هیات وزیران در جلسه مورخ 1367/4/15 بنا به پیشنهاد وزارت مسکن و شهرسازی و به استناد ماده 17 قانون زمین شهری مصوب 22 /6 /66 مجلس شورای اسلامی اساسنامه جدید سازمان زمین شهری را به شرح زیر تصویب نمودند:
فصل اول - کلیات
ماده 1 - سازمان زمین شهری که در این اساسنامه سازمان نامیده میشود شرکتی است سهامی با مدت نامحدود و وابسته به وزارت مسکن و شهرسازی که دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و طبق قانون تجارت و این اساسنامه و رعایت مقررات مربوط به شرکتهای دولتی اداره میشود.
ماده 2 - مرکز سازمان تهران است و در کلیه مراکز استانها دارای شعبه میباشد و برحسب نیاز در شهرهای مختلف هر استان میتواند نمایندگیهائی دایر نماید.
ماده 3 (اصلاحی 1385/09/08)- سرمایه سازمان مبلغ 559 /707 /058 /829 ریال است که به دو هزار و ششصد سهم یک میلیون ریالی تقسیم و کلا متعلق به دولت و از محل سرمایه پرداخت شده سازمان زمین شهری تامین گردیده است.
ماده 4 - با تصویب این اساسنامه کلیه دارائیها و حقوق و اختیارات و تعهدات و دیون و مطالبات مربوط به سازمانهای عمران اراضی شهری قبلی به این سازمان منتقل گردیده و سازمان کماکان در قبال تعهدات و مطالبات گذشته متعهد خواهد بود.
ماده 5 - وظایف و اختیارات:
اجرای قوانین و مقررات ذیل در محدوده قانونی و حریم استحفاظی شهرها و شهرکها در چهارچوب سیاستهای دولت و بر اساس ضوابط و مقررات ابلاغی مسکن و شهرسازی توسط وزیر مسکن و شهرسازی.
الف - قانون زمین شهری و آییننامه اجرایی آن.
ب - قانون اراضی خالصه.
ج - اراضی موات موضوع قانون تقسیم و فروش املاک مورد اجاره به زارعین مستاجر و قانون ثبت اراضی موات اطراف تهران و قانون ثبت اراضی موات شهرهای غیر تهران.
د - قانون راجع به اراضی و شهرداریها، اوقاف و بانکها مصوب 1335 و اصلاحیه های بعدی آن.
ھ - اراضی قسمت آخر ماده 4 قانون تشکیل وزارت اصلاحات اراضی و تعاون روستائی مصوب 1346.
و - اراضی و مراتع ملی شده موضوع قانون جنگلها و مراتع کشور و اراضی حریم و مستحدثات ساحلی.
ز - اجرای سایر قوانین و مقررات در محدوده فوق الذکر که به عهده وزارت مسکن و شهرسازی قرار گرفته یا بگیرد در صورت ابلاغ وزیر مسکن و شهرسازی.
فصل دوم - ارکان سازمان
ماده 6 - ارکان سازمان به شرح زیر است:
الف - مجمع عمومی
ب - هیات مدیره
ج - مدیرعامل
د - بازرس (حسابرس)
ماده 7 - نمایندگی سهام دولت در مجمع عمومی با وزرای مسکن و شهرسازی، امور اقتصادی و دارائی و برنامه و بودجه است. ریاست مجمع عمومی با وزیر مسکن و شهرسازی است و جلسات مجمع عمومی عادی و فوق العاده با شرکت اکثریت اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات با دو رای معتبر است.
ماده 8 - مجمع عمومی عادی حداقل سالی دو بار (هر شش ماه یکبار) بدعوت رئیس هیات مدیره و مدیرعامل تشکیل میشود که دفعه اول برای تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان سال قبل و دفعه دوم برای تصویب برنامه و بودجه سال بعد و همچنین انجام سایر وظائف خواهد بود. مجمع عمومی ممکن است در صورت لزوم به طور فوق العاده نیز تشکیل شود.
ماده 9 - مجمع عمومی فوق العاده و مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده به تقاضای هر یک از اعضاء مجمع عمومی رئیس هیات مدیره و مدیرعامل و یا بازرس و بدعوت رئیس مجمع عمومی یا رئیس هیات مدیره و مدیرعامل با حضور رئیس مجمع عمومی تشکیل میگردد.
ماده 10 - وظائف و اختیارات مجمع عمومی به شرح زیر است:
الف - تعیین خط مشی کلی و برنامه سازمان.
ب - رسیدگی به گزارش بازرس (حسابرس) و اتخاذ تصمیم نسبت به آن و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان و تقسیم سود ویژه سازمان.
