تاریخ نظریه: 1398/08/08
شماره نظریه: 7/98/1190
شماره پرونده: 98-187/3-1190 ک
استعلام:
نظر به اینکه از آغاز انقلاب اسلامی و همچنین در طول جنگ تحمیلی و بعد از آن نیز به علت درگیریهای عملیاتی با گروهکهای معاند و ضد انقلاب جوانان این مرز و بوم جان خود را فدای کشور نمودهاند و از نظر مقررات جاری به عنوان شهید محسوب میگردند و افراد تحت تکفل آنها به عنوان خانواده ایثارگر تحت پوشش سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران قرار گرفتهاند نظر به مراتب فوق آیا خانواده شهدا میتواند خون بهاء شهدای خود را مطالبه نمایند یا خیر؟ در صورت مثبت بودن پاسخ اولاً: مسئولیت تامین و پرداخت خون بهاء شهدا در حق وراث ایشان با کدام مرجع و نهاد قانونی است ثانیاً: دعوی وراث به طرفیت کدام سازمان یا نهاد دولتی قابلیت طرح و رسیدگی دارد ثالثاً: تعیین مبلغ خون بهاء بر مبنای نرخ سال شهادت به عمل خواهد آمد یا به نرخ یوم الاداء.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- موارد پرداخت دیه از بیتالمال در قانون پیشبینی شده است. مورد سوال در میان آن موارد نیست و فتوایی نیز در مورد وجوب پرداخت دیه شهید از بیتالمال در فقه امامیه و اهل سنت ملاحظه نشد و اصولاً موضوع پرسش تخصصاً از حکم پرداخت دیه از بیتالمال خارج است؛ زیرا شهادت به نحوی که در فقه اسلامی مطرح است، از موضوعات جهاد در راه خدا است و چون جهاد در هر دو قسم ابتدایی و دفاعی واجب کفایی است، بنابراین برای مکلفی که ادای تکلیف میکند، فضایل جهاد در راه خدا قرار داده شده است که در آیات و روایات مربوط به جهاد ذکر شده است. ضمناً در برخی کتب فقهی تنها در یک مورد دیه شهید به عهده بیتالمال قرار داده شده و آن هنگامی است که کفار برای غلبه بر مسلمانان، اسیران مسلمان را به عنوان سپر انسانی در جلوی سپاه خود قرار داده باشند و مسلمانان برای جلوگیری از شکست مجبور به قتل آنها شوند.
2- اولاً، ثانیاً و ثالثاً با توجه به آنچه فوقاً آورده شد، پاسخ به این سوالات منتفی است.