تأثیر دستور العمل سازمان های دولتی بر صلاحیت دادگاه

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/26
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: با توجه به آمره بودن قواعد آیین دادرسی مدنی در خصوص صلاحیت دادگاه ها، تصویب دستور العمل و ضوابط داخلی در سازمان های دولتی (مانند دستور العمل عضویت در کانون کارگزاران بورس اوراق بهادار)، سبب نفی صلاحیت مراجع قضایی در رسیدگی به دعاوی مربوط و موجد صلاحیت مرجع غیر قضایی در این خصوص نیست.

آقایان ک. ک. و ش.غ.(کارآموزان وکالت) به وکالت از آقای ج. ب. دادخواستی به طرفیت 1 - کانون کارگزاران سازمان ب.، 2 - شرکت کارگزاری سهم آ.با خواسته: 1 - ابطال ضوابط استخدام و نقل و انتقال اشخاص وابسته به اعضاء بین اعضاء کانون کارگزاران بورس اوراق بهادار مصوب 1390/10/20 هیات مدیره کانون - 2 - ابطال رای شماره --- - 1390/11/20 صادره کمیته حل اختلاف موضوع ضابطه بند یک خواسته را تسلیم مجتمع قضایی شهید صدر تهران نموده و خلاصتا مرقوم داشته کمیته حل اختلاف موضوع ضابطه فوق الاشعار، با توجه به اختیارات ناشی از آن ضابطه، در کانون کارگزاران بورس اوراق بهادار تشکیل و موکل وی را به محرومیت دائمی از هر نوع همکاری وی با کلیه شرکتهای کارگزاری عضو کانون (بر اساس رای صادره) محکوم نموده است، صدور حکم به شرح خواسته را درخواست نموده است، وکلاء موصوف 1 - وکالتنامه خود - 2 - کپی کارت ملی خواهان - 3 - کپی اساسنامه کانون کارگزاران بورس اوراق بهادار - 4 - کپی ضوابط نقل و انتقال و استخدام اشخاص وابسته - 5 - کپی نامه به شماره 92/248463 - 1390/11/20 از مدیر امور اعضا و اشخاص وابسته به اعضاء خطاب به خواهان حاوی اعلام نتیجه تشکیل کمیته حل اختلاف در تاریخ 1392/11/19 و رای آنها دایر بر « عدم مجوز استخدام نامبرده (ج. ب.) توسط دیگر اعضاء »; را پیوست عرضحال خویش نموده اند، این دادخواست در تاریخ 1393/10/16 به شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران ارجاع و طرفین به دادرسی دعوت شده اند، جلسه دادگاه در تاریخ 1394/02/05 با حضور خواهان و وکلاء وی و آقای م.ج. وکیل کانون کارگزاران ب. و آقای ش. ش. مدیرعامل شرکت کارگزاری سهم آ.تشکیل و بدوا وکلاء خواهان ایراد به سمت آقای ش. به جهت عدم ارائه دلیل موید اختیار طرح دعوی یا دفاع نموده و سپس اجمالا گفته اند موکل آنها از کارمندان کارگزاری سهم آ.بوده، با مدیریت اختلافی غیرحقوقی داشته است، از کانون تماس گرفته اند، موکل برای حل اختلاف وقتی مراجعه می کند می بیند که هیات سه نفره تشکیل و آقای شهیری رئیس هیات بوده و دو نفر دیگر که آنها هم اختلاف قبلی با موکل داشته اند هستند، آنها رای بر عدم استخدام موکل صادر می کنند، طی استدلالی که به عمل آورده رای فوق را باطل دانسته و لایحه ای داده و به موجب آن خلاصتا اینکه بیان داشته موکل وی (خواهان) عضو کانون نبوده بلکه شخص وابسته به عضو کانون بوده است، مطابق ماده 10 (دستورالعمل عضویت در کانون کارگزاران بورس مصوب هیات مدیره سازمان بورس) موکل حق مراجعه به سازمان نداشته، محاکم دادگستری صالح به رسیدگی میباشد، ضمنا توضیح داده ضابطه موردنظر مستند به بند 3 ماده 72 اساسنامه کانون میباشد و بر اساس تبصره ذیل همان ماده نیز کانون مکلف بوده دستورالعمل را به تصویب هیات مدیره سازمان بورس برساند حال آنکه برخلاف دستور صریح اساسنامه، آن ضابطه هیچ گاه به تصویب سازمان نرسیده است و در ماهیت موضوع نیز مطالبی بیان کرده است. سپس اقای م. ج. (وکیل خوانده ردیف یک) اجمالا اینکه اظهار داشته به موجب بند 5 ماده یک قانون (بازار اوراق بهادار) کانون به عنوان تشکل خود انتظام تشکیل شده است، وکیل خواهان دلیلی که نشان دهد ضوابط موردنظر خلاف قانون است ارائه ننموده و از طرفی مطابق ماده 10 (دستورالعمل فوق الذکر) کسانی که متضرر از تصمیم هستند میتوانند به کانون کارگزاران بورس مراجعه نمایند، به عبارتی ایراد به صلاحیت مینماید، وکیل مذکور نیز لایحه ای داده خلاصتا اینکه در مورد هر خواسته خواهان دفاعیاتی به عمل آورده است، در مورد خواسته اوّل اجمالا اظهار داشته بر اساس ماده 72 اساسنامه کانون کارگزاران، تنظیم مقررات و ضوابط لازم...... در اختیار هیات مدیره کانون قرار گرفته و در چارچوب اختیارات قانونی، تصویب ضوابط مزبور به عمل آمده است، در مورد خواسته دوم نیز خلاصتا اینکه عنوان داشته رای مورد تقاضای ابطال، توسط کمیته حل اختلاف موضوع ماده 8 آن ضوابط صادر شده و ضوابط مذکور به عنوان یک شرط قراردادی در بند 2 ماده 13 قرارداد (قرارداد کار پرسنل کارگزاری سهم آ.) مورّخ 1392/07/01 فیمابین خواهان و خوانده دوّم (شرکت کارگزاری سهم آ.) گنجانده شده و خواهان آن را پذیرفته است، وکیل موصوف مطالب راجع به صلاحیت را در آن لایحه نیز مرقوم نموده است، ریاست دادگاه در صورتمجلس تنظیمی با اعلام مراتب به آقای ش.، مرقوم داشته، با توجه به اینکه وی دلیل تفویض اختیار برای اقامه دعوی یا دفاع ارائه نکرده و محرز نیست، نامبرده را صاحب سمت نشناخته و اظهارات ایشان را انعکاس نمی دهد، در پایان جلسه دادگاه علاوه بر دستور مطالبه پرونده اختلافی منتهی به صدور رای از کمیته حل اختلاف کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار همچنین دستور استعلام از هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار تهران داده و می خواهد تا اعلام نمایند، آیا ضابطه ای تحت عنوان (ضوابط استخدام و نقل و انتقال.....)