اجازه امضای متن پروتکل منعقد بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به شرایط و مقررات نحوه اداره و بهره برداری از تاسیسات آب و برق در روی رودخانه ارس

هیات وزیران در جلسه مورخ 26 /8 /52 بنا به پیشنهاد شماره 18 /7201 مورخ 1352/8/19 وزارت امور خارجه متن پروتکل منعقد بین دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به شرایط و مقررات نحوه اداره و بهره برداری از تاسیسات آب و برق و استفاده از منابع آب و انرژی تاسیسات مشترک موجود در روی رودخانه ارس را که مشتمل بر یک مقدمه و ده ماده و مستنداً به ماده 4 موافقت نامه همکاری اقتصادی و فنی مورخ پنجم مرداد ماه 1342 منعقد بین دولتین میباشد تصویب نمودند و به آقای نعمت الله صوفی مدیر عامل سازمان آب و برق آذربایجان اجازه امضا آن را دادند.

وزیر مشاور و معاون اجرایی نخست وزیر
هادی هدایتی

پروتکل منعقد بین دولتین شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی راجع به شرایط و مقررات نحوه اداره و بهره برداری از تاسیسات آب و برق و استفاده از منابع آب و انرژی تاسیسات مشترک موجود در روی رودخانه ارس.
دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به منظور بسط و توسعه روابط فیمابین به استناد مقررات مندرج در ماده 4 موافقت نامه منعقده مورخ پنجم مرداد 1342 مطابق 27 ژوئیه 1963 بین دولتین شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی موضوع همکاری اقتصادی و فنی نسبت به مسائل مشروحه ذیل موافقت نمودند:

ماده اول
با توجه بتساوی حقوق هر یک از طرفین نسبت بکلیه منابع آب و انرژی مناطق مرزی رودخانه ارس دولتین شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در مورد استفاده از منابع آب و انرژی تاسیسات مشترک مربوط بر روی رودخانه ارس و همچنین اداره و بهره برداری تاسیسات سد ارس و سد انحرافی میل و مغان که براساس موافقت نامه همکاری اقتصادی و فنی مورخ پنجم مرداد 1392 مطابق 27 ژوئیه 1963 احداث گردیده و در مالکیت مشترک ایران و اتحاد جماهیر شوروی میباشد، همکاری خواهند نمود.
کلیه تاسیسات آب و انرژی رودخانه مرزی ارس که با هزینه مشترک و براساس اصل تساوی حقوق طرفین احداث گردیده است، مشاعاً و بالمناصفه به دولت شاهنشاهی ایران و دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی تعلق دارد.
بدیهی است این وضع حقوقی بدون موافقت طرفین قابل تغییر نخواهد بود.

ماده دوم
هر یک از طرفین مستقلا بهزینه خود عملیات بهره برداری و تعمیر و نگهداری کلیه تاسیسات و ماشین آلات و مخزن آب را که کاملاً و یا جزء در خاک خود واقع شده تامین نموده و از هرگونه اقداماتیکه در صحت و حفظ تاسیسات آب و برق و طرز کار عادی آن تاسیسات خلل و نقصی وارد آورد خودداری خواهد نمود.

ماده سوم استفاده از منابع آب و انرژی و اداره و بهره برداری تاسیسات آبی واقع در روی رودخانه ارس که در ماده اول این پروتکل پیش بینی شده است براساس "مقررات استفاده مشترک از منابع آب و انرژی و اداره و بهره برداری از تاسیسات آبی سد "ارس" و سد انحرافی میل و مغان واقع در روی رودخانه "ارس" که ضمیمه شماره 1 این پرتکل میباشد صورت خواهد گرفت (بزبانهای روسی و انگلیسی).

ماده چهارم
طرفین میتوانند براساس توافق متقابل به منظور انجام تعمیرات جاری و اساسی تاسیسات و ماشین آلات توحید مساعی نموده بر مبنای اصل تساوی خدمات متقابل را انجام دهند.

