه 6 دفترچه آزمون سراسری سال 1395 به قرار زیر است:

"2-الف) آن دسته از پرسنل کادر ثابت، پیمانی و وظیفه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران علاوه بر میزان موظفی که از تاریخ 31/6/1359 تا 31/6/1367 حداقل 6 ماه پیوسته و یا 9 ماه ناپیوسته شرکت در عملیات به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم حضور داشته اند، با تایید بالاترین مقام هر یک از نیروهای مسلح (ستاد کل نیروهای مسلح، ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران « آجا» وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح « ودجا»، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران « ناجا» می‌توانند از مزایای این قانون استفاده نمایند. این قبیل افراد می‌توانند ابتدا به سازمانهای تابعه مراجعه و فرم مخصوص استفاده از سهمیه رزمندگان در آزمون مربوط را تکمیل و کد رهگیری 12 رقمی دریافت نمایند تا آمار و اطلاعات آنان بعد از زمان ثبت نام توسط ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مورد تایید نهایی قرار گیرد. این قبیل داوطلبان لازم است بند مربوط به سهمیه خود را در تقاضانامه ثبت نامی علامتگذاری و نسبت به درج کد 12 رقمی پیگیری در محل مربوط اقدام نمایند و در صورت تایید نهایی توسط ارگان ذیربط در سهمیه رزمندگان گزینش می گردند.

تبصره: داوطلبان متقاضی استفاده از سهمیه رزمندگان «آجا» لازم است برای دریافت کد رهگیری 12 رقمی به نشانی اینترنتی، www.aja.ir مراجعه نمایند.

تبصره1: آن دسته از داوطلبانی که با استفاده از سهمیه شاهد و ایثارگر، یک بار در رشته های تحصیلی دوره های روزانه آزمون سراسری (برای پذیرفته شدگان رزمنده از سال 1368 به بعد و برای پذیرفته شدگان سهمیه شاهد از سال 1376 به بعد) پذیرفته شده اند، اعم از اینکه از رشته قبولی انصراف داده و یا در رشته قبولی ثبت نام کرده و یا نکرده باشند، حق استفاده مجدد از سهمیه مذکور را در آزمون سراسری نخواهند داشت."

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر ریاست، روابط عمومی و امور بین الملل سازمان سنجش آموزش کشور به موجب لایحه شماره 57260/د-17/9/1395 توضیح داده است:

"مدیرکل محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام

احتراماً، بازگشت به کلاسه پرونده شماره 95/830-12/8/1395 در خصوص شکایت آقای محمدسعید الماسی داوطلب آزمون سراسری سال 1395 به خواسته «ابطال تبصره 1 بند 2-الف صفحه 6 دفترچه راهنمای آزمون سراسری سال 1395» موارد و دلایل ذیل را به استحضار می رساند:

1- بدواً همان گونه که مستحضرید به موجب قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی مصوب 30/11/1367، وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف اند 40 درصد ظرفیت پذیرش دانشجوی خود را به واجدین شرایط قانون مذکور اختصاص دهند. در این قانون برای فرزندان و همسران جانبازان 25 تا 49 درصد نیز تسهیلاتی جهت ورود به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی اختصاص داده شده است که بر اساس آن چنانچه همسر و فرزندان جانبازان 25 تا 49 درصد مجاز به انتخاب رشته شوند پس از دریافت کارنامه اولیه می توانستند نسبت به علامت گذاری بند مربوطه در فرم انتخاب رشته اقدام نمایند تا در صورت تایید از طرف ارگان مربوطه در 5 درصد ظرفیت باقیمانده (تکمیل نشده) سهمیه شاهد مورد پذیرش قرار گیرند.

