هیات وزیران در جلسه مورخ 1380/4/24 بنا به پیشنهاد شماره 14801 مورخ 1379/9/26 وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و به استناد ماده (194) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1379 - آییننامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1- تعاریف و مفاهیمی که در این آییننامه به کار رفته اند عبارتند از:
الف - دستگاه نظارت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان دامپزشکی کشور و موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران است.
ب - تاییدیه بهداشتی: مجوزی است که مرجع صدور تاییدیه پس از حصول اطمینان از تطبیق وضعیت واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه با معیارهای بهداشتی اعلام شده توسط دستگاه نظارت، صادر می نماید.
پ - ممیزی خدمات بهداشتی: مشتمل بر بازدید و نظارت بهداشتی به کار واحدهای مشمول موضوع ماده (3) این آییننامه و تطبیق وضعیت آنها با معیارهای مصوب دستگاه نظارت است.
ت - مرجع صدور تاییدیه بهداشتی: اشخاص حقیقی یا حقوقی هستند که صلاحیت آنها حسب مورد توسط دستگاه نظارت برای مدت معین تعیین میشود.
ث - متصدی: به فردی اطلاق میشود که مستاجر، مالک، صاحب پروانه یا نماینده قانونی اداره واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه است.
ج - میدان دام کشتاری: محلی که دام های قابل کشتار به طور موقت در آن نگهداری میشوند.
چ - میدان عرضه دام: محلی که تولید کنندگان دام، دام های خود را برای فروش در آنجا عرضه می نمایند.
ح- مرکز پرورش دام: محل پرورش دام به منظور انواع بهره برداری، اصلاح نژاد و قرنطینه.
خ - مرکز جمع آوری و نگهداری فرآورده های خوردنی خام دامی: محلی که در آن فرآورده های خام دامی از قبیل گوشت، شیر و عسل به طور مستقیم یا پس از فرآوری و بسته بندی در شرایط مناسب ذخیره میشود تا در زمان مصرف به صورت بهداشتی عرضه شود.
ماده 2- کلیه مراکز تولید و توزیع مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی همچنین مراکزی که در این زمینه خدماتی ارایه می کنند، موظفند ضمن رعایت ضوابط بهداشتی که از طرف دستگاه نظارت اعلام میشود، نسبت به اخذ تاییدیه بهداشتی از مراجع صدور تاییدیه بهداشتی که صلاحیت آن ها حسب مورد به وسیله دستگاه نظارت برای مدت معین تایید شده است، اقدام کنند.
ماده 3- واحدهای مشمول این آییننامه عبارتند از:
الف - تمام کارگاه ها و کارخانه های تولید مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی.
تبصره (منسوخ 1382/04/15)- نظارت مستمر موسسه استاندارد بر واحدهای تولیدی مشمول این ماده که محصول آن ها ممهور به مهر استاندارد اجباری و تشویقی است در چارچوب وظایف قانونی موسسه یاد شده در حکم صدور تاییدیه از مرجع صدورآن میباشد.
ب - تمام محل های توزیع و عرضه انواع مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی و مراکزی که در زمینه های یاد شده خدماتی ارایه می کنند مشتمل بر رستوران ها، اغذیه فروشی ها، سوپرمارکت ها، قنادی ها، بستنی و آبمیوه فروشی ها، انواع پزندگی ها، چلوکبابی ها، تالارهای پذیرایی، میوه و سبزی فروشی ها، سلف سرویس ها، فروشگاه های مواد پروتیینی، استخرهای شنا، قهوه خانه ها، حمام ها، آرایشگاه ها، مسافرخانه ها، هتل ها، مهدکودک ها، سراهای سالمندان، بیمارستان ها، آموزشگاه ها، سینماها، پانسیون ها، قصابی ها و مرغ فروشی ها، خواربار و لبنیات فروشی ها و نانوایی های سنتی و فانتزی.
پ - واحدها و وسایل حمل و نقل مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی، انبارهای نگهداری مواد غذایی و سردخانه ها.
ت - مراکزی که در زمینه دام و فرآورده های خوردنی خام دامی فعالیت دارند از قبیل مراکز پرورش دام و طیور و آبزیان، کشتارگاه ها، مراکز بسته بندی فرآورده های خام دامی، کارخانه های تولید خوراک دام، مراکز جمع آوری و نگهداری فرآورده های خوراکی خام دامی، میدان دام کشتاری، میدان عرضه دام.
ماده 4- مراحل اخذ و صدور تاییدیه بهداشتی عبارتست از:
الف - مراجعه متصدی وارایه درخواست تاییدیه بهداشتی از مرجع صدور تاییدیه.
ب - تشکیل پرونده بهداشتی، بازدید، نمونه برداری و صدور تاییدیه بهداشتی و در صورت وجود نقص، تعیین مهلت برای رفع نقص توسط مرجع صدور تاییدیه، در چارچوب ضوابط و دستورالعملی که حسب مورد توسط دستگاه نظارت اعلام میشود.
