قانون تاسیس و نحوه اداره کتابخانه های عمومی کشور

ماده 1 - تاسیس، ساخت، تجهیز و بازسازی، توسعه، مدیریت، نظارت و سایر امور کتابخانه های عمومی در سراسر کشور به موجب این قانون انجام می‌شود.

ماده 2 - به منظور ایفای وظایف مندرج در این قانون، هیات امنای کتابخانه های عمومی کشور با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد:
الف - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (‌رئیس هیات امناء).
ب - رئیس شورای عالی استانها.
ج - معاون ذی ربط از سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
د - یک عضو از کمیسیون فرهنگی به پیشنهاد آن کمیسیون و تصویب مجلس شورای اسلامی به عنوان ناظر.
ه- - رئیس کتابخانه ملی ایران.
و - پنج نفر از صاحبه نظران و شخصیت های علمی، فرهنگی کشور که حداقل دو نفر آنان را بانوان تشکیل دهند به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و با حکم رئیس جمهور برای مدت چهار سال انتخاب می‌شوند که یک نفر از آنان به انتخاب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان دبیرکل هیات امناء مسئولیت اداره امور دبیرخانه را به عهده خواهد داشت.

ماده 3 - وظایف و اختیارات هیات امنای کتابخانه های عمومی کشور به شرح زیر‌می باشد:
الف - برنامه ریزی به منظور تاسیس، ساخت، تجهیز و توسعه و نظارت بر فعالیت کتابخانه های عمومی کشور.
ب - تصویب دستورالعمل های لازم برای حمایت و نظارت بر ارائه خدمات کتابخانه های عمومی بخش خصوصی.
ج - بررسی گزارشها در خصوص وضعیت کتابخانه های عمومی و اتخاذ تصمیمات لازم.
د - بررسی و تصویب بخشنامه ها و دستورالعمل های مورد نیاز در زمینه های اداری، مالی، جذب و نگهداری نیروی انسانی، امور مربوط به اخذ درآمدها و کمکها و نحوه هزینه کردن، تامین کتاب و سایر منابع کتابخانه ای و تجهیزات، مبادلات با سایر مراکز فرهنگی و کتابخانه ها، عضوگیری، امانت دادن کتاب، تشکیل انجمنهای کتابخانه های عمومی استان، شهرستان، بخش، شهر و روستا و هدایت فعالیتهای آنها.
ه- - تعیین معیارها و سرانه های مربوط به امور مختلف کتابخانه های عمومی و شاخص های لازم برای درجه بندی آنها.
و - بررسی و تصویب شرح وظایف، تشکیلات، ساختار، نحوه تامین نیروی انسانی، ضوابط و مقررات مورد نیاز برای امور مالی و اداری دبیرخانه هیات امناء و سایر موارد مرتبط با ماموریتهای آن.
ز - برنامه ریزی برای استفاده از امکانات کتابخانه ها در زمینه فعالیتهای فرهنگی و‌هنری.
ح - برنامه ریزی برای استفاده نابینایان از امکانات کتابخانه های عمومی.

تبصره - کلیه مصوبات هیات امنای کتابخانه های عمومی کشور با تایید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دارای اعتبار بوده و از طریق دبیرکل هیات مذکور ابلاغ می‌شود.

ماده 4 - به منظور حسن اجرای وظایف مندرج در ماده (3) این قانون، تهیه گزارشهای مورد نیاز از وضعیت کتابخانه ها، اتخاذ روشهای هماهنگ و استاندارد، تهیه طرحها و برنامه های لازم بر اساس سیاستهای مصوب هیات امناء و نظارت و پیگیری مصوبات، دبیرخانه هیات امنای کتابخانه های عمومی کشور زیر نظر رئیس هیات امنا‌ء تشکیل می‌گردد.

تبصره - دبیرکل مسئولیت اداره کلیه امور دبیرخانه و اجرای وظایف مندرج در این قانون و تهیه گزارشهای مورد نیاز از وضعیت کتابخانه ها، اتخاذ روشهای هماهنگ و استاندارد، تهیه طرحها و برنامه های لازم بر اساس سیاستهای مصوب هیات امناء و نظارت و پیگیری مصوبات را بر عهده دارد.

