هیات وزیران در جلسه مورخ 1368/02/13 بنا به پیشنهاد شماره.41912/02/028م خ مورخ 1367/07/05 وزارت دفاع، آییننامه اجرایی تبصره ماده 38 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران که با هماهنگی ستاد مشترک ارتش و سازمان عقیدتی سیاسی تهیه گردیده است به شرح زیر تصویب نمودند:
فصل اول - کلیات و تعاریف
ماده 1 (اصلاحی 1374/02/17)- وزارت دفاع - ارتش و سایر سازمانهای وابسته به آنها همچنین نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از لحاظ استخدام مربی جهت آموزش پائین تر از سطوح دانشگاهی و پرداخت حق التدریس مدرسان خود در کلیه سطوح مشمول مقررات این آییننامه میباشند.
ماده 2 - از نظر این آییننامه مربی آموزش دهندهای است که برای تدریس در پائین تر از سطوح دانشگاهی به صورت نظری یا عملی، انتخاب و یا استخدام میگردد.
ماده 3 - آموزش دهندگان در سطوح مختلف به شرح زیر است:
الف - آموزش دهندگان سازمانی
ب - آموزش دهندگان غیر سازمانی
ج - آموزش دهندگان مدعو
ماده 4 (اصلاحی 1374/02/17)- آموزش دهندگان سازمانی کسانی هستند که در استخدام ارتش، وزارت دفاع، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و یا سایر سازمانهای تابعه و وابسته به آنها میباشند و مشاغل مورد تصدی آنان در جداول سازمانی مربوطه پیشبینی شده است و وظائف سازمانی آن تدریس منظور گردیده است.
ماده 5 - آموزشدهندگان غیر سازمانی کسانی هستند که در استخدام نیروها و سازمانهای ذکر شده در ماده (4) میباشند لیکن برابر جدول سازمانی مربوطه عهدهدار تدریس نبوده وی بر اساس نیاز ضمن انجام شغل سازمانی برای تدریس نیز انتخاب میگردند.
ماده 6 - آموزشدهندگان مدعو کسانی هستند که در استخدام نیرو و یا سازمان مذکور در ماده 4 نبوده لیکن به علت نداشتن مدارج تحصیلی و تجربه دررشتههای خاص برای تدریس و یا سخنرانی دعوت میشوند.
فصل دوم - استخدام مربی
ماده 7 - در مورد استخدام مربیان علاوه بر شرایط عمومی استخدام مندرج در ماده 29 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران دارا بودن شرایط اختصاصی زیرضروری است:
الف - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی، برابر مدرک فارغالتحصیلان آموزش مورد نظر
ب - داشتن قدرت بیان و تفهیم مطالب.
ج - توانایی و آراستگی لازم برای اداره آموزشهای گروهی.
تبصره - آموزشدهندگان عملی که دارای تجربه و مهارت کافی با تائید کمیسیون ارزیابی مهارت فنی در ماده 41 قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران باشند، ازشرط مندرج در بند الف مستثنی می گردند.
ماده 8 - حقوق و مزایای مربیان سازمانی و ترتیب ترفیعات و سایر امور پرسنلی آنان تابع مقررات قانون ارتش جمهوری اسلامی ایران و آییننامههای اجرایی مربوطه خواهد بود.
فصل سوم - شرایط اختصاصی انتخاب آموزشدهندگان
ماده 9 - شرایط اختصاصی انتخاب آموزش دهندگان سازمانی به شرح زیر است:
الف - دارای بودن شرایط مندرج در بندهای ب.ج. و تبصره ماده 7 این آییننامه به تائید شورای آموزش سازمان مربوطه.
ب - گذراندن دوره تربیت مربی در صورت نیاز بنا به تشخیص شورای آموزش سازمان مربوطه
تبصره 1 - ضوابط دوره تربیت مربی، طول دوره، محتوا و روش تشکیل آن توسط سازمان مربوطه تعیین میگردد.
