تاریخ نظریه: 1404/06/16
شماره نظریه: 7/1404/203
شماره پرونده: 1404-3/1-203ح
استعلام:
نظر به اینکه کمیته امداد امام خمینی (ره) به پرداخت مبالغی بابت پرداخت حق بیمه کارگران مددجوی تحت پوشش کمیته امداد که به موجب قراردادی که با شرکت خصوصی داشته بکارگیری شدهاند قرار بر این بوده که حق بیمه آنها را کمیته امداد پرداخت نماید که به علت عدم پرداخت محکوم شده است، که در اجرای احکام جهت اجرا آن نهاد مدعی است که مشمول ماده واحده قانون نحوه پرداخت محکومبه دولت و عدم تامین و توقیف اموال دولتی مصوب 1365 و ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و بند (و) و تبصره ماده 10 قانون بودجه سال 1402 کل کشور بوده که میبایست مهلت 18 ماهه جهت پرداخت محکومبه موضوع ماده صدرالذکر برای وی نیز رعایت گردد. و طرف مقابل هم این ادعا را نپذیرفته و مدعی است کمیته امداد جز موسسات دولتی نبوده و این موضوع در بین همکاران موجب اختلاف نظر شده حال خواهشمند است با پاسخ سوالات ذیل این مرجع را ارشاد فرمایید:
1- آیا اساساً کمیته امداد مشمول ماده واحده مذکور و جز وزارتخانهها و موسسات که مهلت پرداخت محکومبه آنها 18 ماه است میباشد یا خیر؟
2- آیا در صورت اینکه صرفاً جز نهادهای موضوع ماده 5 قانون خدمات کشوری باشد مشمول مهلت 18 ماهه خواهد شد یا خیر؟
3- آیا اعتبار و بودجه کمیته امداد از طریق سازمان برنامه بودجه دولت اختصاص و پرداخت میشود؟
4- چنانچه بخشی از اعتبارات و بودجه کمیته امداد از طریق سازمان برنامه بودجه دولت تءمین شود تحت هر عنوان (کمک موردی یا حمایتی یا بودجه ثابت یا ردیف بودجه) باز مشمول مهلت مذکور خواهد شد. یا حسب مورد متفاوت است؟
5- اگر مطابق بند 4 مواردی پرداخت شود و جزو وزارتخانهها و موسسات مشمول ماده واحده مذکور نباشد باز مهلت 18 ماهه باید رعایت شود یا خیر؟
6- آیا در فرض موضوع مطروحه یعنی محکومیت به پرداخت «حق بیمه کارگران» تحت پوشش کمیته امداد که طی قراردادی با یک شرکت خصوصی بکارگیری و قرار بر این بوده کمیته امداد حق بیمه پرداختی از سوی شرکت را پرداخت نماید، اما پرداخت نکرده و محکوم شده، آیا در هر فرضی که کمیته امداد (مشمول ماده واحده و...) شود یا خیر وضعیت اجرای احکام به چه نحوی است آیا مهلت 18 ماهه الزامی است یا خیر؟
7- آیا در محکومیت وزارتخانهها و موسسات دولتی مشمول ماده واحده مذکور آیا نوع محکومیت (مبنای محکومیت) از قبیل رابطه قراردادی یا تصدیگری یا مسئولیت قهری حادث شد. آیا وضعیت اجرای حکم از حیث مهلت مذکور متفاوت است یا خیر؟ در صورت تفاوت به چه نحوی است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1، 2، 3، 4 و 5- اولاً، ماده واحده قانون نحوه پرداخت محکومبه دولت و عدم تامین و توقیف اموال دولتی مصوب 1365 با اصلاحات بعدی صرفاً ناظر بر وزارتخانهها و موسسات دولتی است که درآمد و مخارج آنها در بودجه کل کشور منظور میشود.
ثانیاً، با توجه به ماده 3 اساسنامه کمیته امداد امام خمینی (ره) که در تاریخ 1394/1/15 به تایید مقام معظم رهبری رسیده است و بند 4 ماده واحده قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی، کمیته امداد امام خمینی (ره) دارای شخصیت حقوقی مستقل و در زمره نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی است و از شمول عناوین وزارتخانه و موسسه دولتی موضوع ماده واحده صدرالذکر خارج است.
ثالثاً، با لحاظ بند «پ» ماده 120 قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، بند «ج» ماده 24 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393، تکلیفی برای سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور (سازمان برنامه و بودجه فعلی) مقرر کرده است که انجام این تکلیف توسط این سازمان در مورد نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی امکانپذیر نیست؛ زیرا تخصیص بودجه به این موسسات در اختیار سازمان یادشده نیست تا بتواند محکومبه را از بودجه سنواتی آنها کسر و به محکومله یا اجرای احکام دادگاه و یا دیگر مراجع قضایی و ثبتی مربوط پرداخت کند؛ همچنین اطلاق عبارت «دستگاههای اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری» مذکور در بند «ج» ماده 24 یادشده، موسسات یا نهادهای رسمی عمومی غیر دولتی که در ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 با اصلاحات بعدی قید شدهاند را در برنمیگیرد؛ زیرا تخصیص بودجه این موسسات نیز در اختیار سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور (سازمان برنامه و بودجه فعلی) نیست. همچنین اختصاص مبالغی به کمیته امداد وفق بند «ب» ماده 8 اساسنامه یادشده تحت عنوان اعتبارات و کمکهای دولت جمهوری اسلامی ایران، منصرف از تخصیص بودجه سنواتی است؛ بنابراین و با توجه به مراتب پیشگفته، کمیته امداد امام خمینی (ره) مشمول مقررات ماده واحده قانون نحوه پرداخت محکومبه دولت و عدم تامین و توقیف اموال دولتی مصوب 1365 نیست.
6- با توجه به توضیحات پیشگفته و عدم شمول مقررات ماده واحده قانون نحوه پرداخت محکومبه دولت و عدم تامین و توقیف اموال دولتی مصوب 1365 بر کمیته امداد امام خمینی (ره)، احکام صادره علیه این نهاد و موسسه عمومی غیر دولتی مطابق عمومات اجرای احکام مدنی اجرا میشود.
7- صرف نظر از عدم شمول ماده واحده صدرالذکر بر کمیته امداد امام (ره) به شرح پیشگفته، در موارد مشمول این ماده واحده، نوع محکومیت و محکومبه و مبنا و منشا قراردادی یا غیر قراردادی آن، موثر در مقام نیست.