ماده پنجم
بنا به درخواست طرف ایران سازمانهای شوروی در مورد بهره برداری دوران دائمی تاسیسات هیدرو انرژی که در خاک ایران واقع شده و انجام تعمیرات لازمه کمکهای فنی خواهد نمود و متعهد میشود قطعات یدکی و ماشین آلات مورد نیاز را تحویل دهند.
پرداخت هزینه های سازمانهای شوروی ناشی از کمکهای فنی و تحویل قطعات یدکی و ماشین آلات که در این ماده پیش بینی شده از طرف ایران براساس موافقت نامه جاری پرداختها منعقده بین ایران و شوروی صورت خواهد گرفت.

ماده ششم
طرفین حق دارند متقابلا مصرف آب و وضع تاسیسات هیدونکتیکی را که جزء جبهه فشار تاسیسات آبی محسوب و در مناطق مشترک بهره برداری دائم قرار دارند براساس مفاد ماده هشت این پروتکل بلامانع کنترل نمایند.

ماده هفتم
به منظور ایجاد هماهنگی در مورد حل مسائل مشترک مربوط به اداره و بهره برداری و تعمیر تاسیسات آبی "ارس" و سد انحرافی میل و مغان به شرح مندرج در ضمیمه شماره یک و تنظیم برنامه عبور سیلابها و انجام سایر اقدامات مربوط باستفاده از منابع آب و انرژی بر روی رودخانه ارس براساس اصل تساوی تشکیل میگردد.

ماده هشتم
براساس ماده 5 موافقت نامه ایران و شوروی راجع به همکاری اقتصادی و فنی مورخ پنجم مرداد ماه 42 مطابق 27 ژوئیه 1963 باتباع هر دو دولت که در امور مربوط باداره و بهره برداری از تاسیسات آب و انرژی شرکت مینمایند حق دسترسی و اقامت بلامانع در قسمتهای خاک طرف دیگر که تاسیسات آب و انرژی مورد تملک مشترک ایران و اتحاد جماهیر شوروی در آنقسمت واقع شده، داده میشود.
از حق مزبور ترتیبی که در مقررات ایجاد مناطق بهره برداری تاسیسات آبی مشترک سد "ارس" و سد انحرافی "میل و مغان" واقع در روی رودخانه "ارس" تعیین شده و شامل عبور و مسافرت و اقامت در این مناطق میباشد و ضمیمه شماره 2 این پرتکل است، استفاده خواهد شد. (بزبانهای فارسی و روسی).

ماده نهم
هرگاه در جریان کار کمیسیون مختلط دائمی بهره برداری از تاسیسات مشترک آب و انرژی در روی رودخانه "ارس" اختلاف نظر بمیان آید موضوع جهت رسیدگی به کمیسیون دائمی همکاری اقتصادی ایران و شوروی احاطه خواهد شد.

ماده دهم
این پرتکل از تاریخی که هر یک از طرفین بطرف دیگر اطلاع داده باشد که طبق موازین قانون اساسی هر یک از کشورهای مربوط. ........ شده است. ...... خواهد بود.
این پروتکل در تاریخ. .............مابین. ......... در دو نسخه اصلی هر یک بزبانهای فارسی و روسی در تهران امضا شد و هر دو متن متساویا معتبر میباشد.
از طرف دولت شاهنشاهی ایران
از طرف دولت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

quot;دستورالعمل"
ایجاد مناطق بهره برداری تاسیسات آبی "ارس" و سد انحرافی میل و مغان واقع در روی رودخانه ارس و نحوه عبور و اقامت در این مناطق:

1- براساس بند یک ماده 5 موافقت نامه منعقده بین دولت شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورخ 15 مرداد 1342 مطابق 27 ژوئیه 1962 مبنی بر همکاری فنی و اقتصادی و به منظور ایجاد شرایط مساعد جهت بهره برداری موفقیت آمیز تاسیسات آبی "ارس" و سد انحرافی میل و مغان واقع در روی رودخانه ارس با تنظیم این دستورالعمل مقرراتی جهت ایجاد مناطق بهره برداری تاسیسات آبی مذکور و نحوه عبور و مرور و اقامت در مناطق مزبور تعیین و وضع میشود.

