ماده واحده - موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و جمهوری فدرال آلمان راجع بسرویسهای هوایی بازرگان مابین قلمرو دو دولت و ماوراء آنها که مشتمل بر یک مقدمه و 19 ماده و یک برنامه خطوط پرواز میباشد و در تاریخ دهم تیر ماه 1340 در تهران بامضا رسیده است تصویب و به دولتاجازه داده میشود اسناد مصوبه آن را مبادله نماید
قانون فوق که مشتمل بر ماده واحده و متن قرارداد ضمیمه میباشد در جلسه روز پنجشنبه بیست و هشتم خرداد ماه یکهزار و سیصد و چهل و سه شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود در جلسه روز چهارشنبه بیست و پنجم آذر ماه یکهزار و سیصد و چهل و سه به تصویب مجلس سنا رسید
رئیس مجلس سنا - مهندس شریف امامی -رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی
موافقتنامه بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت
جمهوری فدرال آلمان راجع بسرویسهای
هوایی بازرگانی مابین قلمرو دو
دولت و ماوراء انها
مقدمه
دولت شاهنشاهی ایران و دولت جمهوری فدرال آلمان که متعاهدین قرارداد بینالمللی هواپیمایی کشوری که در تاریخ 7 دسامبر 1944 در شیکاگوامضا شده است میباشند مابلند [مایلند] به منظور استقرار سرویسهای هواپیمایی بین قلمرو خود و ماوراء آن موافقت نامهای علاوه بر قرارداد مذکور منعقدنمایند نمایندگان تامالاختیار خود را بدین منظور به شرح زیر تعیین نمودند:
دولت شاهنشاهی ایران - جناب آقای قدس نخعی وزیر امورخارجه
دولت جمهوری فدرال آلمان
جناب آقای دکتر ر. ف. فناونگرن اشتریراک سفیر کبیر جمهوری فدرال آلمان در ایران.
نمایندگان مزبور پس از مبادله اختیارنامههای خود که در کمال صحت و اعتبار بود به ترتیب ذیل موافقت حاصل نمودند
ماده 1) برای مقاصد این موافقت نامه جز در مواردی که مضمون عبارت مفهوم مخالف آن را ایجاب کند
الف - عبارت (قرارداد) مربوط بهواپیمایی کشوری بینالمللی است که در تاریخ 7 دسامبر 1944 برای امضا در شیکاکو حاضر شده بود و نیز شاملهر ضمیمه ایست که تحت ماده 90 قرار داد مزبور مورد قبول واقع گردیده و هر اصلاحیهای که در ضمائم مذکور یا در اصل قرارداد بر طبق مواد 90 و94 قرارداد به عمل آمده است.
ب - عبارت مقامات هواپیمایی در مورد دولت شاهنشاهی ایران اداره کل هواپیمایی و هر شخص یا مقامی که مجاز بانجام وظایف فعلی آن ادارهکل و یا وظایف مشابه آن باشد و در مورد دولت جمهوری فدرال آلمان وزیر راه فدرال و هر شخص یا هیئتی که مجاز بانجام وظایف فعلی وزیر مزبوراست میباشد.
ج - مقصود از عبارت موسسه هواپیمایی معینه یک موسسه هواپیمایی است که یکی از طرفین متعاهدین طبق ماده 3 این قرارداد به وسیله اعلامیه کتبی برای به کار انداختن سرویسهای هوایی در خطوط مشخصه به طرف متعاهد دیگر معین نموده است.
د - عبارت قلمرو سرویس هوایی سرویس هوایی بینالمللی موسسه هواپیمایی و توقف به منظورهای غیر بازرگانی به ترتیب همان معانی را خواهند داشت که درمواد 2 و 96 قرارداد به آنها داده شده است.
ماده 2) هر یک از طرفین متعاهدین حقوق تصریح شده در این موافقت نامه را به منظور تاسیس سرویسهای منظم هواپیمایی بینالمللی بطرف متعاهد دیگر اعطا مینماید.
