دعوی طلاق به دلیل فرزنددار نشدن زوجین

تاریخ دادنامه قطعی: 1394/08/11
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: شرط مندرج در سند نکاح در رابطه با وکالت در طلاق به دلیل فرزنددار نشدن زوجین پس از 5 سال از آغاز زوجیت (موضوع بند 10 از شروط ضمن عقد نکاح)، شرط نتیجه است. بنابراین به صرف تحقق نتیجه، شرط محقق می‌شود. اعم از آنکه علت فرزند دار نشدن عقیم بودن زوج یا دیگر عوارض جسمی وی باشد.

خانم ک. ن.ب.ز. به طرفیت آقای ع. ت. تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش به لحاظ عقیم بودن زوج تقدیم که در تاریخ 93/6/24 به شعبه یازدهم عمومی خانواده کرج ارجاع می‌گردد. خواهان اظهار داشته در تاریخ 84/9/30 به عقد نکاح دائم خوانده محترم درآمده و با وصف گذشت هشت سال صاحب فرزندی نشده است و عقیم می‌باشد نظر به تحقق شرایط ضمن عقد مستند به ماده 1119 قانون مدنی تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش دارم. وکیل زوج در لایحه دفاعی خود آورده است، هیچ مشکلی بین زوجین از حیث زاد و ولد وجود ندارد بلکه زوجین مدت شش الی هفت سال از طریق راههای طبیعی برای جلوگیری از بارداری اقدام نموده و با توافق هم بچه دار نشده اند. زوجه در این مدت مشغول تحصیل بوده است و از شوهر خود خواسته که تا اتمام تحصیلات دارای فرزند نباشند. ادعای زوجه در خصوص عقیم بودن زوج غیر منطقی و به دور از انصاف است. اولین جلسه دادگاه در تاریخ 93/10/7 تشکیل گردد و طرفین مطالب خود را تکرار می نمایند. دادگاه در پایان جلسه دستور می دهد زوجین جهت آزمایش به پزشکی قانونی معرفی گردند - گواهی پزشکی قانونی حاکی است که زوجه از نظر باروری سالم است. گواهی پزشکی قانونی در خصوص زوج حاکی است مشاوره کارشناسی به عمل آمد و آزمایش شمارش اسپرم رویت شد و تحت درمان ناباروری بوده است. در حال حاضر دچار کاهش حرکت اسپرم می‌باشد ولی به معنای عقیمی نیست امکان باروری به روش های آزمایشگاهی وجود دارد. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و به طرفین ابلاغ می‌نماید. آقای ف.الف. ن. داور زوجه در نظریه کتبی خود نوشته است، دخترم حدودا 9 سال است که به عقد آقای ع. ت. درآمده و صاحب فرزند نشده و چندین سال است که به مواد مخدر روی آورده است. از نظر اینجانب صلاح زوجین در صدور حکم طلاق می‌باشد. داور زوج در نظریه کتبی خود نوشته است. در جلسه ای که با حضور زوجه داشتم تلاش نمودم ایشان را از تصمیم خود به طلاق منصرف نمایم نتیجه ای نداشت. زوج اظهار داشته به روش های آزمایشگاهی بچه دار می شوم. تا دیماه سال 93 اعتیاد داشتم پاک هستم و راضی به طلاق نیستم زوجه چهار ده سکه از مهریه خود و نفقه معوقه را در قبال طلاق بذل می‌نماید. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب رای شماره --- - 94/2/31 اعلام نموده است. دادخواست ک. ن. به طرفیت ع. ت. به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ تخلف زوج از شرط ضمن عقد و حسب بند 10 عقدنامه (در صورتی که پس از گذشت 5 سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود) به نظر دادگاه ممانعت زوجین از بارداری نیز خللی به شرط ضمن عقد ایجاد نمی کند لذا با پذیرش دعوی خواهان و احراز وقوع شرط وکالت زوجه در طلاق مستند به ماده 26 قانون حمایت خانواده و ماده 1119 قانون مدنی به زوجه اجازه می دهد خودش را مطلقه نماید. وکیل زوج به این رای اعتراض می‌نماید که مطابق تصدیق به عمل آمده موکل عقیم نیست و امکان باروری وجود دارد. دادگاه بدوی توجهی به این نداشته و اقدام به صدور حکم طلاق نموده است. تقاضای نقض رای را دارم. وکیل زوجه طی لایحه ای به این اعتراض پاسخ می دهد. شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان در وقت فوق العاده و به موجب رای شماره --- - 94/5/11 اعلام می‌نماید. تجدیدنظرخواهی آقای ع. ت. به طرفیت خانم ک. ن. نسبت به دادنامه صادره از شعبه یازدهم دادگاه خانواده کرج که به موجب آن حکم به تجویز طلاق برای زوجه به جهت تحقق شرط ضمن عقد صادر گردیده است، برابر اظهارات زوجه در جلسه 93/10/7 که اظهار داشته تا سال 1388 توافق نمودیم که صاحب فرزند نشویم، نمی توان سال وقوع عقد نکاح را مبنای محاسبه در این زمینه قرار داد و نظر به اینکه گواهی پزشکی دلالتی بر عقیم بودن زوج ندارد. با توجه به اینکه شرط مورد نظر در بند 10 سند نکاحیه معطوف به نتیجه بوده، به این معنی که ملاک تحقق شرط عدم توانائی در فرزند دار شدن زوج بوده که در نظریه پزشکی قانونی این توانائی منتفی اعلام نگردیده است و اختصاص یافتن شرط مذکور با اطلاق شرط و مفاد آن مبانیت دارد و با توجه به اینکه جهت دیگری از جانب زوجه جهت طلاق مورد نظر نبوده و در خصوص جهتی که مورد خواسته بوده نیز دلیل دیگری ارائه نگردیده است، از طرفی زوج نیز با طلاق مخالف می‌باشد. دادنامه معترض عنه درخور نقض می‌باشد. لذا دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می‌گردد. وکیل زوجه در فرجه قانونی از این رای فرجام خواهی می‌نماید. وی در لایحه خود نوشته است، موکل مدعی است در این مدت طولانی متجاوز از ده سال زوج صاحب فرزند نشده است و عقیم می‌باشد. دلیل عقیم بودن زوج را نیز مراجعه به مرکز درمانی ر. و تشکیل پرونده در آن مرکز و عدم فرزند اعلام کرده است. نکته دیگر که بسیار مهم و حائز اهمیت است و دادگاه محترم نیز تفسیر خلاف از آن نکته نموده است بند 10 شروط ضمن عقد کاملا ناظر به پنج سال است که از تاریخ عقد ازدواج گذشته و سپری شده باشد و اصلا ناظر به آینده نیست. مگر در بند ده شروط بارداری احتمالی آتی را ملاک صدور حکم طلاق قرار داده است. این استنباط کاملا مغایر با صراحت بند ده شروط می‌باشد.صرف نظر از اینکه در جلسه 93/10/7 قاضی محترم با جمله زوجین که اظهار می دارند تصمیم گرفتیم از سال 88 به بعد بچه دار شویم، این نحو تحریر اظهارات با آیین دادرسی منافات دارد. بر فرض صحت این نوشته باز هم 5 سال شمسی از سال 88 منقضی شده است. پس بند ده محقق شده است. تقاضای نقض دادنامه را دارم. وکیل زوج نیز به این فرجام خواهی پاسخ می دهد. پرونده به شعبه --- ارجاع گردیده است اینک پس از تهیه گزارش جهت شور پرونده تحت نظر قرار دارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی خان بیگی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای حمید درخشان نیا دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر صدور رای شایسته برابر موازین قانونی مورد درخواست است. در خصوص دادنامه شماره --- - 94/5/11 سوم دادگاه تجدیدنظر استان البرز فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