2- به منظور ایجاد شرایط مناسب و مساعد جهت بهره برداری از تاسیسات آبی "ارس" و سد انحرافی میل و مغان واقع در روی رودخانه ارس در خاک کشورهای ایران و شوروی مناطق دائمی جهت بهره برداری از تاسیسات و ساختان‌های آبی تعیین میگردد.
مناطق بهره برداری شامل کلیه تاسیسات آبی اعم از تاسیسات اصلی و فرعی و همچنین جاده ها و راههای عبور و مرور و سایر از اطلاعات مهندسی است که جهت بهره برداری صحیح و عادی در تاسیسات آبی ضرورت دارد.
مرز مناطق مذکوره بهره برداری تاسیسات آبی براساس نقشه های شماره 4 -39 -390 و 3 - 39 - 398 ضمیمه تعیین و مشخص میگردد.

3- تعیین دقیق حدود مناطق بهره برداری تاسیسات آبی در محل به عهده مرزبانان طرفین با مشارکت نمایندگان هیات مدیره تاسیسات آبی تفویض میگردد.
تعیین دقیق حدود مناطق در سد ارس در ظرف مدت سه ماه بعد از آغاز بهره برداری دائم از تاسیسات انجام خواهد شد. و در سد میل و مغان در ظرف سه ماه پس از. ..... حوضچه های رسوبگیر کانالهای انحرافی انجام میگردد.

4- مناطق مشترک بهره برداری از تاسیسات آبی به وسیله یک دیوار سیمی مهمور میگردد که ترتیب احداث و محافظت این دیوار و همچنین حفظ ابنیه و ساختان‌ها و اثاثیه و ابزار آلات داخل این مناطق به وسیله هیات مدیره هر یک از تاسیسات در کشور مربوطه هریک با توافق هیات مدیره طرفین صورت خواهد پذیرفت.

5- برای عبور و مرور کارشناسان، کارگران و کارمندان ایران و شوروی که در امر بهره برداری اشتغال دارند و همچنین عبور و مسائل نقلیه در هر یک از مناطق مشترک بهره برداری در گذرگاه در نظر گرفته شده است یکی در خاک ایران و دیگری در خاک شوروی.
برای هر یک از گذرگاههای مزبور شماره ای تخصیص داده شده به شرح زیر:
برای تاسیسات آبی "ارس"
شماره یک- در خاک شوروی
شماره دو- در خاک ایران
برای سد انحرافی میل و مغان:
شماره 3- در خاک شوروی
شماره 4- در خاک ایران
شماره مربوط بگذرگاه در پروانه های حق عبور در منطقه ذکر میگردد و صاحب پروانه را موظف میسازد که فقط از طریق گذرگاه مزبور به منطقه بهره برداری وارد و از آن خارج گردد.

تبصره هرگاه در منطقه تاسیسات مشترک "ارس" سمت شوروی و ایران ایجاب نماید که راه آهن احداث گردد در این صورت با توافق طرفین گذرگاه اضافی نیز ایجاد خواهد شد.

6- مجوز حق ورود به تاسیسات آبی عبارت است از یک نمونه پروانه واحدی که بزبانهای فارسی و روسی تهیه شده و عکس صاحب آن برروی پروانه الصاق گردید، و بمهر مامور مرزبانی دولت شاهنشاهی ایران و کمیسر مرزبانی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ممهور و امضا شده است (نمونه پروانه ضمیمه است)

7- پروانه های مذکور در بند 6 برای کارشناسان و کارگران و کارمندان ایرانی و شوروی که مستقیما در امر بهره برداری تاسیسات آبی "ارس" و سد انحرافی میل و مغان واقع در روی رودخانه ارس انتقال دارند و یا در تعمیر و یا تجدید و سایر امور مربوط بآنشرکت میورزند تعیین گردیده است. همچنین پروانه های مزبور جهت سازمانهای مافوق و سازمان طراحی صادر میگردد.
به موجب پروانه های مزبور اجازه داده میشود:
الف- ورود به منطقه و خروج از منطق بهره برداری تاسیسات در نقطه و محلی که در پروانه ذکر شده است.
ب- عبور و مرور پیاده و یا سواره یا وسائط نقلیه در محدوده منطقه.