....... به تصویب سازمان بورس رسیده یا خیر ؟، ملاحظه میگردد در تاریخ 1394/04/23 لایحه ای به انضمام مدارک از مدیرعامل شرکت سهم آ. دریافت شده و طی آن خلاصتا اینکه اظهار شده، خواهان (آقای ج. بازیگر) در تاریخ 1392/03/02 بدون هماهنگی با مدیریت، از برند کارگزاری جهت تبلیغ کلاسهای آموزشی در روزنامه... و با معرفی حساب بانکی شخصی سوءاستفاده نموده است، به دلیل اینکه تخلفات نامبرده ممکن بود مجوز آموزش شرکت (کارگزاری) توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعلیق شود، شرکت در تاریخهای 3/30 و 1392/04/02 در آن روزنامه عدم ارتباط کارگزاری با آن دوره های آموزشی خواهان را که بدون مجوز کمیته راهبری آموزش در بازار سرمایه بوده را منتشر می‌نماید و....... ولی خواهان تخلف گذشته را تکرار و دوباره اقدام مینماید، خوانده فوق الذکر شرح اقدامات معموله در اینمورد را تا حدیکه منجر به رای گردیده را تشریح نموده است و در پایان یادآوری کرده با توجه به مواد 36 و 37 قانون بازار سرمایه، اختلافات بین کلیه فعالان بازار سرمایه در صورت عدم سازش در کانون ها، توسط هیات داوری رسیدگی میگردد. ملاحظه میگردد پرونده اختلافی موضوع استعلام دادگاه طی نامه ای در تاریخ 1394/07/06 از سوی دبیر کل کانون کارگزاران بورس تحویل آقای ک. ک.(وکیل خواهان) شده و شخص مذکور در تاریخ 1394/07/08 آن را تحویل شعبه دادگاه نموده است، (عضو ممیز - خلاصه ای از پرونده فوق در پرونده تهیه نشده است). مدیر امور حقوقی و انتظامی سازمان بورس و اوراق بهادار نیز طی جوابیه مورّخ 1394/05/04 اجمالا اینکه اعلام داشته ضوابط مورد استعلام به تصویب هیات مدیره آن سازمان نرسیده لکن وفق تبصره 2 ماده 45 اساسنامه آن کانون که اشعار میدارد، « در صورتی که هیات مدیره کانون ضمن مصوبه خود برای اعضاء کانون، تکالیف و مسئولیتها یا اختیاراتی تعیین نموده باشد، موظف است مصوبه مربوطه را در سایت اینترنتی رسمی خود منتشر کند و نظر سازمان را در خصوص مصوبه مذکور کتبا استعلام نماید، در صورتی که: الف - سازمان پس از دریافت استعلام کانون، نظر موافق خود را در مورد مصوبه یاد شده اعلام دارد، یا، ب - 15 روز از تاریخ ثبت استعلام کانون در دبیرخانه سازمان بگذرد و در مهلت مذکور سازمان با اجرای مصوبه مخالفت ننماید، آن گاه مصوّبه مذکور برای اعضاء کانون لازم الاجرا خواهد بود.»; ضوابط اشاره شده جهت اخذ نظر سازمان در تاریخ 1390/06/16 به سازمان بورس و اوراق بهادار ارسال و پس از اعمال نظرات اصلاحی ریاست محترم وقت سازمان توسط هیات مدیره کانون، با گذشت 15 روز از تاریخ مذکور و عدم مخالفت سازمان، وفق بند ب ماده 45 اساسنامه کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار لازم الاجرا گردیده است، خوانده موصوف 23 برگ کپی مستندات خود را پیوست لایحه ابرازی نموده است، ملاحظه میشود هر کدام از متداعیین نیز لایحه ای به انضمام کپی مستندات خود را به دادگاه داده و توضیحاتی نسبت به اظهارات یکدیگر داده اند، دادگاه بدوی رای خود را طی شماره 805 - 1394/08/26 انشاء نموده است، مطابق دادنامه موصوف دادگاه پس از ذکر مشخصات طرفین و مقدمات رای و خلاصه ای از اظهارات و لوایح وکلاء خواهان و وکیل خوانده ردیف اوّل و پاسخ سازمان بورس، با توجه به جوابیه سازمان بورس اوراق بهادار مبنی بر تصویب ضوابط استخدام و نقل و انتقالات اشخاص، دعوی ابطال ضوابط..... را وارد ندانسته و با استناد به مفهوم ماده 1257 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر مینماید، افزون بر آن در مورد دعوی ابطال رای کمیته حل اختلاف، با نظر به اینکه کانون کارگزاران بورس اوراق بهادار بر اساس بند 5 ماده 1 و ماده 7 قانون بازار بورس تشکیل شده و با فرآیند تشکیل آن به موجب قانون مذکور مرجع رسیدگی به اختلاف فیمابین شخص وابسته به عضو و عضو کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار، کمیته حل اختلاف موضوع ماده 7 ضوابط استخدام است که رای آن کمیته قابل اعتراض در سازمان است و این ایراد که با صدور رای بر عدم مجوز استخدام شخص وابسته به عضو توسط دیگر اعضاء کانون کارگزاران سلب حق اشتغال به عمل آمده و مغایر مقررات آمره قانون کار است نیز وارد نیست، زیرا سلب حق به طور کلی صورت نگرفته و صرفنظر از عدم قطعیت رای، تشکیل مرجع (کمیته حل اختلاف) بر اساس قانون بازار بورس و پیش بینی تشکل خود انتظام میباشد، از این رو قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت سازمان بورس اوراق بهادار مطابق ماده 10 دستورالعمل عضویت در کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار (که مستند به قانون بازار بورس اوراق بهادار وضع شده است) را صادر و اعلام و در خصوص قرار عدم صلاحیت صادره پرونده را جهت تشخیص صلاحیت با استناد به ماده 28 قانون آیین دادرسی مدنی به دیوان عالی کشور ارسال مینماید، دادنامه صادره به متداعیین ابلاغ نگردیده است، با ارسال پرونده به دفتر کل دیوان عالی کشور و ارجاع آن به شعبه --- و ثبت آن به کلاسه --- گزارش پرونده به نحو فوق توسط عضو ممیز تهیه گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حضرتی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد.