خطوطی که موسسات هواپیمایی معینه دو طرف متعاهد در آن مجاز به به کار انداختن سرویسهای هوایی بینالمللی خواهند بود دربرنامه خطوطی که با مبادله یادداشتهائی مورد موافقت قرار خواهد گرفت مشخص میگردد.
سرویسهای و خطوط مزبور در این موافقتنامه به ترتیب سرویس های مورد موافقت و خطوط مشخصه نامیده میشوند.
موسسات هوایی معینه به وسیله هر یک از طرفین متعاهدین زمانی که یک سرویس مورد موافقت را در خطوط مشخصه به کار میاندازند از حقوق زیربهرهمند میگردند:
الف - پرواز از فراز قلمرو کشور متعاهد دیگر بدون فرود آمدن.
ب - توقف در قلمرو کشور مذکور به منظورهای غیر از حمل و نقل.
ج - توقف در قلمرو کشور مزبور در نقاطی که برای آن خط مشخص گردیده به منظور پیاده و سوار کردن مسافر - باروپست در رفت و آمدهایبینالمللی.
2) و نیز مقرر است که در مناطق جنگ یا مناطقی که در اشغال نظامی است یا مناطقی که جنگ و اشغال نظامی در آن تاثیر داشته است با توجه به ماده9 قرارداد به کار انداختن اینگونه سرویسها منوط باجازه و تصویب مقامات صلاحیتدار نظامی باشد.
ماده 3 - 1) هر یک از طرفین متعاهدین حق خواهند داشت یک یا چند موسسه هواپیمایی را برای بهرهبرداری در سرویسهای مورد موافقت در خطوط مشخصه کتباً تعیین و بطرف متعاهد دیگر معرفی نماید.
2) به مجرد رسیدن چنین معرفی نامه طرف متعاهد دیگر به شرط رعایت مقررات بندهای 3 و 4 این ماده بموسسه معینه مزبور بدون تاخیر اجازهلازم برای بهرهبرداری را اعطاء مینماید.
3)- مقامات هواپیمایی یکطرف متعاهد ممکن است از موسسهای که توسط طرف متعاهد دیگر معین گردیده بخواهد مقامات مزبور را قانع سازد کهقابلیت انجام شرایطی که طبق قوانین و مقرراتیکه معمولاً برای به کار انداختن سرویسهای هوایی بینالمللی به وسیله مقامات مزبور در تایید مقررات قرارداد وضع شده است دارا میباشد.
4)- هر یک از طرفین متعاهدین در هر مورد که قانع نشده باشد که مالکیت عمده و کنترل موثر بر آن موسسه هواپیمایی در دست طرف متعاهدی که موسسه مزبور را تعیین نموده یا اتباع آن طرف میباشد حق خواهد داشت از اعطای اجازه بهرهبرداری مذکور در بند 2 این ماده امتناع ورزد و یا شرایطی را که برای اعمال حقوقی مشخصه در ماده 2 این قرارداد توسط یک موسسه هواپیمایی معینه لازم بداند تحمیل نماید.
5) وقتیکه یک موسسه هواپیمائ بدین ترتیب معین و مجاز گردید میتواند هر وقت بخواهد بهرهبرداری از سرویسهای مورد موافقت را شروع نماید مشروط بر اینکه تعرفهای که طبق مقررات ماده 11 این موافقت نامه وضع شده است در مورد سرویس مزبور مجری باشد.
ماده 4 - 1 - هر یک از طرفین متعاهدین حق خواهد داشت اجازه بهرهبرداری صادره را لغو نماید یا استفاده از حقوق مشخصه در ماده 2 این موافقت نامه را از موسسهای که توسط طرف متعاهد دیگر تعیین گردیده معلق نماید یا شرایطی را که ممکن است برای استفاده از این حقوق لازم باشد تحمیل نماید:
الف - در هر موردی که قانع نشده باشد مالکیت عمده و کنترل موثر بر موسسه هواپیمایی مزبور در دست طرف متعاهدی که آن موسسه هواپیمایی رامعین نموده یا اتباع آن طرف میباشد یا.
