مقدمه
در نظام پویا که حرکتی را به نام جمهوری اسلامی به رهبری امام خمینی آغاز نموده و میرود تا روند تکاملی را بپیماید و لازم است که در تمام جوانب «اقتصادی، سیاسی، فرهنگی»به حد خود کفا برسد وابستگیهائی که امپریالیسم جهانی مخصوصاً در زمینه صنعتی ایجاد کرده رهائی یابد.
پس این جامعه نیاز به رشد و تربیت افراد متخصص در زمینههای مختلف دارد، لذا شایسته است از افراد مخترع و مبتکر و محقق که در زمینههای مختلف اختراعی یا ابتکاری را بوجود میاورند در این مجتمع فراهم آورده و طبق ضوابطی این اشخاص نتیجه زحمات خود را در اختیار نظام جمهوری اسلامی ایران قرار دهند.
ماده 1 - تعریف:
سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران به تشکیلاتی گفته میشود که از افراد مخترع و مبتکر و محقق حمایت کرده و زمینه رشد و هماهنگی آنها را در مسائل علمی و صنعتی فراهم میکند.
تبصره -در هر مادهای از این اساسنامه که کلمه سازمان آورده میشود، منظور سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران است.
ماده 2 - هدف و وظائف:
الف: کشف، جذب و پرورش استعدادها، در زمینههای علمی و صنعتی.
ب: تشویق و ترغیب مردم به مشارکت در شناساندن چهرهای مبتکر و مخترع و مستعد.
ج: ایجاد هماهنگی بین موسسات تحقیقاتی و همکاری با مراکز صنعتی و اقتصادی کشور.
د: بررسی و اظهارنظر در طرحهای ارائه شده و ارجاع طرحها و پیشنهادات مفید به سازمانهای ذیربط و پیگیری در جهت پیاده کردن آنها.
ه-: در صورت بودن امکانات در داخل سازمان برای پیاده کردن طرح و تولید آن، سازمان موظف است اقدام نمایند.
ماده 3(اصلاحی 1359/04/24): سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران سازمانی است عامالمنفعه که وابسته به دفتر ریاست جمهوری بوده و دارای شخیصت حقوقی و استقلال مالی و اداری و استخدامی است که امور آن منحصراً طبق مقررات این اساسنامه و آییننامههای داخلی اداره خواهد شد.
ماده 4 : مقامات مسئول طبق وظائفی که دین مبین اسلام و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (اصل
دوم بند 6 و تبصره ب، اصل سوم بند 4 و بند 13) (1) برای آنان تعیین کرده است، موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند که در این سازمان بتواند در راه هدفهای خود از امکانات موجود آنها استفاده نماید.
ماده 5 : مدت فعالیت سازمان از تاریخ تاسیس آن نامحدود است.
ماده 6 : تبعیت سازمان ایرانی است.
ماده 7 : سال مالی سازمان از اول فروردینماه شروع و به آخر اسفندماه ختم میشود و ترازنامه سالیانه تا آخر خرداد سال بعد به تائید شورای سرپرستی سازمان میرسد.
پاورقی
پاورقی (1): بند 6 از اصل دوم: «کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توام با مسئولیت او در
برابر خدا....تبصره ب: استفاده از علم و فنون و تجارب پیشرفته بشری در پیشبرد آنها.
بند 4 از اصل سوم: تقویت روح و بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینههای علمی و فنی و فرهنگی و اسلامی از طریق تاسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان.
بند 13، اصل سوم: تامین خودکفائی در علوم و فنون صنعت و کشاورزی و امور نظامی و مانند اینها.
تبصره- سال مالی اولین سال تاسیس، از تاریخ شروع فعالیت سازمان خواهد بود.
ماده 8 : بودجه سازمان تا هنگامیکه از نظر اقتصادی به خودکفائی نرسیده از محل اعتبار مصوب دولت که از طریق سازمان برنامه و بودجه در اختیار شورای سرپرستی سازمان قرار میگیرد تامین میشود.
تبصره- شورای سرپرستی سازمان میتواند برای نیل به اهداف سازمان که موضوع ماده 2 این اساسنامه میباشد، حساب جداگانهای در بانکها افتتاح نموده و از کمکهای بلاعوض افراد و سازمانها بهرهمند شود.
ماده 9: درآمد حاصله از تولیدات، در صورت عدم نیاز سازمان به خزانه دولت واریز خواهد شد.
ماده 10: تدوین، تکمیل و اصلاح آییننامهها و مقررات داخلی سازمان برای حسن جریان امور سازمان با پیشنهاد هیات علمی و پس از تصویب شورای سرپرستی سازمان لازمالاجرا خواهد بود.
ماده 11 : هرگونه تغییری در مواد اساسنامه باید به پیشنهاد هیئتعلمی، پس از تایید هیئتاجرایی و شورای سرپرستی، برای تصویب نهایی به هیات وزیران ارجاع شود.