قرار عدم صلاحیت شماره 805 - 1394/08/26 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران که طی آن رسیدگی به آن بخش از دعوی مطروحه وکلاء آقای ج. ب. به خواسته ابطال رای شماره --- - 1390/11/20 صادره کمیته حل اختلاف موضوع ضابطه استخدام و نقل و انتقال اشخاص وابسته به اعضاء بین اعضاء کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار مصوب 1390/10/20 هیات مدیره کانون متضمن رای به عدم مجوز استخدام خواهان به عنوان شخص وابسته به عضو توسط دیگر اعضاء (موضوع صورتجلسه مورّخ 1392/10/28 کمیته مذکور) در صلاحیت سازمان بورس اوراق بهادار (مطابق ماده 10 دستورالعمل عضویت در کانون کارگزاران بورس اوراق بهادار مصوب هیات مدیره سازمان) تشخیص گردیده، با توجه به جامع اوراق پرونده از قابلیت تایید برخوردار نمیباشد، با ملحوظ قراردادن اصول قانون اساسی و قواعد آمره آیین دادرسی مدنی، مراجع قضایی ماخوذ به رسیدگی در محدوده خواسته مطروحه از سوی خواهان میباشند، تصویب دستورالعمل و ضوابط صدرالذکر موجد صلاحیت رسیدگی به مانحن فیه در مرجع غیرقضایی (سازمان بورس) نیست و موافق قوانین و مقررات موضوعه نمیباشد، درخواست شخص حقیقی (شخص وابسته به اعضاء) به گونه ای که عنوان گردیده منصرف از مواد 35 و 36 و 37 قانون بازار اوراق بهادار می‌باشد، قطع نظر از قابلیت استماع بودن یا نبودن دعوی به کیفیت مطروحه، با استناد به ماده 28 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی با نقض قرار صادره، پرونده را جهت ادامه رسیدگی به همان دادگاه بدوی اعاده مینماید.

شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون

جنتی - حضرتی