هیات وزیران در جلسه 1403/09/14 به پیشنهاد وزارت امور خارجه (با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور) و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند (3) ماده (100) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، آییننامه شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور را به شرح زیر تصویب کرد:
ماده 1- شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور که در این آییننامه به اختصار «شورا» نامیده میشود، مرجع عالی سیاست گذاری، تنظیم گری، خط مشی گذاری، تصمیم گیری، هماهنگی و هدایت امور ایرانیان خارج از کشور در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط محسوب میشود.
ماده 2- شورا به ریاست رئیس جمهور و با حضور وزیران امور خارجه، کشور، اطلاعات، امور اقتصادی و دارایی، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دادگستری، فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاون حقوقی رئیس جمهور، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، دادستان کل کشور و رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تشکیل میشود.
تبصره 1- وزیر امور خارجه، دبیر شورا میباشد و در غیاب رئیس شورا، اداره جلسات شورا را بر عهده دارد.
تبصره 2- ساختار سازمانی دبیرخانه شورا به پیشنهاد دبیر و تصویب شورا و تایید سازمان اداری و استخدامی کشور، به تشکیلات سازمانی وزارت امور خارجه در سقف ساختار موجود (تعداد پست های سازمانی مصوب و مدیریتی) و بدون توسعه تشکیلاتی و ایجاد بار مالی جدید برای دولت ملحق میشود.
تبصره 3- دبیر شورا میتواند حسب مورد و در صورت لزوم، از سایر وزرای ذی ربط، مدیران دستگاه ها، کارشناسان و صاحب نظران در خصوص موضوعات در دستور شورا، برای حضور در جلسات شورا بدون حق رای دعوت نماید.
ماده 3- وظایف شورا در چارچوب قوانین به شرح زیر است:
1- بررسی و تصویب سیاست ها و برنامه های کلان در ارتباط با ایرانیان خارج از کشور.
2- ایجاد وحدت رویه، تنظیم گری و هماهنگی دستگاه های مختلف کشور از طریق:
الف - حمایت و صیانت از حقوق، هویت و سرمایه اجتماعی ایرانیان خارج از کشور در چهارچوب منافع ملی و برنامه ریزی و اتخاذ تدابیر لازم برای این منظور.
ب - تسهیل مشارکت ایرانیان خارج از کشور در فعالیت های اقتصادی، فرهنگی و علمی کشور.
پ - تلاش برای استمرار ارتباط فرهنگی با سرزمین مادری از طریق تسهیل تردد آنها به داخل کشور.
ت - بسترسازی برای دسترسی ایرانیان خارج از کشور به خدمات مشاوره ای حقوقی.
ث - تسهیل گری در ایجاد زیرساخت های موردنیاز برای تقویت حضور موثر ایرانیان خارج از کشور در عرصه های اقتصادی، علمی و سیاسی و ارتقای مشارکت آنها در پیشرفت کشور.
3- هماهنگی و بهینه سازی سیاست های اجرایی دستگاه های مختلف در خصوص ارائه خدمات به ایرانیان خارج از کشور.
4- اتخاذ تدابیر لازم برای توسعه دولت الکترونیک، پاسخگویی و تسهیل فرایندهای اداری، ارتباطات و مراجعات ایرانیان خارج از کشور در دستگاه های مرتبط.
تبصره - شورا میتواند در صورت ضرورت، کارگروه های تخصصی مرتبط با وظایف خود را ایجاد نماید.
ماده 4- جلسات شورا با حضور اکثریت اعضای شورا رسمیت می یابد و مصوبات آن با رای موافق اکثریت اعضای حاضر در جلسه، معتبر است.
ماده 5- جلسات شورا حداقل هر سه ماه یک بار تشکیل میشود.
تبصره - جلسات فوق العاده شورا، به دعوت رئیس شورا یا به تقاضای یک سوم اعضای شورا تشکیل میشود.
ماده 6- دبیرخانه شورا موظف است در چهارچوب «نظام نامه اطلاع رسانی شورا» که توسط این شورا ابلاغ میگردد، گزارشی از مصوبات فاقد طبقه بندی شورا را به همراه مبانی و مستندات علمی و تخصصی مربوط، در پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه شورا درج نموده و به طرق مقتضی از جمله انتشار در خبرنامه، نشریه علمی تخصصی، برنامه های سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، نشست ها و میزگردهای تخصصی، به آگاهی افکار عمومی داخل و نیز ایرانیان خارج از کشور برساند.