فرجام خواهی خانم ک. ن.ب.ز. به طرفیت آقای ع. تفهیمی نسبت به دادنامه شماره --- - 94/5/11 صادره از شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان البرز که به موجب آن دادنامه --- - 94/2/31 صادره از شعبه یازدهم دادگاه خانواده کرج نقض و حکم به بطلان دعوی خواهان بدوی صادر گردیده است وارد است، زیرا در بند 10 از شروط ضمن عقد نکاح تاکید بر بچه دار نشدن در طول پنج سال پس از زوجیت شده است بر مبنای یکی از دو علت. الف. عقیم بودن. ب. عوارض جسمی دیگر، که در نتیجه آنها پس از گذشت 5 سال زوج صاحب فرزند نگردد. همان طور که در رای فرجام خواسته آمده است، شرط مورد نظر معطوف به نتیجه بوده و اینک بالغ بر 10 سال نتیجه مورد نظر حاصل نگردیده است، حتی اگر زوجین به زمان خاصی جهت بچه دار نشدن توافق نموده باشند، مدت باقی مانده نیز از مدت مقید در شرط بیشتر می‌باشد. و این بچه دار نشدن اگر ناشی از عقیم بودن نباشد حداقل ناشی از عوارض جسمی دیگر است لذا با توجه به اظهار نظر پزشکی قانونی مبنی بر (امکان باروری با روشهای آزمایشگاهی). و نظر به اینکه حسب اعلام زوجین در مرکز تخصصی رویان تشکیل پرونده داده اند. جهت انجام آزمایشات لازم زوج را به آن مرکز معرفی نمائید و پس از اظهار نظر تخصصی آن مرکز درمانی اقدام نمائید.لذا مستندا به بند 3 از ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض رای فرجام خواسته مستندا به بند ج از ماده 401 همان قانون جهت رسیدگی مجدد به همان شعبه هم عرض رای منقوض ارجاع می‌گردد.

شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و عضو معاون و عضو معاون

علی رازینی - خان بیگی - محسن یکتن خدایی