تاریخ دادنامه قطعی: ۱۳۹۳/۱۱/۲۰
شماره دادنامه قطعی: ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۸۵۰۰۴۵۵

پیام: تفکیک رأی به اصلی و تکمیلی و تجدیدنظرخواهی از بخش اول و فرجام خواهی از بخش دیگر آن ممکن به نظر نمی رسد و دیوان عالی کشور نمی تواند نسبت به حکمی که پایه و اساس آن در حکم دیگری آمده است، وارد رسیدگی شود و رسیدگی به اعتراض نسبت به رأی تکمیلی با رسیدگی به اعتراض نسبت به رأی اصلی ملازمه دارد.

رأی خلاصه جریان پرونده

در تاریخ ۱۳۹۰/۱/۲۰ سازمان مسکن و شهرسازی استان اصفهان دادخواستی به طرفیت آقای م.ت. به خواسته توقیف عملیات اجرائی و جبران ضرر و زیان ناشی از عدم رعایت ضوابط معماری و شهرسازی و طرح تفصیلی مصوب شهر اصفهان به دادگستری اصفهان تسلیم کرده و توضیح داده: «خوانده با احداث ساختمان در مجاورت ملک متعلق به این سازمان و با عدم رعایت ضوابط معماری و شهرسازی و طرح تفصیلی مصوب شهر اصفهان از قبیل ارتفاع غیرمجاز و عدم رعایت ضوابط مشرفیت باعث ضرر و زیان نسبت به ملک این سازمان گردیده است. علی‌هذا با عنایت به ضوابط معماری و شهرسازی و طرح تفصیلی مصوب تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر توقیف عملیات اجرائی و جبران ضرر و زیان ناشی از عدم رعایت ضوابط معماری و شهرسازی را دارد.» رسیدگی به شعبه ششم دادگاه عمومی اصفهان محول شده و مرجع مرقوم طرفین را دعوت به رسیدگی نموده است. در جلسه مورخ ۱۳۹۰/۶/۲۰ نمایندگان خواهان اظهار نموده‌اند: خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است. آقای ت.م. به وکالت از خوانده پاسخ داده: «دفاعیات به شرح لایحه تقدیمی است. پروانه ساختمانی با اخذ پایان‌کار و رأی کمیسیون موجود است. حاضرم ظرف ۲۴ ساعت ارائه دهم.» و دادگاه پس از شنیدن اظهارات نمایندگان خواهان و مدافعات وکیل خوانده در جهت بررسی تخلف از ضوابط و خسارت به خواهان قرار کارشناسی صادر کرده تا کارشناس منتخب با مطالعه پرونده و حضور در شهرداری و مطالبه پرونده و سوابق موجود در شهرداری و کمیسیون ماده صد شهرداری و حضور در محل و معاینه اعلام نماید آیا خوانده نسبت به ضوابط شهرسازی و پروانه ساختمانی تخلف نموده است یا خیر؟ و درصورتی‌که تخلف منجر به ورود خسارت به ملک خواهان شده است میزان آن تعیین گردد. قرار صادره اجرا و نظریه کارشناس واصل و به طرفین ابلاغ شده که مورد اعتراض وکیل خواهان قرار گرفته و درخواست شده موضوع به هیئت سه نفره کارشناسان محول گردد. خواهان نیز همین تقاضا را نموده و دادگاه قرار ارجاع امر به هیئت سه‌نفره کارشناسان را صادر کرده هیئت مذکور نیز نظریه خود را به این شرح تسلیم نموده‌اند: «مساحت غیرمجاز ساخته شده در حریم اشراف در هر طبقه ۲۵/۳۱ متر مربع در هشت طبقه بالای همکف ۶۴/۶۴/۲۴۹ متر مربع که تأثیر و افت قابل توجهی به ملک خواهان وارد نموده است. خسارت ناشی از این افت مبلغ دو میلیارد ریال تعیین و اعلام می‌گردد.» این نظریه نیز مورد اعتراض طرفین واقع و درخواست نموده‌اند نظریه هیئت پنج نفره از کارشناس جلب گردد و دادگاه حسب درخواست طرفین موضوع را به هیئت پنج نفره کارشناسان ارجاع نموده است و این هیئت میزان خسارت ناشی از سایه‌اندازی و کسری تابش نور به ملک خواهان را دو میلیارد و هشتصد میلیون ریال برآورد و اعلام کرده که مورد اعتراض خواهان بوده. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره ۰۱۴۲۷ - ۱۳۹۲/۹/۱۳ دعوی مطروحه را تا مبلغ دو میلیارد و هشتصد میلیون ریال محمول بر صحت تشخیص و خوانده را به پرداخت مبلغ مذکور در حق خواهان محکوم کرده. با ابلاغ دادنامه مذکور طرفین به آن اعتراض و دادخواست تجدیدنظر تسلیم نموده‌اند که شعبه ۲۱ دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان چنین اتخاذ تصمیم نموده است: «نظر به اینکه بر اساس بند ۱۴ ماده ۳ قانون وصول، دادگاه بدوی می‌بایستی قیمت خواسته را قبل از صدور حکم مشخص نماید و اداره کل راه و شهرسازی اصفهان نسبت به دادنامه بدوی معترض است و می‌بایستی به نحو قطعی میزان خواسته را معین کند و دادگاه بدوی نیز نسبت به مازاد اظهارنظر قضائی نماید (نفیاً یا اثباتاً) و سپس بر این اساس تمبر دادرسی مرحله تجدیدنظر و نیز مرحله بدوی (به لحاظ همکاری با این شعبه) اخذ شود (موضوع دعوی منصرف از ماده ۱۰ قانون استنادی است)، لذا پرونده به دادگاه بدوی اعاده تا قیمت قطعی خواسته را مشخص و سپس نسبت به مازاد آن نسبت به موضوع حکم اظهارنظر و هزینه دادرسی مربوطه به تجدیدنظر و نیز کل آن در مرحله بدوی رفع نقص نماید.» که دادگاه به دعوی در مقام اجرای تصمیم مذکور به سازمان مسکن و شهرسازی تکلیف نموده نسبت به تعیین مبلغ خواسته اقدام نماید و مرجع مذکور خواسته را ۲۰/۱۰۰/۰۰۰ ریال تقویم کرده. سپس دادگاه بدوی رأی تکمیلی شماره ۰۳۸۴ - ۱۳۹۳/۳/۱ را به این شرح صادر نموده است: «درخصوص دعوی سازمان مسکن و شهرسازی اصفهان به طرفیت آقای م.ت. با وکالت آقای ت.ب. نسبت به مطالبه خسارت ناشی از عدم رعایت ضوابط شهرسازی و طرح تفصیلی و احداث ساختمان بیش از مبلغ محکوم به مندرج در دادنامه شماره ۱۴۲۷ - ۱۳۹۲/۹/۱۳ به لحاظ فقد دلیل کافی اثباتی و دلایل و مستندات مندرج در دادنامه موصوف مستنداً به ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی رأی بر بطلان دعوی صادر و اعلام می‌نماید.» این رأی نیز مورد اعتراض اداره کل راه و شهرسازی واقع و نسبت به آن دادخواست فرجامی تسلیم و نقض آن را خواسته که پرونده امر به دیوان‌عالی‌کشور ارسال و پس از وصول در دستور کار این شعبه قرار گرفته است.

هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده، چنین رأی می‌دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

فرجام‌خواهی اداره کل راه و شهرسازی استان اصفهان نسبت به دادنامه شماره ۰۳۸۴ - ۱۳۹۳/۳/۱ شعبه ششم دادگاه عمومی اصفهان قابل پذیرش تشخیص نمی‌شود. زیرا اساس استحقاق خواهان برای دریافت خسارت و تکلیف خوانده به پرداخت آن در رأی اصلی دادگاه آمده و علل موجهه حکم نیز در آن رأی مذکور است و قائمه دادرسی نیز قبول ورود ضرر به فرجام‌خواه و انتساب آن به فرجام‌خوانده بوده و آنچه که موضوع رأی به اصطلاح تکمیلی است، این است که نسبت به مازاد بر میزان خسارتی که مورد حکم قرار گرفته فرجام‌خواه استحقاق مطالبه بیشتری ندارد و تفکیک این دو جزء حکم از یکدیگر و تجدیدنظرخواهی از بخش اول و فرجام‌خواهی از بخش دیگر آن ممکن به نظر نمی‌رسد و دیوان‌عالی‌کشور نمی‌تواند نسبت به حکمی که پایه و اساس آن در حکم دیگری آمده است، وارد رسیدگی شود و رسیدگی به اعتراض نسبت به رأی تکمیلی با رسیدگی به اعتراض نسبت به رأی اصلی ملازمه دارد. مضافاً به اینکه فرجام‌خواه به شرح لایحه اعتراضیه مرحله تجدیدنظر نسبت به رأی دادگاه از این جهت نیز اعتراض و نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده که با این وصف فرجام‌خواهی از آن طبق ماده ۳۶۷ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی امکان‌پذیر نمی‌باشد. بنا به مراتب فرجام‌خواهی نسبت به دادنامه فرجام‌خواسته رد می‌شود.

رئیس و مستشار شعبه ۲۵ دیوان‌عالی‌کشور

سعیدی - خوشوقتی