8- عبور و مرور همراه محمولاتیکه بخاک ایران و یا شوروی حمل میشود و برای بهره برداری از تاسیسات آبی ضرورت دارد.
پروانه های مذکور در فوق مطابق زمان و ساعات شبانه روزیکه در پروانه قید گردیده معتبر خواهد بود.
. .......... اقامت در مناطق بهره برداری تاسیسات آبی موفعی به کارشناسان و کارگران و کارمندان ایرانی و شوروی داده میشود که از طرف مرزبانان ایران و شوروی صدور قطعی پروانه صورت خواهد شد.
هر یک از مرزبانان طرفین پروانه های مربوط به اتباع کشور خود را تهیه و تنظیم نموده و به منظور تکمیل بعدی به مرزبان طرف دیگر تسلیم مینماید. مرزبان مربوطه در ظرف مدتیکه نباید از پنج شبانه روز تجاوز نماید پروانه دریافتی را به مرزبان طرف دیگر مسترد خواهد داشت.

9- عبور از مناطق مشترک بهره برداری تاسیسات از طریق گذرگاه های معین شده از طرف مرزبانی ایران و شوروی برای تمام مدت شبانه روز تعیین و مقرر میشود. هر یک از طرفین در گذرگاهها پستهای کنترل تعیین مینماید و پستهای مزبور عهده دارا برای وظایف مربوطه در خاک کشور خود خواهد بود.

10- اختیارات مشروحه ذیل به پستهای کنترل تفویض میشود.
الف- رسیدگی بمدارک مربوط. ...... منطقه بهره برداری تاسیات آبی ارس و اقامت در آن مناطق جهت اتباع ایران و شوروی.
ب- معاینه و بازرسی کلیه وسائط نقلیه و ابزارآلات فنی و محصولاتیکه از طریق پست کنترل عبور مینماید.
. ....................

11- در هر یک از پستهای. ........................... لازم را دایر بر ورود به منطقه و خروج از منطقه تاسیسات آبی دریافت داشته و یا. .... نموده‌اند و همچنین عکسهای آنان موجود باشد.

12-. ..... لازمه در دو نسخه اصلی هر یک به زبانهای فارسی و روسی ازطرف مرزبان جهت کارشناسان و کارگران و کارمندان کشور مربوطه صادر و. ............... او است به مرزبان. ..........

13- برای عبور اتومبیلهای باری و سواری و ماشینهای مخصوص کار و تعمیرات و همچنین وسایل فنی ساختمانی منصوبه روی روسایل مخصوص حمل و نقل یک نمونه واحد پروانه از طرف مرزبانان ایران و شوروی صادر میشود. در این پروانه نام خانوادگی و نام و نام پدر را شده و مسیر عبور و نوع و شماره ماشین. ... میگردد. عبور به موجب پروانه مذکور برای مدتیکه در پروانه قید شده معتبر است (نمونه پروانه ضمیمه میباشد) عبور ماشینهای موادی در. ..... است که صاحبان آن پروانه عبور به منطقه را داشته باشند.

14- برای عبور لوازم و ابزار و مواد و مصالح ساختمانی و سایر محمولاتیکه برای بهره برداری تاسیسات آبی ضروری است بارنامه متحدالشکلی از طرف ایران و شوروی به نام فردی که همراه محموله عبور میکند تنظیم میگردد (نمونه بارنامه ضمیمه است).

15- مکاتبات اداری هیات مدیره تاسیسات آبی منجمله اوراق چاپ شده داخلی که با بهره برداری تاسیسات آبی ارتباط دارد و همچنین اسناد و مدارک فنی و اداری و نقشه ها و شماره ها و کروکی هائیکه به نحوی با نام یا. ......................... میکند در پاکتهای سربسته ای که به نام نام رسان تنظیم شده و ارسال. .......... (نمونه صورت مزبور ضمیمه است).

16- اشیاء شخصی مذکوره ذیل بدون اجازه قابل ورود به منطقه میباشد:
الف- مطبوعات و نشریات علمی و فنی
ب- روزنامه و مجلات (یک شماره)
ج- نشریات مذهبی از قبیل انجیل و کتاب دعا و قرآن (یکجلد)
د- نشان ها و مدادها و علائم روی سینه و مدارک مربوط به اعطاء آنها
ه-- مواد غذائی بمقداریکه از مصرف فردی تجاوز ننماید.