ماده 12 : طرحها و ابتکارات و اکتشافات پس از ارائه به سازمان و تایید هیئتعلمی بخش مربوطه قابل اجرا خواهد بود.
ماده 13: طرحها و ابتکارات و اکتشافات، در صورتی که در حد امکانات سازمان باشد قابل اجرا است در غیر این صورت برای به اجراء درآوردن آن به ارگانهای ذیربط داده خواهد شد.
ماده 14 : افراد محقق و مبتکر و مخترع در شروع کار تعهدی طبق ضوابط سازمان برای به ثمر رساندن طرح خود خواهند داد و سازمان در ضمن کار پیشرفت طرح را ارزیابی نموده و نسبت به ادامه آن اقدام میکند.
تبصره 1 : منظور از به ثمر رساندن طرح همان ایجاد مراکز تولید برای رفع نیازهای جامعه میباشد.
تبصره 2 : امتیاز، دخل، تصرف و هرنوع بهرهبرداری از ابتکار یا اختراع، تحت اختیار سازمان است محقق یا مخترع حقی نسبت به نوع چگونگی فروش و یا بهرهبرداری از آن را ندارد.
تبصره 3 : اختراع یا ابتکار به نام سازنده آن به ثبت خواهد رسید.
ماده 15 : سازمان موظف است نتیجه تحقیقات یا اختراع هر فرد را به صورت کتابی در سطح جهان به نام خود محقق یا مخترع منتشر نماید.
ماده 16 :افرادی که دارای اختراع یا ابتکار باشند طبق ماده واحده مصوبه 24/12/58 شورای انقلاب و با توجه به آییننامههای داخلی سازمان، زندگی آنها در حد یک زندگی متوسط تامین خواهد شد.
تبصره :افرادی که زندگی آنها تامین میشود، باید تمام وقت خود را صرف تحقیق و مسائل پژوهشی نمایند.
ماده 17 :افراد مخترع و مبتکر و محقق که وجود آنها در سازمان لازم و مورد تایید هیات علمی و هیات بخش مربوطه و شورای سرپرستی قرار گیرد، چنانچه خدمت زیرپرچم آنان فرا رسیده باشد و مایل باشند تعهدات خود را نسبت به سازمان به ثمر رسانند، از خدمت زیرپرچم معاف خواهند بود.
تبصره 1 :ماده فوق تنها در زمان صلح قابل اجرا است.
تبصره 2 :تعهدات لازم طبق آییننامه داخلی سازمان مشخص خواهد شد.
ماده 18 :کلیه وسائل آموزش و کمک آموزشی و تحقیقاتی مورد نیاز سازمان که از محل بودجه سازمان خریداری میشود از پرداخت عوارض و حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف میباشد.
ماده 19 :ارکان سازمان عبارتند از:
الف:شورای سرپرستی سازمان
ب:هیات اجرایی سازمان
ج:هیئتعلمی سازمان
د:هیات علمی هر بخش
ماده 20 :اعضای شورای سرپرستی سازمان:
الف:نماینده ریاست جمهوری که رئیس هیات اجرایی و شورای سرپرستی سازمان را به عهده دارد.
ب:5 نفر از منتخبین هیات علمی سازمان.
ج:یکنفر از امور اداری و مالی به انتخاب رئیس سازمان
تبصره 1 :نماینده ریاست جمهوری باید دارای معلومات علمی و صنعتی که دارای تحقق و پژوهش است انتخاب شود.
تبصره 2 :هیات علمی تشکیل شده از شوراهای علمی هر بخش که از بین خود 5 نفر را انتخاب مینمایند.
ماده 21 :نماینده ریاست جمهوری به مدت 2 سال ریاست هیات اجرایی و شورای سرپرستی را به عهده خواهد داشت و در صورت موافقت هیات علمی شورای علمی هربخش این مدت تمدید خواهد شد.
ماده 22 :تعداد اعضای شورای سرپرستی هفت نفر است که در هنگام تشکیل جلسه حضور حداقل پنج نفر ضروری است.
ماده 23 :هر دوسال یکبار، انتخابات برای تعیین شوراهای علمی هربخش و هیات علمی صورت میگیرد.
ماده 24 :از وظائف شورای سرپرستی سازمان:
1- بررسی، تعیین خط مشی و برنامهها و طرحهای سازنده و نظارت در پیشرفت امور سازمان.
2 - تعیین و تنظیم برنامه بودجه سالانه سازمان.
3 - بررسی، اصلاح و تصویب آییننامههای داخلی سازمان براساس هدف و وظائف آن.
4 - پیشنهاد اصلاحات لازم در اساسنامه سازمان به مجلس شورای اسلامی.
5 - تجهیز منابع و تامین اعتبارات لازم برای اجرای طرحهای سازمان.
6 - تشکیل جلسه حداقل 15 روز یکبار.
7 - نظارت بر چگونگی انجام طرحها.