ماده 5 - منابع مالی برای اداره امور دبیرخانه هیات امناء انجمنها و کتابخانه های عمومی به شرح زیر است:
الف - کمکهای دولت در بودجه سالیانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ب - درآمدهای حاصله موضوع ماده (6) این قانون.
ج - هدایا و کمکهای مردمی سازمانها، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و بخش خصوصی و مجامع بین المللی.
د - موقوفات.
ه- - درآمدهای اختصاصی انجمنها و کتابخانه های عمومی از محل انجام فعالیتهای فرهنگی آموزشی مرتبط و دریافت حق عضویت.

تبصره - دولت می‌تواند اعتبارات تخصیصی خود را برای نیل به حداقل سرانه ها و‌معیارهای قابل قبول در بودجه های سنواتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پیش بینی نماید.

ماده 6 (اصلاحی 1401/04/01)- شهرداری ها موظفند همه ساله حداقل نیم درصد (5 /0 %) از درآمدهای وصولی خود را به استثنای وام و تسهیلات و اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای که دولت در اختیار شهرداری ها قرار می دهد، اوراق مشارکت، تسهیلات تامین مالی خارجی (فاینانس) و تهاتر، به حساب انجمن کتابخانه های عمومی شهر مربوط واریز کنند.

تبصره(الحاقی 1393/12/04)- در صورت امتناع هر یک از شهرداری ها از تادیه نیم درصد (5/ 0 %) مذکور، وزارت امور اقتصادی و دارایی (خزانه داری کل کشور) مکلف است بر اساس فهرست اعلامی از طرف دبیرکل نهاد کتابخانه های عمومی کشور، مبالغ مربوطه را از سرجمع اعتبارات مربوط به درآمد شهرداری ها (سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور) و یا درآمد موضوع مواد (38) و (39) قانون مالیات بر ارزش افزوده از سهم همان شهر کسر و نسبت به پرداخت آن در وجه کتابخانه های عمومی همان شهر اقدام کند.

ماده 7 - به منظور تشکیل انجمنهای کتابخانه های عمومی استان و ایجاد هماهنگی و بررسی و پیشنهاد برنامه و بودجه، عملکرد و تراز مالی سالانه آنها به هیات امناء و نیز‌حل و فصل مسائل و مشکلات انجمنهای مذکور، انجمن کتابخانه های عمومی استان با ترکیب زیر تشکیل می‌شود:
الف - استاندار (‌رئیس انجمن استان).
ب - مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان (‌دبیر انجمن).
ج - رئیس سازمان آموزش و پرورش استان.
د - رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان.
ه- - رئیس شورای اسلامی استان.
و - چهار نفر از شخصیتهای حقیقی یا حقوقی که حداقل یک نفر آنان از بانوان باشد به پیشنهاد دبیر انجمن و تصویب رئیس انجمن طبق دستورالعمل هیات امناء.

ماده 8 - ترکیب اعضای انجمن شهرستان به شرح زیر می‌باشد:
الف - فرماندار (‌رئیس انجمن).
ب - رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان (‌دبیر انجمن).
ج - شهردار شهر مرکز شهرستان.
د - رئیس شورای اسلامی شهرستان.
ه- - پنج نفر از اشخاص حقیقی و حقوقی که حداقل یک نفر آنان از بانوان باشد به پیشنهاد دبیر انجمن و تصویب رئیس انجمن طبق دستورالعمل هیات امناء.

ماده 9 - وظایف انجمن کتابخانه های عمومی شهرستان عبارتند از:
الف - مطالعه، بررسی و تدوین برنامه و بودجه سالانه جاری و عمرانی کتابخانه های تحت پوشش و ارائه آن به انجمن استان.
ب - همکاری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر دستگاههای دولتی در زمینه ساخت، تجهیز، تکمیل و بازسازی کتابخانه ها.
ج - جذب، نگهداری و انجام سایر امور اداری مربوط به نیروی انسانی شاغل در کتابخانه های تحت پوشش.
د - تشویق به اهدای زمین، کتاب و سایر کمکهای نقدی و غیرنقدی به کتابخانه ها.
ه-- افتتاح حساب مخصوص در یکی از بانکهای دولتی در محل، برای نگهداری وجوه حاصل شده از محل کمکها و درآمدها.
و - تهیه و نگهداری دفاتر قانونی و انجام امور دریافت و پرداخت و امور مالی و واریز کمکهای نقدی و تقویم و نگهداری کمکهای غیرنقدی.
ز - تهیه و ارسال گزارش عملکرد و تراز مالی سالانه انجمن در پایان هر سال جهت بررسی به انجمن کتابخانه های عمومی استان.