ج - تصویب بودجه سالانه و تغییرات آن پس از کسب نظر مشورتی، وزارت برنامه و بودجه.
د - پیشنهاد افزایش یا کاهش سرمایه به هیات وزیران.
ھ - پیشنهاد تغییرات در مواد اساسنامه به هیات وزیران.
و - پیشنهاد انحلال سازمان و تعیین مدیران تصفیه.
ز - تصویب تشکیلات سازمان با رعایت مقررات عمومی.
ح - تصویب آییننامه های مالی و معاملاتی و سایر آییننامه های سازمان.
ط - اتخاذ تصمیم درباره موضوعاتی که رئیس مجمع در ارتباط با سازمان به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.
ماده 11 - هیات مدیره سازمان متشکل از پنج نفر است که 3 نفر عضو موظف خواهد بود. رئیس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان عنوان «معاون وزیر مسکن و شهرسازی» را خواهد داشت:
تبصره - یک عضو علی البدل نیز برای هیات مدیره انتخاب خواهد شد تا در غیبت هر یک از اعضاء در جلسات هیات مدیره شرکت نماید.
ماده 12 - رئیس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان بنا به پیشنهاد رئیس مجمع و تصویب هیات دولت و اعضای هیات مدیره بنا به پیشنهاد رئیس مجمع و تصویب مجمع عمومی به مدت سه سال انتخاب و منصوب میگردند و تا موقعیکه تجدید انتخابات به عمل نیامده در مقام خود باقی خواهند بود و انتخاب مجدد آنان بلامانع است در صورت استعفاء، فوت و عزل هر یک از اعضاء هیات مدیره و علی البدل، جانشین آنها به ترتیب فوق تعیین میشوند. عزل رئیس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان از اختیارات وزیر مسکن و شهرسازی میباشد.
ماده 13 - هیات مدیره در حدود مقررات این اساسنامه دارای اختیار برای اجرای وظایف مصرح در اساسنامه منجمله وظایف زیر میباشند:
الف - تهیه و پیشنهاد طرح تشکیلات سازمان برای تصویب مجمع عمومی.
ب - تهیه و پیشنهاد آییننامه های مالی و معاملاتی و سایر آییننامه ها برای تصویب مجمع عمومی.
ج - سازش در دعاوی و ارجاع امر به داوری و تعیین داور با حق صلح و سازش یا بدون آن و استرداد دعاوی با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
د - پیشنهاد حقوق و فوق العاده و مزایای مدیرعامل و هیات مدیره و عضو علی البدل هیات مدیره با رعایت مصوبه شورای حقوق و دستمزد برای تصویب مجمع عمومی.
ھ - تهیه گزارش عملکرد و ترازنامه و حساب سود و زیان و همچنین بودجه سالانه سازمان برای تصویب مجمع عمومی که بایستی حداقل دو هفته قبل از تشکیل مجمع عمومی در اختیار کلیه اعضای مجمع و بازرس (حسابرس) قرار گیرد.
و - تهیه و ابلاغ دستورالعملها و روشهای اجرایی لازم با رعایت قانون و مقررات مورد عمل.
ز - بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد چگونگی دریافت تسهیلات اعتباری با رعایت قوانین و مقررات مربوطه و بودجه مصوب.
ح - تصویب قراردادهای استخدامی و اشتغال و خرید خدمات طبق قوانین و مقررات مربوطه.
ط - جابجائی اقلام هزینه تا ده درصد مشروط بر آنکه در جمع کل هزینه های سازمان تغییری حاصل نشود.
ی - اتخاذ تصمیم نسبت به خرید هرگونه لوازم و اموال منقول و غیرمنقول که برای اجرای وظائف محوله لازم باشد و همچنین معاوضه اموال و اراضی و ساختانهای ملکی خود برای رفع نیاز اداری و تاسیساتی سازمان در حدود آییننامه های مصوب.
ک - تصویب قیمت اراضی مورد خریداری سازمان و اعمال حقوق و اختیاراتی که طبق قانون و آییننامه و این اساسنامه در وظیفه سازمان قرار گرفته است.
ل - اتخاذ تصمیم در مورد هر موضوع دیگری با رعایت مفاد این اساسنامه و قوانین و مقررات مورد عمل سازمان ضروری باشد.
ماده 14 - جلسات هیات مدیره با حضور رئیس هیات مدیره و حداقل سه نفر از اعضاء رسمیت داشته و تصمیمات متخذه با حداقل سه رای موافق معتبر است و تصمیمات با ذکر نظر اقلیت در دفتر مخصوص ثبت و به امضای اعضای حاضر در جلسه میرسد.