ب - در موردی که موسسه هواپیمایی مزبور از عهده انجام دادن قوانین و مقررات دولت متعاهدی که این حقوق را اعطاء کرده است بر نیاید.
ج - در موردی که موسسه هواپیمایی مزبور از عهده بهره برداری طبق شرایط مندرج در این موافقت نامه بر نیاید.
2 - چنانچه لغو فوری - تعلیق یا تحمیل شرایط مذکور در بند یک این ماده به منظور جلوگیری از نقض بیشتر قوانین یا مقررات ضرورت اساسی نداشتهباشد چنین حقی پس از مشورت با طرف متعاهد دیگر اعمال خواهد شد.
3 - هر یک از طرفین متعاهدین حق خواهد داشت که به وسیله مکاتبه بطرف متعاهد دیگر موسسه هواپیمایی دیگری را به جای موسسه هواپیمایی معینه تعیین نماید
موسسه هواپیمایی معینه جدید همان حقوق و تعهداتی که موسسه هواپیمایی قبلی داشته است دارا خواهد بود.
ماده 5 - هیچ یک از مقررات ماده 2 این موافقتنامه نباید طوری تلقی شود که بموسسات هواپیمایی معینه یکی از طرفین متعاهدین امتیاز گرفتن مسافر بار یا پست در قلمرو طرف متعاهد دیگر در ازاء کرایه یا حقالزحمه بمقصد نقطه دیگری در همان قلمرو اعطاء شده است.
ماده 6 - عوارضی که در قلمرو یکی از طرفین متعاهدین برای استفاده هواپیمای موسسه معینه طرف متعاهد دیگر از فرودگاهها و سایر تسهیلاتهواپیمایی وضع میگردد نباید از آنچه که به وسیله هواپیمای یک موسسه هواپیمایی ملی که در سرویسهای هوایی بینالمللی مشابه اشتغال دارندپرداخت میگردد بیشتر باشد.
ماده 7 - هواپیمایی که در سرویسهای بینالمللی به وسیله موسسات هواپیمایی معینه هر یک از طرفین متعاهدین به کار میرود و همچنین تجهیزات معمولی آنها - ذخائر سوخت و روغنهای مخصوص چرب کردن موتور و ذخائر خواربار هواپیما (شامل غذا - آشامیدنی و دخانیات) که درداخل چنین هواپیمایی قرار دارد در موقع ورود بقلمرو طرف متعاهد دیگر از کلیه حقوق گمرکی - هزینههای بازرسی و سایر عوارض یا مالیاتهای دیگر معاف خواهد بود. مشروط بر اینکه چنین لوازم و ذخایر تا زمانی که مجدداً صادر شوند در داخل هواپیما باقی بمانند.
2- موارد زیر به استثنای عوارض مربوط بخدمات انجام شده نیز از پرداخت عوارض و مالیاتهای مزبور معاف خواهند بود.
الف - ذخائر و خوارباریکه در قلمرو یکی از طرفین متعاهدین در حدودیکه به وسیله مقامات طرف متعاهد مزبور معین میگردد برای مصرف ضمن پرواز بخارج از کشور بداخل هواپیمای سرویس بینالمللی کشور متعاهد دیگر حمل میشود.
ب - وسایل یدکی و تجهیزات هواپیما که برای نگهداری - تعمیر یا تجهیزات هواپیمایی که در سرویسهای بینالمللی به وسیله موسسات معینه طرف متعاهد دیگر به کار میروند بقلمرو هر یک از طرفین متعاهدین وارد میشود.