تبصره 1- دبیرخانه شورا، مسئولیت نگهداری و حفاظت از کلیه اسناد و مدارک موضوع این ماده را بر عهده دارد.
تبصره 2- مصوبات فاقد طبقه بندی شورا در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران و پایگاه ملی اطلاع رسانی قوانین و مقررات کشور منتشر میگردد.
ماده 7- مدیریت برگزاری جلسات و ترتیب مذاکرات جلسات شورا، مطابق مفاد این آییننامه، بر عهده دبیر شورا است.
ماده 8- اعضای شورا موظفند در تمام جلسات شورا شرکت نمایند و چنانچه به دلایل موجه، امکان شرکت در جلسه برای آنها فراهم نباشد، میبایست حداقل (24) ساعت قبل از تشکیل جلسه شورا، مراتب را به صورت کتبی به دبیر شورا اطلاع دهند.
ماده 9- وظایف و اختیارات دبیر شورا، علاوه بر سایر امور محوله به موجب این آییننامه، به شرح زیر است:
1- تهیه دستور جلسات شورا.
2- ابلاغ مصوبات شورا.
3- پیگیری اجرای مصوبات شورا و اتخاذ تدابیر لازم برای اجرایی شدن آنها.
تبصره 1- رئیس شورا میتواند به تشخیص خود، موضوعاتی را مستقیماً در شورا مطرح و یا برای بررسی به دبیرخانه شورا ارجاع نماید.
تبصره 2- دستور جلسات شورا بر اساس برنامه های مصوب بلند مدت و سالیانه و طرح ها و پیشنهادهای واصله از کمیسیون های شورا توسط دبیر شورا تنظیم و پس از تایید رئیس شورا، یک هفته و در موارد استثنایی سه روز پیش از تشکیل هر جلسه به اطلاع اعضا میرسد.
تبصره 3- با تصویب اکثریت اعضای حاضر در جلسه شورا، می توان موضوعی را از دستور کار جلسه خارج کرد.
ماده 10- بررسی موضوعات فوری در جلسه، به پیشنهاد هر یک از اعضا و تایید دو سوم اعضای حاضر در همان جلسه، امکان پذیر است.
ماده 11- تفسیر مصوبات شورا بر عهده این شورا خواهد بود.
ماده 12- دبیرخانه شورا در وزارت امور خارجه مستقر بوده و تحت نظر دبیر شورا فعالیت می کند و علاوه بر وظایف قانونی و اداری، امور زیر را در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط، بر عهده دارد:
1- تنظیم موضوعات، محتوای موردنیاز شورا و دستور جلسات شورا.
2- انعکاس مصوبات و سیاست های شورا به دستگاه های ذی ربط و پیگیری اجرای آنها.
3- تهیه برنامه سالانه و برآورد اعتبارات موردنیاز شورا، دبیرخانه و کمیسیون های شورا با تایید سازمان برنامه و بودجه کشور.
4- تلفیق مطالعات بین بخشی انجام شده در کمیسیون ها و ارائه گزارش به شورا.
5- ساماندهی بانک های اطلاعاتی موردنیاز اعضا و کمیسیون های شورا.
6- تهیه پیش نویس لوایح و مقررات موردنیاز برای حصول به اهداف موردنظر و ارائه آن به دولت پس از تایید شورا از طریق وزارت امور خارجه.
7- پشتیبانی از فعالیت ها و وظایف کمیسیون های شورا، تشکیل منظم جلسات، کمیسیون ها و نظارت و هماهنگی بین آنها و دریافت گزارش های مربوط.
8- نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا توسط دستگاه های ذی ربط و ارائه گزارش ها و ارزیابی های مرتبط به شورا.
9- استفاده از ظرفیت های مطالعاتی و آینده پژوهی، جمع بندی علمی و تخصصی چالش ها و نظام مسائل ایرانیان مقیم خارج از کشور و تدوین طرح های مناسب برای حمایت و حل مسائل آنها.
10- تدوین برنامه ملی مربوط به اقدامات دستگاه های اجرایی ذی ربط در حوزه مسائل مرتبط با ایرانیان خارج از کشور و پیشنهاد آن به شورا.
11- تدوین سیاست ها و راهبردهای مرتبط با ایرانیان خارج از کشور و پیشنهاد آنها به شورا.