ماده 15 - وظایف و اختیارات رئیس هیات مدیره و مدیرعامل:
الف - رئیس هیات مدیره و مدیرعامل سازمان بالاترین مقام اجرایی و اداری سازمان بوده و بر کلیه ادارات تابعه سازمان ریاست دارد و مسئول حسن جریان کلیه امور و حفظ حقوق و منافع و اموال و سرمایه سازمان میباشد و برای اداره امور سازمان و اجرای مصوبات مجمع عمومی و هیات مدیره دارای هرگونه حقوق و اختیارات قانونی بوده و نمایندگی سازمان را در مقابل کلیه مقامات قضائی، کشوری و لشکری و موسسات و نهادها و بنیادها و اشخاص با حق توکیل غیر خواهد داشت و میتواند تمام یا قسمتی از اختیارات خود را به هر یک از اعضاء هیات مدیره و روسای قسمتهای سازمان به تشخیص خود تفویض کند تا اداره امور مختلف سازمان را که به این طریق به آنها محول میگردد زیر نظر و مسئولیت مستقیم وی بر عهده بگیرند.
ب - اجرای مصوبات مجمع عمومی و هیات مدیره.
ج - عزل و نصب و ارتقاء و اعطای پاداش و اضافه حقوق و مزایا و اضافه کار و اخذ تصمیم درباره کلیه امور استخدامی کارکنان سازمان طبق مقررات مربوطه.
د - انتخاب و انتصاب مدیر مراکز استانها با تایید وزیر مسکن و شهرسازی.
ھ - افتتاح حساب در بانکها و امضای قراردادها و اسناد تعهدآور و چکهای سازمان در مرکز مطابق مقررات با رئیس هیات مدیره و مدیرعامل و یکی از اعضای هیات مدیره خواهد بود و در شعب و نمایندگیها و ادارات سازمان صاحبان امضاهای مجاز و حدود اختیارات آنان با پیشنهاد مدیرعامل و تصویب هیات مدیره خواهد بود.
و - اعمال نظارتهای مالی و محاسباتی و حسابرسی نسبت به امور سازمان و بازرسی کلیه قسمتها و ادارات تابعه سازمان مستقیماً یا با تفویض اختیار به اعضای هیات مدیره یا کارکنان سازمان.
ز - اهتمام در تامین رفاه کارکنان سازمان
ماده 16 - بازرس (حسابرس) سازمان که سازمان حسابرسی میباشد موظف است در اجرای مقررات اساسنامه و آییننامه های مربوطه نظارت داشته و به حسابها و ترازنامه حساب سود و زیان سازمان رسیدگی و گزارشات لازم را جهت مجمع عمومی تهیه نماید و نیز کلیه وظایف و اختیاراتی که به موجب قانون تجارت به عهده بازرس محول است انجام دهد. بازرس مکلف است نسخه ای از گزارش خود را پانزده روز قبل از تشکیل مجمع عمومی به هیات مدیره تسلیم کند. بازرس با اطلاع مدیرعامل حق مراجعه به کلیه اسناد و مدارک سازمان را دارد بدون اینکه در عملیات اجرایی دخالت کند و انجام وظایفش موجب وقفه ای در عملیات سازمان شود.
فصل سوم - سایر مقررات
ماده 17 - سال مالی سازمان از اول فروردین ماه هر سال شروع و در آخر اسفندماه همان سال پایان مییابد.
ماده 18 - حسابهای سازمان در پایان اسفندماه بسته میشود. ترازنامه و حساب سود و زیان هر سال باید حداقل یکماه قبل از تشکیل جلسه مجمع عمومی عادی سال بعد به بازرس تسلیم شود.
ماده 19 - هیات مدیره سازمان موظف است ظرف دو ماه از تاریخ تصویب این اساسنامه، آییننامه استخدامی و طرح طبقه بندی خاص مشاغل سازمان و همچنین آییننامه فوق العاده ماموریت و هزینه سفر و فوق العاده شغل مشاغل مختلف موجود در سازمان را با تایید مراجع ذیربط تهیه و جهت تصویب مجمع عمومی ارسال دارند.
ماده 20 (منسوخ 1403/04/24)- سازمان از پرداخت هرگونه مالیات و حق تمبر و هزینه های ثبتی و معاملاتی بابت تفکیک و فروش اراضی و هزینه دادرسی معاف است.
ماده 21 - احداث خانه های ارزانقیمت از سود حاصله سازمان زمین شهری برای کارمندان دولت در مناطق محرومی که وزارت برنامه و بودجه معرفی مینماید (زیر نظر وزارت مسکن - برنامه و بودجه - نماینده نخست وزیر) مجاز است.
ماده 22 - مواردی که در این اساسنامه پیش بینی نشده طبق قانون تجارت و سایر قوانین و مقررات مربوطه عمل خواهد شد.
نخست وزیر - میرحسین موسوی