ج - سوخت و روغنهای مخصوص چرب کردن موتور هواپیما که برای ذخیره در هواپیمایی که به وسیله موسسات معینه طرف متعاهد دیگر درسرویسهای بینالمللی پرواز میکنند تهیه میگردد ولو اینکه این ذخائر در قسمتی از پرواز که بر فراز قلمرو کشور متعاهدیکه این ذخائر در آن کشور بداخل هواپیما حمل شده باشد مصرف میگردد اشیائی که در بندهای الف و ب و ج فوق بدانها اشاره شده است ممکن است خواسته شود که تحتنظارت یا کنترل گمرک نگاهداری گردد.
ماده 8) تجهیزات معمولی مورد نیاز هواپیما و همچنین مواد و ذخائریکه در داخل هواپیماهر یک از طرفین متعاهدین باقی میماند ممکن است درقلمرو طرف متعاهد دیگر فقط پس از تصویب مقامات گمرکی طرف متعاهد مزبور تخلیه گردند. در چنین مواردی وسائل و ذخائر مزبور ممکن است تازمانی که مجددا صادر و یا بانحاء دیگر طبق مقررات گمرکی مربوطه ترخیص گردند تحت نظارت مقامات مزبور قرار گیرند.
ماده 9) قوانین و مقررات یکطرف متعاهد مربوط بورود و خروج هواپیمایی که در هوانوردی بینالمللی اشتغال دارد یا مربوط به عملیات وهوانوردی چنین هواپیمایی است هنگامی که در قلمرو مزبور میباشد درباره هواپیمای موسسه یا موسسات معینه طرف متعاهد دیگر به کار خواهد رفت و مقررات مزبور از طرف چنین هواپیمایی در موقع ورود و خروج و زمانی که در قلمرو طرف متعاهد اول است متابعت خواهد گردید.
2) قوانین و مقررات یکطرف متعاهد مربوط بورود یا خروج مسافرین از قلمرو طرف مزبور کارکنان هواپیما یا بار هواپیما از قلمرو طرف مزبور مثلمقررات مربوط بورود - ترخیص - مهاجرت - گذرنامهها - گمرک و قرنطینه به وسیله یا از طرف چنین مسافرین - کارکنان یا بار بطرف متعاهد دیگر در موقع ورود یا خروج و در هنگامی که در قلمرو طرف متعاهد اول هستند باید متابعت گردد.
ماده 10) 1 - موسسات هواپیمایی طرفین متعاهدین فرصت مناسب و متساوی خواهند داشت که سرویسهای مورد موافقت را در خطوط مشخصه دربین قلمروهای خود به کار اندازند.
2- در به کار انداختن سرویسهای مورد موافقت موسسات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین منافع موسسات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر راملحوظ خواهند داشت به نحویکه تاثیر نامطلوبی در جریان امور سرویسهائیکه طرف اخیرالذکر در تمام یا قسمتی از همان خطوط دایر نموده استحاصل نشود.
3) سرویسهای مورد موافقت که به وسیله موسسات هواپیمایی معینه طرفین متعاهدین برقرار میگردد باید کاملاً با احتیاجات عمومی برای حمل ونقل در خطوط مشخصه منطبق باشد و هدف اصلی آنها فراهم نمودن ظرفیتی (با ضریب بارگیری معقولانه) کافی برای احتیاجاتی باشد که فعلاً و منطقا از لحاظ حمل و نقل مسافر - بار و محمولات پستی - بمقصد و یا از مبداء قلمرو طرف متعاهدیکه موسسه یا موسسات هواپیمایی را تعیین نمودهاست فراهم نمودن وسائل حمل مسافر - بارو محمولات پستی از لحاظ پیاده و سوار کردن آنها در نقاطی واقع در خطوط مشخصه در قلمرو دولتهائیغیر از دولتی که موسسه یا موسسات هواپیمایی را تعیین نموده است طبق مقررات کلی که ظرفیت باید متناسب با ترتیب زیر باشد انجام گیرد:
الف - احتیاجات حمل و نقل هوایی از مبداء بمقصد قلمرو کشور متعاهدیکه موسسه هواپیمایی را تعیین نموده است.