پ - رفع نواقص اعلام شده و انطباق واحد با معیارهای بهداشتی توسط متصدی.
ت - بازدید مجدد و صدور تاییدیه بهداشتی توسط مرجع صدور تاییدیه.
ث - معرفی متصدی متخلف به دستگاه نظارت.
تبصره - تاییدیه بهداشتی واحدهای مشمول ماده (3) این آییننامه در روستاها، توسط مراکز بهداشتی درمانی و دامپزشکی روستایی به صورت رایگان صادر میشود.
ماده 5- کلیه واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه موظفند یکی از مراجع صدور تاییدیه بهداشتی را برای اخذ تاییدیه بهداشتی براساس ضوابطی که دستگاه نظارت شامل مراحل نظارت اقتضائات محیطی، محلی و منطقه ای و تعداد صنوف و حداقل دفعه های بازدید اعلام مینماید انتخاب کنند و آن را به دستگاه نظارت اعلام نمایند.
ماده 6- دستگاه نظارت استان موظف است براساس پیچیدگی وظایف واحدهای تحت نظارت، حداقل دفعه های مراجعه برای بازدید، وسعت جغرافیایی شهر محل استقرار واحد، وسعت واحد مربوط و سایر موارد ذی ربط با رعایت موارد زیر تعرفه نظارت هر صنف را تعیین و پس از تصویب در کارگروه (کمیته) بهداشت استان به واحدهای صدور تاییدیه بهداشتی جهت اجرا ابلاع نماید:
الف - تعرفه هر بازدید برای واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه که دارای کمتر از ده نفر شاغل باشند با توجه به شهر محل استقرار حداکثر به میزان چهل و پنجهزار (45000) ریال و بیش از ده نفر تا هفتاد هزار (000 /70) ریال است.
ب - هزینه نمونه برداری و آزمایش های مربوط از مواد غذایی و آب استخرها و حمام ها برای آزمایش میکروبی حسب مورد توسط متصدی پرداخت میشود.
پ - دستورالعمل هماهنگی و نظارت بر چگونگی تعیین تعرفه در سطح کشور براساس این ماده توسط وزارتخانه های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاورزی با هماهنگی وزارت بازرگانی تهیه و به واحدهای استانی ابلاغ میشود.
ماده 7- وظایف متصدیان واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه عبارتست از:
الف - رفع نواقص اعلام شده توسط مرجع صدور تاییدیه.
ب - پرداخت تعرفه در چارچوب ضوابط مقرر در ماده (6) این آییننامه.
پ - نصب کارت تاییدیه بهداشتی در محل کار، به نحوی که درمعرض دید عموم باشد.
ماده 8- وظایف مرجع صدور تاییدیه عبارتست از:
الف - تشکیل پرونده، بهداشتی برای واحد تحت نظارت.
ب - بازدید، نمونه برداری و آزمایش.
پ - تعیین مهلت برای رفع نقص طبق دستورالعمل دستگاه نظارت.
ت - صدور تاییدیه بهداشتی در صورت انطباق وضعیت واحد مورد نظر با معیارهای بهداشتی مصوب دستگاه نظارت از قبیل بهداشت محیط، بهداشت مواد غذایی، بهداشت هوا، ابزار کار، بهداشت فردی و امور ایمنی.
ث - اعلام موارد تخلف به دستگاه نظارت در صورت عدم رفع نقص.
ج - ارسال گزارش عملکرد سه ماهه واحدهای تحت پوشش به دستگاه نظارت.
تبصره 1 (اصلاحی 1382/04/15)- کلیه بازدیدهای موضوع بند (ب) این ماده، طبق برنامه زمان بندی شده یا به صورت اتفاقی حسب تشخیص مرجع صدور تاییدیه انجام میشود و گزارش آن در پرونده بهداشتی متصدی در مرجع صدور تاییدیه پس از امضای متصدی نگهداری میشود تا در صورت لزوم، در اختیار دستگاه نظارت قرار گیرد.
تبصره 2(الحاقی 1382/04/15)- آزمایشگاه های کنترل مواد غذایی و بهداشتی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی برای تکمیل اقدامات کنترل و نظارت گروههای نظارت و ممیزی تاسیس میگردد و ضوابط آن توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اعلام خواهد شد.
ماده 9- وظایف دستگاه نظارت عبارتست از:
الف - تهیه دستورالعمل های موردنظر، شامل حدود نظارت مرجع صدور تاییدیه.
ب - بررسی، تعیین و اعلام مراجع صدور تاییدیه بهداشتی به واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه به صورت مقتضی.
پ - نظارت بر فعالیت مراجع صدور تاییدیه.
ت - رسیدگی به شکایات متصدیان در خصوص تخلفات احتمالی مراجع صدور تاییدیه.
ث - ارزشیابی سالیانه واحدها براساس گزارش مراجع صدور تاییدیه.