تبصره 2 - انتخاب آموزش دهندگان از بین ده درصد اول فارغ التحصیلان مراکز آموزشی، آموزشگاهها یا هنرستانهای نیروها و سازمانهای مذکور در ماده 4بلامانع است.
ماده 10 - شرایط لازم برای انتخاب آموزش دهندگان غیر سازمانی و مدعو:
الف - تسلط داشتن به مطالب مورد آموزش
ب - قدرت تفهیم مطالب و توانائی و آراستگی لازم
ج - مدیریت و کلاس داری
ماده 11 - تشخیص شرایط مندرج در مواد 7 و 9 و 10 با شورای آموزش سازمان مربوط میباشد.
فصل چهارم - ضوابط تدریس و پرداخت حقالتدریس
ماده 12 - ساعات تدریس آموزش دهندگان سازمانی بر حسب مراکز آموزشی طبق جدول زیر میباشد.
| دوره ها و مراکز آموزشی | ساعات تدریس (تئوری) ماهانه بدون دریافت حق التدریس درساعات خدمت | حد اکثر ساعات تدریس (تئوری) ماهانه درمقابل دریافت حق اتدریس درساعات خدمت |
| 1 - دانشگاه علوم استراتژیک | 48 ساعت | 16 ساعت |
| 2 - دانشکده فرماندهی و ستاد و همطراز | 56 ساعت | 48 ساعت |
| 3 - دوره آموزش نظامی و همطراز | 80 ساعت | 26 ساعت |
| 4 - دوره عالی رسته ای و همطراز | 75 ساعت | 25 ساعت |
| 5 - دوره مقدماتی رسته ای و همطراز | 75 ساعت | 25 ساعت |
| 6 - دانشکده علوم نظامی وهمطراز | 60 ساعت | 20 ساعت |
| 7 - دوره های تخصصی و سرپرستی و زبان خارجی و همطراز | 80 ساعت | 40 ساعت |
| 8 - آموزشگاه نظامی و همطراز | 90 ساعت | 30 ساعت |
| 9 - آموزشگاه یا هنرستان و همطراز | 90 ساعت | 30 ساعت |
تبصره 1 (اصلاحی 1374/02/17)- هر سه (3) ساعت آموزش عملی برابر است با دو (2) ساعت آموزش نظری مگر در مورد ساعات آموزشهای سخت عملی نظامی که معادل آموزش نظری محاسبه میشود. فهرست آموزشهای سخت نظری توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران تهیه و به تصویب وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح میرسد.
تبصره 2 - کسانی که جزء پرسنل سازمانی مراکز آموزش و فرهنگی مربوطه نبوده لیکن به طور مداوم و تمام وقت حداقل به مدت یکماه به واحدهای فرهنگی و آموزشی برای تدریس مامور میگردند از لحاظ اجرای مقررات این ماده و سایر مواد مربوطه جزء آموزش دهندگان سازمانی محسوب میشوند.
تبصره 3 - بنا به ضرورت و در موارد استثنائی با تصویب بالاترین مقام«نیرو یا سازمان»مربوطه ممکن است آموزش در خارج از ساعات خدمت اجراء گردد که در این صورت چنانچه از آموزش دهندگان سازمانی برای تدریس دعوت شود حق التدریس آنان برابر جدول ماده 18 محاسبه و پرداخت میگردد.
تبصره 4 - تنظیم برنامههای آموزشی باید بگونه ای باشد که حداکثر استفاده از ساعات موظف آموزش دهندگان سازمانی را در ساعات خدمت ممکن نماید.
تبصره 5 (اصلاحی 1374/02/17)- ساعات موظف تدریس ماهانه روسای کمیتهها و گروههای آموزشی مراکز«فرهنگی یا آموزشی» 16 ساعت خواهد بود و دارندگان این مشاغل میتوانند علاوه بر ساعات یاد شده ماهانه حداکثر 20 ساعت تدریس در ازای دریافت حقالتدریس داشته باشند.