2- طبق تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوب 1368 پذیرفته شدگان هر یک از مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری با استفاده از سهمیه مذکور در صورت انصراف، حق استفاده مجدد از امتیازات داده شده را ندارند از سوی دیگر طبق مصوبه کمیته مطالعه و برنامه ریزی کنکور که عیناً در دفترچه راهنمای آزمون سراسری سال 1395 تحت تبصره 1 بند 2-الف درج شده است: آن دسته از داوطلبانی که با استفاده از سهمیه شاهد و ایثارگر یک بار در رشته های تحصیلی دوره های روزانه آزمون سراسری (برای پذیرفته شدگان رزمنده از سال 1368 به بعد و برای پذیرفته شدگان سهمیه شاهد از سال 1376 به بعد) پذیرفته شده اند اعم از اینکه از رشته قبولی انصراف داده و یا در رشته قبولی ثبت نام کرده و یا نکرده باشند حق استفاده مجدد از سهمیه مذکور را در آزمون سراسری نخواهند داشت.

3- علیهذا قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی از زمان تصویب چندین مرتبه دچار تغییر و تحولات شده و با توجه به کاهش داوطلبان مشمول استفاده از سهمیه مذکور، قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران اسفند 1392 به تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسید که بر اساس ماده 70 آن وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف شده اند در اعطای سهمیه های ورود به دانشگاهها 20 درصد از سهمیه را به همسر و فرزندان شاهد، جانبازان و همسر و فرزندان آزادگان و همسر و فرزندان جانبازان بالای 25 درصد اختصاص دهند و به نوعی ظرفیت پذیرش این قبیل داوطلبان را افزایش داده است.

4- طبق بررسی های به عمل آمده آقای محمدسعید الماسی در آزمون سراسری سال 1386 شرکت و با استفاده از سهمیه فرزند جانبازان 25 درصد تا 49 درصد در رشته مهندسی برق دانشگاه بوعلی سینا همدان (دوره روزانه) پذیرفته می‌شوند و قطعاً بدون برخورداری از سهمیه مذکور درردیف پذیرفته شدگان کد رشته مذکور قرار نمی گرفتند. مشارالیه مجدداً در آزمون سراسری سال 1395 شرکت و متقاضی استفاده از سهمیه فرزندان جانبازان موضوع قانون خدمات رسانی به ایثارگران مصوب 1392 شده است که مطابق مقررات با توجه به استفاده مشارالیه از سهمیه مذکور در آزمون سراسری سال 1386 از اعمال سهمیه ممانعت به عمل آمده است. (شایان ذکر است در این خصوص شکایات مشابهی در شعب متعدد دیوان مطرح بوده که در تمامی موارد رای به رد شکایت صادر شده است.)

5- علی ایحال با عنایت به مراتب مذکور و با توجه به اینکه ظرفیت پذیرش دانشگاهها و موسسات آموزش عالی در دوره های روزانه بسیار محدود است با هدف برخورداری افراد بیشتر از سهمیه های قانونی در هر مقطع تحصیلی (کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری) فقط یک مرتبه می توان از سهمیه استفاده کرد. به همین دلیل قانونگذار در تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی حق استفاده از سهمیه در دوره روزانه را محدود به یک دوره نموده است تا مشمولان بیشتری از این تسهیلات برخوردار شوند."

همچنین مدیرکل دفتر حقوقی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لایحه شماره 213399/75/95-29/9/1395 توضیح داده است که:

" ریاست محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

با سلام و احترام

بازگشت به پرونده کلاسه 95/830-12/8/1395 در خصوص شکایت آقای محمدسعید الماسی داوطلب آزمون سراسری سال 1395، مبنی بر ابطال تبصره 1 بند 2-الف صفحه 6 دفترچه راهنمای آزمون سراسری سال 1395، ضمن بیان موارد ذیل تقاضای رد دادخواست نامبرده را دارد:

1- به موجب ماده 2 قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، مصوب 30/11/1367، «وزارتخانه های فرهنگ وآموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، موظفند 40 درصد ظرفیت پذیرش دانشجوی خود را به واجدین شرایط موضوع این قانون تخصیص دهند، در این قانون برای فرزندان و همسران جانبازان 25 تا 49 درصد نیز تسهیلاتی جهت ورود به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی اختصاص داده شده است.» همچنین طبق تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون مذکور، پذیرفته شدگان مقاطع مختلف حق استفاده مجدد از امتیازات داده شده را ندارند. متعاقب قانون مذکور، بر اساس ماده 70 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوب اسفند 1392 مقرر گردید «وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کلیه دانشگاههای دولتی و غیر دولتی موظف شدند در اعطای سهمیه های ورود به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، بورسهای تحصیلی داخل و خارج از کشور، فرصتهای مطالعاتی و دوره های دکترای تخصصی، بیست درصد (20%) از سهمیه را به همسر و فرزندان شاهد، جانبازان، آزادگان و همسر و فرزندان آزادگان و همسر و فرزندان جانبازان بالای بیست و پنج درصد (25%) اختصاص دهند.» این سهمیه به استناد ماده 47 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت در خصوص اصلاحیه ماده 70 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران، به 25% افزایش یافت. به همین منظور سازمان سنجش آموزش کشور در آزمون سراسری سال 1395 بر اساس قوانین جاری از جمله قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران 25% از ورودیهای دانشگاه را به همسر و فرزندان شاهد، جانبازان، آزادگان و... اختصاص دادند. طبق مقررات حاکم کسانی که قبلاً از سهمیه استفاده کرده اند حق استفاده مجدد را نداشته اند.

2- حسب ماده 76 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران، « کلیه قوانین و مقررات مغایر با این قانون ملغی الاثر می‌باشد.» در واقع با اجتماع شرایط حقوقی از جمله وحدت موضوعی و تقدم و تاخر زمانی، قوانین و مقرراتی که مغایر با قانون جدید باشد، نسخ ضمنی شده اند. همان گونه که مستحضرید، ماده 70 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و اصلاحات بعدی آن 25% از ورودیهای دانشگاهها را به همسر و فرزندان شاهد، آزادگان و همسر و فرزندان آزادگان و همسر و فرزندان جانبازان بالای بیست و پنج درصد (25%) اختصاص داده اند که این قسمت از ماده در خصوص میزان سهمیه، با ماده قبلی مغایر بوده و ملغی الاثر است، بدیهی است سایر احکام قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان.... مصوب 1368 و حکم تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی آن کماکان پابرجا و به قوت خود باقی است.

با توجه به مراتب فوق خواسته خواهان دال بر بطلان تبصره 1 بند 2-الف دفترچه ثبت نام آزمون سراسری 1395 که در راستای آیین‌نامه فوق الذکر، که منطبق با موازین قانونی است، فاقد وجهات قانونی بوده و محملی جهت طرح ادعای بطلان در موضوع مانحن فیه وجود ندارد. لذا رد شکایت مورد استدعاست."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 28/6/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

به موجب ماده 2 قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوب سال 1367 وزارتخانه های فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کلیه سازمان هایی که شمول قانون مذکور بر آنها مستلزم ذکر نام است مکلف شده اند 40 درصد ظرفیت پذیرش دانشجوی خود را به واجدین شرایط موضوع قانون یاد شده تخصیص دهند و ماده 70 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوب سال 1392 ناظر بر تکلیف وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کلیه دانشگاههای دولتی و غیر دولتی و دستگاههای اجرایی مربوط در اعطای سهمیه ورود به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و بورسهای تحصیلی داخل و خارج از کشور فرصت های مطالعاتی و دوره های دکتری تخصصی به میزان 20 درصد به همسر و فرزندان شاهد، جانبازان، آزادگان و همسر و فرزندان جانبازان بالای بیست و پنج درصد می‌باشد. نظر به اینکه مقررات قانونی فوق الذکر در خصوص دفعات استفاده از سهمیه های مذکور واجد حکمی نمی‌باشد از طرف دیگر در تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی قانون تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی مصوب 18/2/1368 مقرر شده است «پذیرفته شدگان هر یک از مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری حرفه ای در صورت انصراف، حق استفاده مجدد از امتیازات داده شده در این آیین‌نامه را ندارند.» بنابراین تبصره 1 بند 2- الف دفترچه راهنمای آزمون سراسری سال 1395 که حق استفاده مجدد از سهمیه مورد نظر را توسط افراد مذکور در این تبصره، ممنوع اعلام کرده است، خلاف قانون نیست و قابل ابطال تشخیص نشد.

محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری

منبع