ماده 24[25] :اعضای هیات اجرایی سازمان:
1 - رئیس هیات اجرایی سازمان که با انتخاب ریاست جمهوری است.
2 - معاونین علمی و اداری هیات اجرایی که از افراد متخصص و مومن به جمهوری اسلامی ایران میباشد.
تبصره 1 :تعیین تعداد معاونین علمی و اداری به تشخیص رئیس هیات اجرایی خواهد بود.
ماده 26 (اصلاحی 1359/04/24):رئیس هیات اجرایی و اعضای شورای سرپرستی و معاونین علمی و اداری هیات اجرایی باید دارای شرایط زیر باشند:
1 - مومن به جمهوری اسلامی ایران.
2 - دارای مدارج عالی در رشتههای علمی و فنی.
3 - دارای تجربه و بصیرت بوده و به مسائل تحقیقی و پژوهشی آشنائی کامل داشته باشند.
4 - دارای حسن شهرت و فضیلت اخلاقی باشند.
ماده 27 :رئیس هیات اجرایی نمایندگی سازمان را در کلیه مراجع قضایی و غیرقضایی و یا در مقابل اشخاص حقیقی و حقوقی عهدهدار است.
ماده 28 :رئیس هیات اجرایی سازمان نباید هیچ شغلی یا سمتی در سازمانها و شرکتهای خصوصی داشته باشد.
ماده 29 :وظائف هیات اجرایی سازمان:
1 - اداره کلیه امور سازمان طبق آییننامهها و مصوبات اساسنامه.
2 - تهیه و پیشنهاد طرحها و برنامههای لازم به شورای سرپرستی سازمان.
3 - برنامهریزی برای اجرای طرحهای مصوب شورای سرپرستی سازمان.
4 - عقد قرارداد و معاملات طبق آییننامههای داخلی.
5 - برپائی کنفرانسها و سمینارهای علمی و صنعتی به پیشنهاد هیات علمی هربخش.
6 - ایجاد و شرکت در نمایشگاههای علمی و صنعتی در ایران و خارج از کشور برای تشویق و ترغیب افراد و نمایش سیاسی اینگونه نمایشگاهها.
ماده 30 :وظائف رئیس هیات اجرایی سازمان پژوهش.
1 - ایجاد هماهنگی در برنامههای سازمان.
2 - امضا چکها و اوراق مالی و اسناد و نامههائی که جنبه ماموریت دارد.
تبصره 1 :با غیبت رئیس هیات اجرایی، وظائف مشارالیه با تفویض اختیارات به عهده معاون مربوطه خواهد بود.
تبصره 2 :چکها و اسناد مالی علاوه بر امضا رئیس هیات اجرایی باید دارای امضای مسئول امور مالی نیز باشد.
ماده 31 :هیات علمی سازمان متشکل است از افراد منتخب هیئتهای علمی هربخش مختلف سازمان.
ماده 32 :وظائف هیات علمی سازمان:
1 - تحقیق و پیگیری مسائل علمی سازمان.
2 - تائید سفرهای علمی مورد نیاز سازمان.
3 - تائید خرید وسائل آزمایشگاهی و صنعتی مورد لزوم سازمان.
4 - تشکیل جلسات هفتگی برای تبادل نظر فکری و ایجاد هماهنگی بین بخشهای علمی و رفع نارسائیها.
ماده 33 :اعضای هیات علمی هربخش از افراد متخصص و کاردان و با تجربه و مومن به جمهوری اسلامی ایران که تعداد آنها 5 نفر میباشد متشکل است.
ماده 34 :وظائف هیات علمی هربخش:
1 - بررسی و تایید و تصویب طرحها و پروژههای علمی و صنعتی.
2 - تایید صلاحیت افراد محقق، مبتکر، مخترع و مستعد برای واگذاری امکانات به آنها.
3 - بررسی نیازهای علمی و صنعتی بخش مربوطه سازمان و تهیه آنها توسط هیات اجرایی.
4 - تحقیق و کاوش در زمینههای علمی و صنعتی.
5 - تعاون و همکاری با افراد محقق و مبتکر تجربی و سنتی.
6 - ایجاد ارتباط و هماهنگی بین مراکز علمی و صنعتی داخلی و خارجی.
7 - تنظیم برنامههای آموزشی و تشویق افراد مستعد از طریق رسانههای گروهی.
8 - انتشار یک بولتن که گزارشی از فعالیتهای علمی و صنعتی در این سازمان است و گزارشی از پیشرفت علم و صنعت در داخل و خارج از کشور.
تبصره -ایجاد ارتباط هماهنگی با مراکز خارجی باید به تائید شورای سرپرستی و زیر نظر هیات اجرایی و طبق مواد اساسنامه و آییننامههای داخلی سازمان باشد.
ماده 35 :در صورت عدم وجود بانک اطلاعاتی در ایران، ایجاد این مراکز به عهده این سازمان میباشد.