تبصره 6 - تشخیص همطراز بودن دورهها و مراکز آموزشی مندرج در جدول این ماده به عهده«نیرو یا سازمان» مربوطه میباشد.
تبصره 7 - ساعات تعیین شده در جدول صرفاً به منظور تدریس نظری در کلاس بوده و شامل ساعات تهیه سئوال و تصحیح اوراق و مراقبت و نظارت نخواهد بود.
تبصره 8 - در ازای هر ده سال سابقه تدریس آموزش دهندگان سازمانی در مراکز آموزشی 5 ساعات از ساعات موظف ماهانه آنان مذکور در جدول فوق کسرمیگردد و در مورد آموزش دهندگان مراکز یاد شده در ردیفهای 1 تا 6 (داخل) فقط مدت تدریس آنان در این مراکز به عنوان سابقه تدریس منظور و محاسبه خواهد شد.
ماده 13 - مدت مجاز تدریس ماهانه آموزش دهندگان غیر سازمانی اعم از نظامی و غیر نظامی در مقابل دریافت حقالتدریس در ساعات خدمت در کلیه دورهها و مراکز مندرج در جدول ماده 12 این آییننامه و دورههای همراز 32 ساعت میباشد.
تبصره 1 - حقالتدریس مشمولین این ماده به میزان مقرر در جدول ماده 18 پرداخت میشود.
تبصره 2 - تدریس آموزشدهندگان غیر سازمانی در ساعات خدمت موکول به تصویب سازمان متبوع آنان خواهد بود.
تبصره 3 - آموزش دهندگان سازمانی که برای تدریس به واحدی خارج از تابعیت سازمانی واحد آموزش مربوطه مامور میگیرند، با رعایت مفاد تبصره 2 ماده 12و سایر مقررات این آییننامه به عنوان استاد غیر سازمانی با آنان رفتار خواهد شد.
ماده 14 - به آموزش دهندگانی که برای آموزش به مناطق جغرافیائی دیگی مامور میشوند علاوه بر پرداخت حقالتدریس فوق العاده ماموریت نیز برابر آییننامه مربوطه پرداخت خواهد گردید.
ماده 15 - مدت تدریس و میزان حقالتدریس آموزش دهندگان مدعو و همچنین بازنشستگان واحد شرایط که با رعایت مقررات مربوط برای تدریس در مراکز «فرهنگی یا آموزشی» اشاره شده در ردیف 1 الی 6 جدول ماده 12 این آییننامه دعوت میشوند برابر آییننامه حقالتدریس مورد علم دانشگاهها میباشد.
ماده 16 - مدت مجاز تدریس ماهانه آموزشدهندگان معدود و همچنین بازنشستگان واجد شرایط که با رعایت مقررات مربوط برای تدریس در ردههای اشارهشده در ردیف 7 و 8 و 9 جدول ماده 12 این آییننامه دعوت میشوند حداکثر 100 ساعت آموزش نظری (150 ساعت آموزش عملی) و میزان حق التدریسآنان برابر جدول ماده 18 خواهد بود.
ماده 17 - با آموزش دهندگان زبانهای خارجی از نظر مدت مجاز تدریس میزان حقالتدریس و سایر ضوابط برابر مفاد این آییننامه رفتار خواهد شد.
تبصره (اصلاحی 1374/02/17)- حقالتدریس آموزش دهندگان معدود زبانهای خارجی در مراکز آموزش زبان نیروها و سازمانهای مشمول این آییننامه ساعتی 32 واحد حقوق میباشد و بازاء هر سال سابقه تدریس مداوم در مراکز مذکور یک واحد به میزان حقالتدریس آنان اضافه میگردد و در هر حال از 40 واحد تجاوزنمی نماید.
ماده 18 (اصلاحی 1374/02/17)- میزان حقالتدریس آموزش دهندگان سازمانی و غیر سازمانی با توجه به مدارج تحصیلات نظامی و غیر نظامی و طبقه بندی مراکز فرهنگی و آموزشی به شرح جدول زیر میباشد:
| ردیف | تحصیلات اموزش دهندگان دورهها و مراکز آموزشی و فرهنگی | فارغالتحصیلان دانشگاه علوم استراتژیک و دارندگان مدرک دکترا یا مدرک تحصیلی حوزه ای اجتهاد | فارغالتحصیلان دانشگاه فرماندهی و ستاد دارندگان مدرک فوق لیسانس یا مدرک تحصیلی حوزه ای خارج (پایان دوره ابواب) | فارغالتحصیلان دوره عالی رسته ای | فارغالتحصیلان دوره دوم دانشگاه علوم نظامی و دارندگان مدرک فوق دیپلم (کاردانی) | فارغالتحصیلان دوره یک دانشکده علوم نظامی و دارندگان مدرک فوق دیپلم (کاردانی) | فارغالتحصیلان دورههای تخصصی و سر پرستی و دارندگان دیپلم با مدرک حوزه ای مقدمات | فارغالحصیلان آموزشگاه نظامی و دارندگان مدرک تحصیلی پائین تر از دیپلم | |
| لیسانس | غیر لیسانس | ||||||||
| 1 | دانشگاه علوم استراتژیک و همطراز | 60 واحد | 22 واحد | 35 واحد | - | - | - | - | - |
| 2 | دانشگاه فرماندهی و ستاد همطراز | 60 واحد | 42 واحد | 35 واحد | - | - | - | - | - |
| 3 | دوره آموزش نظامی و همطراز | 55 واحد | 37 واحد | 30 واحد | 24 واحد | 24 واحد | 29 واحد | 22 واحد | 16 واحد |
| 4 | دوره عالی رسته ای و همطراز | 55 واحد | 37 واحد | 30 واحد | 24 واحد | 24 واحد | 29 واحد | 22 واحد | 16 واحد |
| 5 | دوره مقدماتی رسته ای و همطراز | 55 واحد | 37 واحد | 30 واحد | 24 واحد | 24 واحد | 29 واحد | 22 واحد | 16 واحد |
| 6 | دانشکده علوم نظامی و همطراز | 55 واحد | 37 واحد | 30 واحد | 24 واحد | 24 واحد | 29 واحد | 22 واحد | 16 واحد |
| 7 | دورههای تخصصی و سر پرستی و زبان خارجی و همطراز | 55 واحد | 30 واحد | 22 واحد | 19 واحد | 19 واحد | 25 واحد | 16 واحد | 14 واحد |
| 8 | آموزشگاه نظامی و همطراز | 55 واحد | 25 واحد | 22 واحد | 19 واحد | 19 واحد | 25 واحد | 16 واحد | 14 واحد |
| 9 | آموزشگاه یا هنرستان و همطراز | 55 واحد | 25 واحد | 22 واحد | 19 واحد | 19 واحد | 25 واحد | 16 واحد | 14 واحد |
تبصره 1 (اصلاحی 1374/02/17)- ضریب ریالی واحدهای مذکور در این آییننامه همواره معادل ضریب ریالی محاسبه حقوق پرسنل ارتش جمهوری اسلامی ایران و تغییرات بعدی آن است.
تبصره 2 - بر حسب ضرورت و به تشخیص شورای آموزش سازمان ذیربط افزودن حداکثر تا 5 واحد به واحدهای فوقالذکر مجاز میباشد.
تبصره 3 - مبلغ حقالتدریس مدرسین سازمانی و غیر سازمانی دروس مجموعههای درسی مصوبه سطوح دانشگاه مشمولین این آییننامه که به تصویب شورای عالی برنامه ریزی وزارت فرهنگ و آموزش عالی رسیده است برابر مقررات مورد عمل در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کشور محاسبه و پرداخت میگردد
تبصره 4 - تشخیص و تائید میزان تحصیلات حوزهای روحانیون، با«دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم»یا«شورای مدیریت حوزه علمیه قم» میباشد.
تبصره 5 (منسوخ 1374/02/17)- دارندگان مدارک تحصیلی فوق لیسانس و دکترا میتوانند در آموزشگاهها یا هنرستانهای موضوع ردیف (9) جدول و همتراز آنها تدریس کنند. حقالتدریس افراد یاد شده با رعایت کلیه ضوابط مقرر در این آییننامه در هر ساعت به ترتیب معادل (22) و (31) واحد است.
تبصره 6 (اصلاحی 1374/02/17)- به کارگیری پرسنل وظیفه جهت تدریس در مراکز فرهنگی و دورههای آموزشی پیشبینی شده در این آییننامه در خارج از ساعات اداری و پرداخت حقالتدریس به آنان براساس ضوابط مقر در این آییننامه بلامانع است.
این قبیل پرسنل در صورتی که برای تدریس در مراکز یاد شده اختصاص یافته باشند، به عنوان آموزشدهنده سازمانی و در غیر این صورت آموزشدهنده غیرسازمانی تلقی میشوند.
ماده 19 (اصلاحی 1374/02/17)- حقالتدریس مربیان ورزشی سازمانی، غیر سازمانی در قبال هر ساعت آموزش به شرح جدول زیر تعیین میگردد.
| ردیف | درجه مربیگری مدارج تحصیلی مربیان | دارندگان گواهینامه مربیگری بینالمللی | دارندگان گواهینامه مربیگری درجه 1 | دارندگان گواهینامه مربیگری درجه 2 | دارندگان گواهینامه مربیگری درجه 3 |
| 1 | دکترا در رشته تربیت بدنی | 60 واحد | 55 واحد | 50 واحد | 45 واحد |
| 2 | فوق لیسان در رشته تربیت بدنی | 42 واحد | 38 واحد | 33 واحد | 30 واحد |
| 3 | لیسانس در رشته تربیت بدنی | 35 واحد | 31 واحد | 27 واحد | 24 واحد |
| 4 | فوق دیپلم در رشته تربیت بدنی | 29 واحد | 26 واحد | 23 واحد | 20 واحد |
| 5 | دیپلم و پایینتر | 24 واحد | 20 واحد | 17 واحد | 11 واحد |
تبصره 1 - میزان تدریس ماهانه مربیان ورزشی سازمانی در ساعات خدمت بدون دریافت حقالتدریس 90 ساعت میباشد. این قبیل مربیان در ساعات خدمت علاوه بر میزان تدریس موظف ماهانه میتوانند حداکثر تا 40 ساعت تدریس در قبال دریافت حقالتدریس داشته باشند.
تبصره 2(اصلاحی 1376/04/29)- همترازی عناوین قهرمانی مربیان با مقاطع مختلف تحصیلی برای دریافت حق التدریس به شرح زیر تعیین میشود:
قهرمانی اول جهان همتراز لیسانس
قهرمانی دوم و سوم جهان یا اول آسیا همتراز فوق دیپلم
قهرمانی دوم و سوم آسیا یا قهرمان تیم ملی همتراز دیپلم
تبصره 3(اصلاحی 1376/04/29)- مربیان دارای عناوین قهرمانی که طبق مفاد تبصره (2) همتراز شده اند، در صورتی که دارای مدارک تحصیلی همطراز یا بالاتر باشند، (5) واحد به میزان حق التدریس ساعتی آنان اضافه میشود.
ماده 20 (اصلاحی 1374/02/17)- حقالزحمه سخنرانان مدعو بر حسب مورد و موقعیت، اطلاعات و تخصص سخنران بنا به تشخیص «فرمانده یا رئیس» قسمت دعوتکننده به ازاء هرجلسه حداکثر تا (100) واحد پرداخت میگردد مشروط بر اینکه از دو جلسه در ماه تجاوز ننماید.
تبصره (الحاقی 1374/02/17)- سخنرانانی که برای امور تبلیغی و مذهبی دعوت میشوند تابع مقررات این آییننامه نیستند. شرایط و ضوابط مربوط به دعوت و سخنرانی و میزان حقالزحمه افراد یاد شده بین پنجاه تا دویست واحد و برای حداکثر دوبار بر طبق دستورالعملی که به تصویب وزیر دفاع و پشتیبانی نیروی مسلح میرسد تعیین میشود.
