آیین‌نامه هدایت تحصیلی دانش آموزان

مقدمه:
در راستای مفاد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش[پاورقی 1] و برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران [پاورقی 2] و نظر به اهمیت، ضرورت و نقش راهنمایی و مشاوره تحصیلی در شناسایی و رشد همه جانبه استعدادها، توانایی ها و رغبت های دانش آموزان، متناسب با نیاز حال و آینده کشور و نیز آماده سازی آنان برای انتخاب آگاهانه رشته تحصیلی خود که از دوره ابتدایی آغاز می‌شود و تا پایان دوره دوم متوسطه استمرار دارد، «آیین‌نامه هدایت تحصیلی دانش آموزان» به شرح زیر به تصویب می‌رسد:

پاورقی 1] گسترش و تنوع دادن به حِرَف و مهارت های مورد نیاز جامعه و تعلیم متناسب و برنامه ریزی شده آن در همه دوره های تحصیلی و برای همه دانش آموزان (راهکار 6-1)
- طراحی و استقرار نظام جامع هدایت تحصیلی و استعدادیابی به منظور هدایت دانش آموزان به سوی رشته ها و حِرَف و مهارت های مورد نیاز حال و آینده کشور متناسب با استعدادها، علاقه مندی و توانایی آنان. (راهکار 2-21)

پاورقی 2] مشاوره و هدایت تحصیلی و تربیتی در همه دوره های تحصیلی الزامی است انتخاب شاخه و رشته تحصیلی در پایان دوره آموزش عمومی و براساس نتایج عملکرد درسی و تربیتی در طول این دوره تحصیلی صورت می‌گیرد (بند 5-12)
- دوره متوسطه دوم دارای سه شاخه نظری، فنی و حرفه ای و کاردانش است، هر یک از شاخه های این دوره دارای رشته هایی خواهد بود که تنوع آنها بر اساس نیاز جامعه، اقتضای زمان و امکان اجرای آن تعیین می‌شود. (بند 6-12)

ماده 1- تعریف:
فرآیند ارائه خدمات راهنمایی و مشاوره به دانش آموزان، تا ضمن آشنایی با استعدادها، علایق، توانایی ها و ویژگی های شخصیتی خویش، شاخه ها و رشته های تحصیلی، حِرَف و مشاغل مورد نیاز جامعه را بشناسند و براساس آن، به صورت آگاهانه شاخه و رشته تحصیلی مناسب خود را انتخاب کنند.

ماده 2- اهداف:

1- شناسایی و شناساندن استعداد، توانایی، علاقه و ویژگی های شخصیتی دانش آموزان،

2- کمک به انتخاب آگاهانه رشته تحصیلی و مسیر آینده شغلی و حرفه ای دانش آموزان،

3- کمک به هدایت متوازن دانش آموزان به شاخه ها و رشته های تحصیلی، براساس سیاست های توسعه ای کشور.

ماده 3- ملاک ها و عوامل:
هدایت دانش آموزان به شاخه و رشته های تحصیلی براساس ملاک ها و عوامل زیر انجام می‌شود:

1- نظر دانش آموز: توجه به انتخاب و اولویت بندی دانش آموز از بین شاخه ها و رشته های تحصیلی مورد نظر در دوره متوسطه، به میزان 10 درصد از کل امتیاز

2- نتایج عملکرد تحصیلی: بررسی نمرات دانش آموزان در تمام دروس دوره اول متوسطه، با ضرایب اختصاصی هر یک از آنها در رشته ها و گروه های تحصیلی، به میزان 35 درصد از کل امتیاز

3- نتایج آزمون های مشاوره ای: نتایج آزمون های استعداد، رغبت، شخصیت و ارزش های تحصیلی - شغلی دانش آموزان، به میزان 30 درصد از کل امتیاز

4- نظر معلمان: توجه به نظر معلمان تمام دروس دوره اول متوسطه در تعیین اولویت های انتخاب شاخه و رشته تحصیلی دانش آموزان، به میزان 10 درصد از کل امتیاز

5- نظر والدین: دریافت نظر والدین در انتخاب و اولویت بندی رشته فرزند خود، به میزان 5 درصد از کل امتیاز

6- نظر مشاور: بررسی تخصصی عملکرد تحصیلی دوره ابتدایی و متوسطه، نتایج آزمون ها، نتایج عملکرد تحصیلی، مصاحبه و مشاوره با دانش آموزان و والدین آنان و توجه به نمره هویت [پاورقی 3] کسب شده، به میزان 10 درصد از کل امتیاز

پاورقی ] نمره هویت میزان تطابق و همبستگی حداقل 60 درصد تمامی ملاک های هدایت تحصیلی در پیشنهاد اولویت شاخه، گروه و رشته تحصیلی به دانش آموزان می‌باشد.