ماده 10 - انجمن کتابخانه های عمومی استان با تصویب هیات امناء می‌تواند در بخشها، شهرها و روستاهایی که دارای شرایط لازم هستند نسبت به تشکیل انجمن کتابخانه های عمومی بخش، شهر و روستا اقدام نماید.

تبصره - وظایف انجمنهای کتابخانه های عمومی بخش، شهر و روستا در چارچوب وظایف انجمن کتابخانه های عمومی شهرستان و ترکیب انجمنهای مذکور با لحاظ نوع اعضای انجمن کتابخانه های عمومی شهرستان به موجب دستورالعملی است که به تصویب هیات امناء می‌رسد.

ماده 11 - تکلیف مالکیت اموال منقول و غیرمنقول دولتی کتابخانه های عمومی و‌امور اداری، مالی و استخدامی آنها در آیین‌نامه اجرایی این قانون مشخص خواهد شد، لکن کمکها و منابع نقدی و غیرنقدی اهدایی اختصاص داده شده به انجمن در حکم دارایی و اموال انجمن محسوب و در چارچوب ضوابط مصوب هیات امنای کتابخانه های عمومی کشور و طبق نظر اهداء کننده استفاده و هزینه می‌شود.

تبصره 1 - کتابخانه های عمومی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی از استقلال مالی برخوردار بوده و هیات امناء انجمنها و دبیرخانه های آنها از ارکان آن محسوب می‌شوند.

تبصره 2 - کتابخانه ملی، کتابخانه های آستان قدس رضوی (ع)، حضرت معصومه سلام الله علیها، حضرت عبدالعظیم (ع)، احمدبن موسی (ع)، کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی تابع ضوابط و مقررات مربوط به خود و کتابخانه های وقفی تابع وقفنامه می‌باشند.

تبصره 3 - کتابخانه های خصوصی اشخاص که با حفظ مالکیت خود و بدون وقف نمودن، آن را مورد استفاده عمومی قرار داده یا خواهند داد از شمول حکم این ماده خارج است.

ماده 12 - شهرداریها می‌توانند مقدار مناسب از اراضی متعلق به خود را برای ساختمان کتابخانه های عمومی بر اساس طرحهای توسعه شهری به صورت بلاعوض در اختیار انجمن کتابخانه ها قرار دهند. موسسات و شرکتهای دولتی یا وابسته به دولت نیز مجازند زمین و ابنیه مورد نیاز را برای ساختن کتابخانه عمومی به صورت بلاعوض واگذار نمایند.

تبصره (اصلاحی 1390/03/31)- وزارت راه و شهرسازی مکلف است فضاهای مورد نیاز کتابخانه های عمومی را که بر اساس معیارهای مذکور در بند (‌ه-) ماده (3) این قانون تعیین می‌شود در طرحهای توسعه منظور نموده و مشاورین طرف قرارداد خود را ملزم به رعایت آنها نماید.

ماده 13 - نحوه رسمیت یافتن جلسات و حد نصاب آراء لازم برای اخذ تصمیمات هیات امناء و انجمنهای کتابخانه های عمومی استان، شهرستان، بخش، شهر و روستا در آیین‌نامه اجرایی این قانون مشخص خواهد شد.

ماده 14 - آیین‌نامه اجرایی این قانون توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه و حداکثر ظرف مدت سه ماه به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

ماده 15 - قانون تاسیس کتابخانه عمومی در تمام شهرها مصوب 1344/10/2 و اصلاحات بعدی و سایر قوانین و مقررات مغایر با این قانون لغو می‌گردد.

قانون فوق مشتمل بر پانزده ماده و هشت تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ هفدهم اسفندماه یکهزار و سیصد و هشتاد و دو مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1382/12/25 به تایید شورای نگهبان رسیده است.

رئیس مجلس شورای اسلامی - مهدی کروبی

دریافت فایل پی‌دی‌اف