فصل پنجم - ضوابط آزمایشات
ماده 22 (اصلاحی 1376/04/29)- از دروسی که مدت آموزش آن بیشتر از 17 ساعت باشد به صورت مستقل یک آزمایش به عمل خواهد آمد و چنانچه مدت آموزش کمتر از 17 ساعت باشد به صورت مشترک با دروسی دیگر آزمایش خواهد شد.
ماده 23 (اصلاحی 1376/04/29)- حق طرح سئوالات بر مبنای مدت آزمایش به ماخذ مندرج در جدول ماده 18 این آییننامه به شرح زیر تعیین میگردد:
الف - برای سئوالات تشریحی به صورت پاسخ توصیفی معادل زمان آزمایش
ب - برای سئوالات تشریحی به صورت مسئله 3 برابر مدت آزمایش
ج - برای سئوالات انتخابی (تستی) 5 برابر مدت آزمایش
د - برای سئوالات انتخابی تشریحی توام 3 برابر مدت آزمایش
تبصره 1 - زمان اجرای آزمایش با نظر سازمان آزمایش کننده تعیین میگردد.
تبصره 2 - تعداد طراحان سئوال در هر ماده درسی حداکثر سه نفر خواهد بود که هر یک از استحقاق دریافت طرح سئوال به میزان ساعات تعیین شده بالا راخواهند داشت.
ماده 24 (اصلاحی 1376/04/29)- حق صحیح اوراق بر مبنای مدت آزمایش و بر اساس محاسبه زیر پرداخت میشود:
الف - برای تصحیح سئوالاتی تشریحی به میزان تعداد آزمایشدهنده ضربدر 6/1 مدت آزمایش
ب - برای تصحیح اوراق تشریحی به صورت مسئله تعداد آزمایش دهنده ضربدر 8/1 مدت آزمایش
ج - برای تصحیح اوراق سئوالات تستی، تعداد آزمایشدهنده ضربدر 10/1 مدت آزمایش
ماده 25 (اصلاحی 1376/04/29)- مدت زمان آزمایش برای انجام مصاحب، کار علمی، ورزش و نظائر آن با تائید فرمانده یگان مربوطه تعیین و بر اساس مقررات این آییننامه قابل پرداخت میباشد.
ماده 26 (اصلاحی 1376/04/29)- برا نظارت در آزمایشهای کتبی به ازاء هر 30 نفر آزمایش دهنده یکنفر مراقب تعیین میگردد و در موارد لازم ممکن است برای تعداد آزمایش دهنده کمتر از 30 نفر نیز یکنفر مراقب تعیین شود و حق نظارت و مراقبت آنان به میزان ماخذ پیشبینی شه در جدول ماده 18 این آییننامه پرداخت میشود.
تبصره - به مراقبین و ناظرین آزمایشها در ساعات خدمت بهیچوجه حق مراقبت و نظارت پرداخت نمیگردد.
ماده 27 (اصلاحی 1376/04/29)- دورهها و مراکز آموزش و فرهنگی که مشمول مقررات این آییننامه میباشند به قراری است که در جدول ماده 12 پیش بینی شده است و کلاسها ودورههای آموزشی دیگری که بنا به ضرورت و حسب مورد با تصویب بالاترین مقام «نیرو یا سازمان» مربوطه تشکیل میگردد از نظر حق التدریس مشمول این آییننامه خواهد بود.
ماده 28 (اصلاحی 1376/04/29)- کسری زمان در پرداخت حقالتدریس و حق آزمایش و نظایر آن در مجموع کمتر از نیم ساعت حساب نمیشود و نیم ساعت و بیشتر از آن یک ساعت محسوب خواهد شد.
ماده 29 (اصلاحی 1376/04/29)- این آییننامه از تاریخ تصویب لازم الاجراء بوده و مقررات مغایر با آن لغو میگردد.
نخستوزیر - میرحسین موسوی