12- برنامه ریزی به منظور استفاده از توان فکری ایرانیان خارج از کشور در جهت پیشبرد اهداف و وظایف شورا.
13- استفاده از مطالعات تطبیقی و تجارب سایر کشورها در زمینه سیاست گذاری، ارائه خدمات و نحوه تعامل با اتباع مقیم خارج از کشور.
14- انجام سایر امور ارجاعی از سوی رئیس و یا دبیر شورا.
تبصره - دبیرخانه شورا موظف است برنامه های سنواتی و پنج ساله مربوط به تحقق وظایف شورا را تهیه و برای تصویب به شورا ارائه نماید.
ماده 13- به منظور تقسیم کار تخصصی امور مربوط به ایرانیان خارج از کشور و اخذ نظرات کارشناسی و هماهنگی و مشارکت موثر همه دستگاه های مسئول در امور ایرانیان خارج از کشور و تصمیم گیری در خصوص موضوعات مرتبط، کمیسیون های شورا به شرح زیر با استفاده از ظرفیت موجود و بدون توسعه تشکیلاتی، در سطح معاونت دستگاه های عضو هر کمیسیون ایجاد میشوند:
1- کمیسیون سرمایه گذاری و بازرگانی
وزارت خانه های امور خارجه، صنعت، معدن و تجارت، امور اقتصادی و دارایی، اطلاعات، جهاد کشاورزی، دادگستری، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، راه و شهرسازی و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و یک نفر نماینده کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی (به عنوان عضو ناظر)
2- کمیسیون فرهنگی، آموزشی و فناوری
وزارتخانه های امور خارجه، اطلاعات، آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، علوم، تحقیقات و فناوری،
فرهنگ و ارشاد اسلامی، ورزش و جوانان و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، معاونت رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، سازمان انرژی اتمی ایران، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مدیریت حوزه های علمیه کشور و یک نفر نماینده کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی (به عنوان عضو ناظر)
3- کمیسیون کنسولی، حقوقی و قضایی
وزارتخانه های امور خارجه، اطلاعات، کشور، دادگستری و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معاونت حقوقی رئیس جمهور، دادستانی کل کشور، ستاد کل نیروهای مسلح، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، کمیته امداد امام خمینی (ره) و یک نفر نماینده کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی (به عنوان عضو ناظر).
4- کمیسیون گردشگری و ایران شناسی
وزارتخانه های امور خارجه، اطلاعات، میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، فرهنگ و ارشاد اسلامی و امور اقتصادی و دارایی، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و بنیاد ایران شناسی.
تبصره - هرگونه تغییر در عنوان و یا ترکیب اعضای کمیسیون ها، به پیشنهاد کمیسیون و تصویب اکثریت وزرای عضو شورا و تایید رئیس جمهور امکان پذیر است. مصوبات موضوع این تبصره مطابق ماده (19) آییننامه داخلی هیات دولت ابلاغ میشود.
ماده 14- هر یک از کمیسیون های موضوع ماده (13) این آییننامه، دارای یک رئیس و یک نائب رئیس خواهد بود که توسط اعضای کمیسیون ها در اولین جلسه کمیسیون برای مدت دو سال انتخاب میشوند.
تبصره - هر کمیسیون یک دبیر خواهد داشت که توسط رئیس کمیسیون از میان معاونین ذی ربط دستگاه های عضو کمیسیون انتخاب و با حکم دبیر شورا تعیین میشود.
ماده 15- جلسات کمیسیون های شورا در صورت داشتن موضوع در دستور، حداقل هر ماه یک بار تشکیل میشود و با حضور دو سوم اعضای کمیسیون رسمیت می یابد.
تبصره 1- محل برگزاری جلسات کمیسیون ها، دبیرخانه شورا است.
تبصره 2- مصوبات کمیسیون ها، توسط دبیر شورا جهت تصمیم گیری نهایی در شورا ارائه میشود.
ماده 16- شرح وظایف کمیسیون های موضوع ماده (13) این آییننامه توسط شورا تصویب خواهد شد.
ماده 17- دبیر شورا مسئول حسن اجرای مقررات مربوط به کمیسیون های شورا بوده و موظف است به صورت فصلی، وضعیت تشکیل کمیسیون ها و موضوعاتی را که در دستور آنها بوده است و همچنین وضعیت حضور اعضای کمیسیون ها را به رئیس شورا گزارش نماید.
محمدرضا عارف
معاون اول رئیس جمهور