ب - احتیاجات حمل و نقل نواحی که موسسه هواپیمایی از آن عبور مینماید پس از رعایت منافع سرویسهای حمل و نقل هوایی دیگریکه به وسیلهموسسات هواپیمایی کشورهای آن نواحی تاسیس شده است
ج - احتیاجات خط هواپیمایی سرتاسری.
ماده 11) 1 تعرفههائیکه به وسیله موسسات هواپیمایی یکی از طرفین متعاهدین برای حمل محمولات از مبداء یا بمقصد قلمرو طرف متعاهد دیگروضع میگردد بایستی به میزان عادلانه و با توجه بکلیه عوامل مربوطه از جمله هزینه بهرهبرداری - نفع عادلانه و تعرفههای موسساتهواپیمایی دیگر برقرار گردد.
2 -تعرفههائیکه در بند یک این ماده بدان اشاره شده است توام با حق کمیسیون نمایندگی مربوطه در صورت امکان به وسیله موسسات هواپیمایی معینهمربوطه طرفین متعاهدین و با مشورت موسسات هواپیمایی دیگریکه در تمام یا قسمتی از خط مزبور بهرهبرداری مینمایند باید مورد توافق قرار گیرد واین موافقت بایستی در جائیکه امکان دارد از طریق دستگاه تعیین نرخ موسسه بینالمللی حمل و نقل هوایی (یاتا) به عمل آید.
3 - تعرفههائیکه به نحو فوق مورد موافقت قرار گرفته باید اقلاً یکماه (30 روز) قبل از تاریخ معینه برای اجراء جهت تصویب مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین تسلیم گردد و در موارد مخصوص اینمدت معینه با موافقت مقامات مزبور ممکنست تقلیل داده شود.
4 - اگر موسسات معینه نتواند با هر یک از تعرفههای مزبور موافقت نمایند یا چنانچه بدلایل دیگر یک تعرفه نتواند طبق مقررات قسمت 2 این مادهتثبیت گردد یا در صورتی که در ظرف مدت 15 روز از مدت یکماه (30 روز) مندرج در بند 3 این ماده یک طرف متعاهد عدم موافقت خود را با هرتعرفهایکه طبق مقررات بند 2 بدان توافق شده است به وسیله یادداشتی بطرف متعاهد دیگر اعلام نماید مقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین سعیخواهند کرد نسبت به تعیین تعرفه به وسیله موافقتنامه اتخاذ تصمیم نمایند.
5) در صورتی که مقامات هواپیمایی نتوانند در مورد تعرفهای که طبق بند 3 این ماده جهت تصویب به آنها تسلیم شده است و یا در اتخاذ تصمیم بهرتعرفهایکه طبق بند 4 این ماده باید تعیین گردد موافقت حاصل نمایند مورد اختلاف طبق ماده 15 این قرارداد حل و فصل خواهد شد.
6) با رعایت مقررات بند 5 این ماده هیچ تعرفهای به موقع اجرا گذارده نخواهد شد مادام که مقامات هواپیمایی هر یک از طرفین متعاهدین آن راتصویب نکرده باشند.
7) تعرفههائیکه طبق مقررات این ماده تعیین شده است بقوت خود باقی خواهند بود تا تعرفههای جدیدیکه بر اساس مقررات این ماده وضعمیگردد تعیین شود.
ماده 12) 1 - موسسات هواپیمایی معینه حداقل یکماه (30) روز قبل از تاریخ دایر شدن سرویسها در خطوط مشخصه نوع سرویسها - انواعهواپیماهائی که در برنامه پرواز به کار خواهند رفت و همچنین تغییراتیکه بعداً در آنها داده میشود بمقامات هواپیمایی طرفین متعاهدین اطلاع خواهند داد و همین ترتیب در مورد هر گونه تغییرات بعدی نیز معمول خواهد گردید.
2 - مقامات هواپیمایی یکطرف متعاهد در صورت تقاضای اطلاعیههای منظم یا سایر گزارشات مربوط به آمارهای موسسات معینه را که معقولا برای تجدید نظر کردن در ظرفیتی که به وسیله هر یک از موسسات معینه طرف متعاهد اول در خطوط مشخصه مقرر گردیده جهت مقامات هواپیمایی طرف متعاهد دیگر تهیه خواهد نمود. چنین اطلاعیههائی تمام اطلاعات لازم جهت تصمیم درباره مقدار محمولات حمل شده و مبداء و مقصد چنینمحمولات را شامل خواهد بود.
ماده 13) 1 - در صورت لزوم بین مقامات هواپیمایی دو طرف متعاهد به منظور حصول همکاری نزدیک و توافق در کلیه موضوعات مربوط به بکاربردن و تفسیر آن موافقتنامه تبادل نظر به عمل خواهد آمد.
ماده 14) 1 - در هر موقع ممکن است به منظور مذاکره درباره اصلاح موافقت نامه حاضر یا برنامه پرواز به وسیله یکی از طرفین متعاهدین تقاضای مشاوره به عمل آید. همین ترتیب نیز در صورتی که یکی از طرفین متعاهدین ملاحظه نماید که تبادل نظر موضوع ماده 13 در مورد مذاکرات مربوط به تفسیر و بکاربردنموافقتنامه حاضر پیشرفتی حاصل ننموده است جاری خواهد بود چنین مشورتی در ظرف مدت دو ماه (60 روز) از تاریخ وصول تقاضای مشورت شروع خواهد شد.
2 - هر تغییری در این موافقتنامه که به ترتیب فوق مورد توافق قرار گیرد وقتی لازمالاجراء میگردد که پس از انجام شرایط قانون اساسی توسط هر یک از طرفین متعاهدین به وسیله مبادله یادداشتهای سیاسی مورد تایید واقع شده باشد.
ماده 15) 1 - در صورتی که هر نوع اختلاف نظر ناشی از تفسیر یا اجرای موافقتنامه فعلی طبق ماده 14 حل نشود بنا بتقاضای هر یک از طرفین متعاهدین موضوع به هیات داوری ارجاع میگردد.
2 - هیات داوری مزبور برای هر مورد خاص تشکیل میگردد از سه نفر عضو به این ترتیب که هر یک از طرفین متعاهدین یکنفر عضو تعیین میینماید و دو نفر عضو مزبور برای انتخاب یکنفر از اتباع کشور ثالث که ریاست هیات را خواهد داشت و به وسیله دولتین متعاهدین تعیین مییگردد توافق خواهند کرد.
اعضاء مزبور در ظرف دو ماه (60 روز) و رئیس هیات در ظرف سه ماه (90 روز) بعد از تاریخی که یکی از طرفین متعاهدین بطرف متعاهد دیگر قصد خود را مبنی بر ارجاع اختلاف نظر به حکمیت اطلاع میدهد تعیین میگردند.
3 - چنانچه مهلتهای مقرر در بند 2 ملحوظ نشده باشد هر یک از طرفین متعاهدین میتواند در صورت عدم هر نوع سازش دیگری از رئیس شورای سازمان بینالمللی هواپیمادی کشوری (ایکائو(دعوت نماید که انتصابات لازم را بنماید، وقتیکه رئیس شورا تابعیت یکی از دو کشور متعاهد را دارااست یا به نحو دیگر از انجام اینکار منع شده باشد معاون او انتصابات لازم را انجام خواهد داد.
4 - هیات داوری با اکثریت آراء اخذ تصمیم خواهد کرد. تصمیمات مزبور برای طرفین متعاهدین لازمالاجراء خواهد بود. هر کدام از طرفین متعاهدینمخارج عضو منتسب خود و همچنین مخارج نمایندگی خود را در هیات داوری به عهده خواهد داشت. مخارج رئیس هیات و هر گونه مخارج دیگربالمناصفه به عهده طرفین متعاهدین خواهد بود. در تمام موارد دیگر هیات داوری مقرراتی برای ترتیب داوری خود وضع خواهد نمود.
ماده 16) در صورتی که قرارداد حمل و نقل هوایی چند جانبهای به وسیله طرفین متعاهدین مورد قبول واقع گردد و به موقع اجراء درآید مقررات قراردادچند جانبه مزبور نافذ خواهد بود.
هر گونه مذاکراتی راجع به تعیین اینکه قرارداد چند جانبه مزبور تا چه حد این موافقتنامه را خاتمه میدهد یا تبدیل یا اصلاً و یا تکمیل مینماید طبق ماده 14 این موافقتنامه به عمل خواهد آمد.
ماده 17) هر یک از طرفین متعاهدین ممکنست در هر موقع اعلام کتبی مبنی بر خاتمه موافقتنامه حاضر را بطرف متعاهد دیگر بدهد و موافقت نامه یک سال پس از وصول اطلاعیه مزبور بطرف متعاهد دیگر خاتمه میپذیرد.
ماده 18 - این موافقتنامه و هر اصلاحیه آن و هر یادداشتی که طبق بند 1 ماده 2 این موافقتنامه مبادله شود جهت ثبت به سازمان بینالمللی هواپیمایی کشوری (ایکائو) اطلاع داده خواهد شد.
ماده 19) این موافقتنامه طبق مقررات قانون اساسی طرفین متعاهدین به تصویب خواهد رسید و از تاریخ مبادله اسناد مصوبه که دربن صورت خواهد گرفت به موقع اجراء درمیآید. برای تایید مراتب فوق امضاءکنندگان ذیل که از طرف دولتهای متبوع خود، دارای اختیار تام میباشند این موافقتنامه راامضا و بمهر خود ممهور نمودند.
در تاریخ دهم تیر ماه 1340 مطابق با اول ژوئیه 1961 در تهران در 6 نسخه بزبان فارسی و آلمانی و انگلیسی هر کدام در دو نسخه بامضا رسید درصورت اختلاف در تفسیر آن نسخه انگلیسی معتبر خواهد بود. از طرف دولت شاهنشاهی ایران - از طرف دولت جمهوری فدرال آلمان
سفیر کبیر جمهوری فدرال آلمان - تهران اول ژوئیه 1961
عالیجناب.
مفتخراً عطف به بند(1) ماده 2 موافقتنامه حمل و نقل هوایی مابین دولت جمهوری فدرال آلمان و دولت شاهنشاهی ایران امضا شده در تهران در اول ژوئیه 1961 در مذاکراتیکه راجع به موافقتنامه فوقالذکر به عمل آمد موافقت شد که سرویسهای هوایی ممکنست در خطوط مشخصه در برنامه خط زیر انجام گیرد:
برنامه خطوط پرواز
1- خطوطیکه توسط موسسات معینه به وسیله دولت جمهوری فدرال آلمان به کار میرود:
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| نقاط مبدا | نقاط واسطه | نقاط اقع در قلمرو ایران | نقاط ماوراء |
| جمهوری فدرال | وین رم استامبل ویا آنکارا بیروت بغداد | تهران | کراچی یک نقطه در هندوستان** کلمبو رانگون بانکوک الفهونگ کونگ مانیلا به سنگاپور جاکارتا سیدنی |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| نقاط | نقاط واسطه | نقاط اقع در قلمرو جمهوری فدرال آلمان | نقاط ماوراء |
| ایران | بیروت آنکارا یا استامبل آتن رم زوریخ میلان ژنو | مونیخ هامبورک یا فرانکفورت یا دوسلدرف | پاریس بروگسل لندن یک نقطه در کشور متحده آمریکای شمالی |