17- ورود اشیاء مشروحه ذیل به منطقه بهره برداری مجاز نیست:
الف- اسلحه آتشین و اسلحه سرد
ب- آثار چاپی (کتب و مجلات و روزنامه و بروات) و آثار حفاظی و نوارهای ضبط صوت که عبور آنها از مرز ممنوع تلقی شده است.
ج- تابلوهای نقاشی و کپی چاپی آنها.
د- عکسها و تصاویر موسسات صنعتی و تاسیسات آبی (......... و تلمبه خانه ها) و پلهای راه آهن و جاده ها و تاسیسات نظامی که در خاک طرفین تهیه شده باشد.
ه-- نامه ای. ... برای. .................. کشور. ..... از طرفین.

18- برای کارشناسان و کارکنان و کارگران ایرانی و شوروی که در مناطق بهره برداری تاسیسات آبی بآنان اجازه اقامت داده شده است ممنوعیت های ذیل در نظر گرفته شده:
الف- ورود و خروج از گذرگاه هائی که مجاز نیست.
ب- برقراری ارتباط از طریق دیوار منطقه با افراد منفرقه و انتقال و یا قبول انبیاء مختلفه به وسیله آنان
ج- ماندن در منطقه در غیر ساعات کار
د- عکسبرداری از منطقه و تاسیسات واقع در آن بدون اجازه طرفین.

19- چنانچه در موقع بهره برداری از تاسیسات و ماشین آلات تاسیسات آبی "ارس" و سد انحرافی میل و مغان واقع در روی رودخانه ارس در اثر وقوع حادثه ای کارشناسان و کارگران و کارمندان ایرانی و شوروی مصدوم و یا تلف شوند جبران خسارت وارده به شخص مصدوم و یا اعضای خانواده وی برعهده مقامات کشور متبوع شخص مصدوم و بر طبق مقررات جاری در آن کشور خواهد بود ضمنا نسبت به اینگونه امور و تامین بازنشستگی بین طرفین تصفیه حسابی به عمل نمیآید.

20- افرادیکه برای انجام ماموریت اداری به تاسیسات آبی ارس و یا سد انحرافی میل و مغان وارد میشوند مرزبانان میتوانند برای یک بار پروانه عبور به منطقه بهره برداری را به مدت دوران ماموریتکه نباید از 15 روز تجاوز نماید در اختیارشان قرار دهند.

21- کارشناسان و کارگران و کارمندان ایرانی و شوروی در صورت ارتکاب جرم جنائی و همچنین در صورت عبور از منطقه و یا از طریق منطقه مورد بحث به آرایس مجاور بازداشت میشوند و برای جلب بمحاکمه بر طبق قوانین کشوری که فرد مذکور تابعیت آن را دارا میباشد به وسیله مامورین مرزی بلافاصله تحویل میگردند.

22- حل و فصل کلیه مسائل مربوط به تشکیل منطقه بهره برداری تاسیسات آبی اراس و سد انحرافی میل و مغان و تنظیم مدارک مربوط بعبور و مرور در منطقه و همچنین نظارت اجرای مقررات به وسیله کارشناسان و کارگران و کارمندان ایرانی و شوروی بر عهده آن عده از مرزبانان دولت شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی قرار دارد که تاسیسات آبی مزبور در حیطه فعالیت آن قرار دارد.

23- معاینه و تعمیر سالانه حصار منطقه مشترک به وسیله هیات مدیره هر یک از طرفین در خاک کشور مربوطه انجام میپذیرد.
پروانه شماره. ................ دارنده این ورقه. ....................... نام خانوادگی. ...................... نام.............. نام پدر........................ سال تولد. ...................... در. .................... محل. ............. بسمت......................
مشغول انجام وظیفه میباشد و به او اجازه داده میشود که وارد منطقه بهره برداری تاسیسات "ارس" و سد انحراف میل و مغان شده و در محدوده این منطقه از مرز عبور نموده و برای مدت از ساعت. ............. تا ساعت. ................ در منطقه اقامت نماید.
ورود به منطقه و خروج از آن در گذرگاه شماره. .......................... اجازه داده میشود.
تا تاریخ. ................... 135 مطابق 1971 معتبر است.
کمیسر مرزبانی ایران
در به. .............. امناء

دریافت فایل پی‌دی‌اف