ماده 10- مقاطع زمانی اخذ تاییدیه بهداشتی از این قرار است:
الف - کارخانه ها و کارگاه های تولید مواد غذایی فاسد شدنی و خوراک دام و طیور هر شش ماه یک بار
ب - کارخانه ها و کارگاه های تولید مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی سالیانه یک بار
پ - مراکز توزیع و عرضه مواد غذایی فساد پذیر، آبمیوه گیری ها هر چهار ماه یک بار
ت - استخرهای شنا و سونا هر سه ماه یک بار
ث - سایر مراکز تهیه، توزیع و عرضه مواد غذایی، مسافرخانه ها، قهوهخانه ها، آرایشگاه ها، حمام ها، مهدکودک ها، سراهای سالمندان، پانسیون ها، بیمارستان ها، سینماها و سایر اماکن و مراکز مشمول بند (ب) ماده (3) این آییننامه هر شش ماه یک بار
ج - مراکز پرورش دام، میدان دام کشتاری و میدان عرضه دام هر شش ماه یک بار
چ - مراکز بسته بندی فرآورده های خوردنی دام، مراکز عرضه فرآورده های خوردنی خام دامی هر سه ماه یک بار
ح - واحدها و وسایل حمل و نقل انواع مواد خوردنی فاسد شدنی و خوراک دام و طیور هر شش ماه یک بار
خ - واحدها و وسایل حمل و نقل سایر مواد خوردنی و آشامیدنی سالیانه یک بار
تبصره - مدت اعتبار تاییدیه بهداشتی صادر شده در هر مقطع زمانی تا پایان همان مقطع بوده و متصدیان واحدهای ذی ربط موظف به اخذ تاییدیه برای مقطع زمانی بعدی هستند.
ماده 11 - کارشناسان ممیزی بهداشتی و مدیرعامل شرکت ممیزی بهداشتی باید دارای تحصیلات دانشگاهی لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته های گروه بهداشت، دامپزشکی، داروسازی، صنایع غذایی و تغذیه باشند؛ شرکت های ممیزی بهداشتی باید دارای حداقل سه نفر کادر فنی با شرایط یاد شده باشند که یک نفر از آن ها به عنوان مدیرعامل و مسوول انجام وظیفه می نماید.
تبصره 1- با توجه به ماهیت بهداشت محیطی کار، یک نفر از سه نفر اعضای فنی شرکت ممیزی باید دارای مدرک تحصیلی کارشناسی یا بالاتر در رشته بهداشت محیط و دو سال سابقه کار مفید اجرایی در این رشته باشد.
تبصره 2- کارشناس ممیزی بهداشتی که مرجع صدور تاییدیه قرار میگیرد، باید دارای شرایط کادر فنی و دارای حداقل دو سال سابقه کار مفید اجرایی باشد.
تبصره 3- کارکنان دستگاه نظارت نمی توانند به عنوان کارشناس ممیزی یا عضو شرکت ممیزی بهداشتی فعالیت نمایند.
ماده 12- مرجع صدور تاییدیه بهداشتی موظف است در صورت مشاهده تخلف عمده در متصدی که تاثیر مستقیم بر سلامت ماده غذایی و بهداشتی داشته باشد، مراتب را بلافاصله به دستگاه نظارت اعلام نماید.
ماده 13- چنانچه متصدیان هر یک از واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه، به دلیل عدم اقدام به موقع یا فقدان صلاحیت، نتوانند در طول یک مقطع زمانی موضوع ماده (10) این آییننامه، موفق به اخذ تاییدیه بهداشتی شوند، دستگاه نظارت ذی ربط موظف است با دستور کتبی و اخطار 48 ساعته و نصب تابلوی علت تعطیل، نسبت به تعطیل موقت واحد یا توقف وسیله نقلیه برای مدت حداقل یک هفته اقدام نماید.
تبصره - بازگشایی و فعالیت مجدد واحدهای موضوع ماده (13) این آییننامه که به لحاظ عدم رفع نقص یا فقدان صلاحیت به طور موقت تعطیل شده اند منوط به رفع تمام نواقص و اخذ مجدد تاییدیه بهداشتی از مرجع صدور تاییدیه است.
ماده 14- دستگاه نظارت مکلف است براساس گزارش عملکرد که توسط مراجع صدور تاییدیه بهداشتی تهیه میشود، نسبت به ارزشیابی و تعیین درجه بهداشتی واحدهای موضوع ماده (3) این آییننامه اقدام نموده و مراتب را به طور مقتضی و در مقاطع مشخص به اطلاع عموم برساند.
ماده 15- دستگاه نظارت به طور مستمر بر عملکرد مراجع صدور تاییدیه نظارت می کند و در صورت مشاهده هرگونه تخلف ضمن تذکر کتبی میتواند نسبت به لغو پروانه فعالیت به صورت موقت یا دایم اقدام نماید و درصورت ضرورت مراتب را به مراجع قضایی ذی ربط اعلام نماید.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف