صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1385/09/17
برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر بجنورد
موضوع
تأثیر نظر کارشناس در دعوای مطالبه خسارت ناشی از انفجارات اکتشافی معدن
پرسش
عده ای از اهالی یک روستا به طرفیت کارخانه سیمان بجنورد دعوا به خواسته مطالبه خسارت ناشی از انفجارات اکتشافی معدن نزدیک روستا تقدیم میکنند. مستند آنان نظر کارشناس رسمی دادگستری در اجرای قرار تأمین دلیل است.
وکیل خوانده در جلسه دوم یا سوم قراردادی ارائه میدهد که به موجب آن پیمانکار (شرکت مجری انفجار) تعهد به جبران خسارت به کارخانه و روستای نزدیک انفجار کرده و ایراد عدم توجه دعوا را مطرح میکند. کارشناسی در جهت تشخیص رابطه ی علت و معلول بین انفجارات و خسارات وارد شده وجود ندارد و کارشناس تأمین دلیل نیز نه استدلال کرده و نه صلاحیت دارد.
اولاً: آیا نظر کارشناسی تأمین دلیل قابل ترتیب اثر است؟
ثانیاً: با توجه به اینکه شرکت پیمانکار در قرارداد به صراحت جبران خسارت احتمالی وارده به روستای نزدیک انفجار (معدن) را متعهد شده است. آیا ایراد خوانده با توجه به قرارداد با شرکت پیمانکاری و زمان مطرح شده قابل ترتیب اثر است؟
نظر هیئت عالی
اولاً، چنانچه در محل، کارشناسی جهت تشخیص و تشریح موضوع بین انفجارات حاصله و خسارات وارده برای احراز رابطه علیت و سببیت وجود نداشته باشد و نظر کارشناس تأمین دلیل به واسطه عدم صلاحیت یا نداشتن استدلال، متکی به سایر دلایل و قراین، قابل پذیرش نباشد، در صورتی که دادگاه ارجاع امر به کارشناس را ضروری تشخیص دهد، قرار ارجاع امر به کارشناسی را صادر و از میان کارشناسان استان یا استان های همجوار یا کارشناس رسمی مقیم تهران، مبادرت به
انتخاب کارشناس ذیصلاح خواهد کرد. ثانیاً، رابطه حقوقی و قراردادی کارفرما با پیمانکار مجری انفجار بر اساس آثار نسبی قراردادها، نسبت به طرفین قرارداد و قائم مقام قانونی آنان نافذ و معتبر است. در قضیه مطروحه مسئولیت خرابی
وارده به اشخاص ثالث به عهده کارفرما و صاحب کار بوده، دعوا متوجه اوست، در نهایت کارفرما مطابق قرارداد فیمابین میتواند شرکت مجری پیمان را به دادرسی جلب کند و در صورت محکومیت وی، پاسخگوی خسارت وارده باشد. با این ترتیب، ایراد عدم توجه دعوا صرفنظر از نداشتن موقعیت قانونی برای طرح از ناحیه وکیل کارفرما (کارخانه سیمان) مسموع نیست.
نظر اکثریت
در قسمت اول: در این خصوص که تأمین دلیل فقط صورت برداری و حفظ آثار بوده بحثی نیست و حجیت ندارد. به نظر کارشناس اگر در تأمین دلیل اعتراضی شود دادگاه باید به شواهد و مدارک دیگر مراجعه کرده و تأمین دلیل را در حد یک قرینه بداند. در خصوص قسمت دوم: سوال اگر محرز شود شرکت پیمانکار تعهد بر جبران خسارت داشته دادگاه نمیتواند کارفرما (شرکت سیمان) را به پرداخت خسارت محکوم کند و چنانچه دعوا فقط به طرفیت کارفرما طرح شده باشد باید قرار رد دعوا صادر کرد. بدیهی است خوانده (شرکت سیمان) میتواند تا پایان جلسه اول رسیدگی جلب ثالث داده و شرکت کارفرما را متوجه دعوا قرار دهد.
ممکن است این بحث پیش آید که ایرادات را باید تا پایان اولین جلسه رسیدگی عنوان کرد. بنابراین، اگر شرکت سیمان تا این موعد ادعای عدم توجه دعوا به خود را طرح نکند نمیتوان به این ادعا اعتنا کرد، پاسخ این است که در ماده 90 قانون آیین داردسی مدنی به صراحت در این باره تعیین تکلیف شده و طبق این ماده هر گاه ایرادات تا پایان جلسه اول دادرسی اعلام نشده باشد، دادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت دعوا نسبت به آن رأی دهد و مفهوم مخالف آن این است که در اینجا دادگاه ضمن رسیدگی به ماهیت به جهت عدم توجه دعوا به خوانده قرار رد صادر میکند.
نظر اقلیت
زیان دیده میتواند خسارت خود را از کارفرما (شرکت سیمان) مطالبه کند و کارفرما نیز طبق قراردادی که با شرکت پیمانکار داشته است بابت خسارتی که پرداخت کرده میتواند به پیمانکار رجوع و در صورت ضرورت طرح دعوا کند. همانگونه که در پرونده تصادف، مصدوم میتواند علیه ورثه مقصر متوفا طرح دعوا کند و سپس ورثه متوفا به شرکت بیمه رجوع نمایند.