تبصره 1- با توجه به ضرورت توزیع متوازن شاخه ها و رشته های تحصیلی، متناسب با امکانات آموزشی و نیازهای شغلی در سطوح مختلف منطقه ای، استانی و کشوری، ثبت نام دانش آموزان در همه مدارس اعم از دولتی، غیردولتی، هیات امنایی و خاص از قبیل استعدادهای درخشان، استثنایی، شاهد، نمونه دولتی، وابسته، داوطلبان آزاد و در شاخه ها و رشته های تحصیلی، براساس مفاد این آیین‌نامه و در چارچوب سیاست های اعلام شده از سوی آموزش و پرورش و با اولویت امتیاز کسب شده، انجام می‌شود.

تبصره 2- چنانچه بنا به دلایل موجه، سوابق و عملکرد تحصیلی دانش آموزی، ناقص بوده یا در دسترس نباشد، سوابق و عملکرد پایه قبلی وی ملاک عمل خواهد بود.

ماده 4- برنامه ریزی و اجرا:
به منظور برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت بر اجرای فرآیند هدایت تحصیلی دانش آموزان، مبتنی بر سیاست ها و خط مشی های مصوب توسعه متوازن شاخه ها و رشته های تحصیلی، «شورای برنامه ریزی هدایت تحصیلی» در سطح وزارت آموزش و پرورش تشکیل می‌شود. وظایف و ترکیب اعضای این شورا، توسط وزیر آموزش و پرورش تعیین و ابلاغ می‌شود.

تبصره - سیاست ها و خط مشی های توسعه متوازن شاخه ها و رشته های تحصیلی که از سوی وزارت آموزش و پرورش پیشنهاد می‌شود، به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش می‌رسد.

ماده 5- زمان هدایت تحصیلی:
هدایت تحصیلی به صورت فرآیندی با تشکیل پرونده مشاوره ای از دوره ابتدایی آغاز و با انجام مداخله های مشاوره ای، آموزشی و تربیتی تا پایان دوره دوم متوسطه، ادامه می یابد، لکن تا زمان استقرار نظام جامع هدایت تحصیلی و استعدادیابی، هدایت تحصیلی دانش آموزان در پایان پایه نهم صورت می پذیرد.

تبصره 1- وزارت آموزش و پرورش موظف است حداکثر ظرف مدت یک سال، نظام جامع هدایت تحصیلی و استعدادیابی را طراحی کند و به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش برساند.

تبصره 2- نمون برگ هدایت تحصیلی، برای همه دانش آموزان صادر و پس از تایید مسئول ثبت نمرات، مشاور و مدیر مدرسه تا نیمه تیرماه همان سال برای قبولی های خرداد و همزمان با اعلام نتایج شهریور ماه، برای قبولی های شهریور، در اختیار دانش آموز قرار می‌گیرد.

تبصره 3- دانش آموزان در شاخه نظری، به «رشته تحصیلی» و در شاخه های فنی و حرفه ای و کاردانش، به «زمینه تحصیلی» هدایت می‌شوند. انتخاب رشته در شاخه های فنی و حرفه ای و کار دانش براساس شیوه‌نامه ای خواهد بود که وزارت آموزش و پرورش تهیه و ابلاغ می کند.

ماده 6- مسئولیت هدایت تحصیلی:
مسئولیت فرآیند برنامه ریزی و هدایت تحصیلی دانش آموزان، برعهده مشاور و مسئولیت نظارت بر حسن اجرای آن و تایید نهایی نمون برگ مربوط، بر عهده مدیر مدرسه است و همه کارکنان آموزشی و پرورشی مدرسه ملزم به همکاری با آنان می‌باشند.

ماده 7- تغییر شاخه یا رشته تحصیلی:
تغییر شاخه و رشته تحصیلی در پایان پایه دهم بلامانع است. ضوابط و مقررات آن به تصویب کمیسیون اساسنامه ها و مقررات تحصیلی شورای عالی آموزش و پرورش می‌رسد.

ماده 8- شیوه‌نامه اجرایی:
شیوه‌نامه اجرایی این آیین‌نامه، مشتمل بر تهیه نمون برگ های هدایت تحصیلی، نظرخواهی از دانش آموزان، معلمان، والدین و تعیین اختصاص مشاور واجد صلاحیت به مدارس براساس استانداردهای مصوب و سایر موارد، حداکثر ظرف مدت 2 ماه پس از تصویب این آیین‌نامه، تدوین و با امضای وزیر آموزش و پرورش ابلاغ می‌شود.

ماده 9- گزارش فرآیند اجرا:
وزارت آموزش و پرورش موظف است گزارش ارزشیابی اجرای این آیین‌نامه را به صورت دو سالانه به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه دهد.

ماده 10- قوانین مغایر:
با تصویب این آیین‌نامه، سایر قوانین و مقررات مغایر لغو می‌شود.

موضوع: آیین‌نامه هدایت تحصیلی دانش آموزان در نهصد و بیست و هفتمین (927) جلسه شورای عالی آموزش و پرورش، تاریخ 1394/12/24 به تصویب رسید.
دبیر شورا رئیس جلسه
مهدی نوید علی اصغر فانی
آیین‌نامه هدایت تحصیلی دانش آموزان مورد تایید است.

رئیس جمهور و رئیس شورای عالی آموزش و پرورش - حسن روحانی