هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه ع /9801023
شماره دادنامه: 140009970906010102
تاریخ: 1400/02/27
شاکی: آقای مهدی حسینی فرزند حسین با وکالت حسین جمالی قمی
طرف شکایت: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی هرمزگان
موضوع شکایت و خواسته: درخواست ابطال بند 4 مصوبه مورخ 1393/02/28 هیات امنای دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان
شاکی دادخواستی به طرفیت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی هرمزگان به خواسته ابطال مصوبه فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
4- دانشجوی انصرافی از تحصیل تا زمان انصراف موظف به پرداخت تمامی شهریه های ثابت و متغیر ترم های گذرانده شده خود بر اساس ردیف دوم جدول برای آموزش رایگان میباشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
وضع این مصوبه در تعارض آشکار با قاعده فقهی لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام میباشد. همچنین مصوبه مورد شکایت با اصل 4 قانون اساسی که عنوان نموده کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد، مغایرت دارد. لذا تقاضای ابطال مصوبه وفق اصل 170 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دارد.
در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی هرمزگان به موجب لوایح شماره 98-1023-3 مورخ 3/6/98 و شماره 98-1023-2 مورخ 12/5/98، به طور خلاصه توضیح داده است که:
به استناد ماده یک قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور موسسات آموزش عالی و دانشگاه ها بدون الزام به رعایت قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاه ها فقط در چارچوب مصوبات هیات امنا عمل می نمایند.
مصوبه مورد اعتراض از مصادیق امور مالی است، به استناد قانون فوق همچنین بر اساس بند (الف) ماده 49 قانون برنامه چهارم و بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم هیات امنا اختیار وضع مصوبه را داشته است. رای شماره 945 مورخ 28/9/96 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز موید همین مطلب است.
بند (و) ماده 7 قانون نحوه تشکیل هیات امنای دانشگاه ها "تصویب نحوه وصول درآمدهای اختصاصی و مصرف آن را" از وظایف و اختیارات هیات امنا دانسته است.
مطابق نامه شماره 2396/500/د معاونت آموزشی وزارت بهداشت، چنانچه دانشجو به صورت همزمان در پردیس های خود گردان یا ظرفیت مازاد و دانشگاه آزاد اسلامی حایز شرایط قبولی شود، یک ماه پس از اعلام نهایی قبولی فرصت اتخاذ تصمیم در خصوص ادامه تحصیل در رشته و دانشگاه مربوطه را دارد. در این مدت هیچ گونه خسارتی از نامبرده دریافت نمی گردد و شهریه نیز عیناً مسترد میشود. بنا به مراتب هیات امنا خارج از حدود وظایف و اختیارات قانونی عمل ننموده است دانشگاه نیز اقدامی مغایر با قوانین و مقررات انجام نداده، لذا رد شکایت شاکی مورد استدعاست.
در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، قایم مقام دبیر شورای نگهبان به موجب نامه شماره 98-1023-4 مورخ 13/3/99 اعلام کرده است که:
با استظهار اینکه قرارداد ثبت نام فی ما بین دانشجو و دانشگاه بر اساس مصوبه مورد شکایت منعقد شده است، این مصوبه خلاف موازین شرع شناخته نشد.
پرونده شماره ه ع / 9801023 مبنی بر درخواست ابطال بند 4 پیوست مصوبه مورخ 1393/02/28 هیات امنای دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان هرمزگان در جلسه مورخ 1400/02/13 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به اتفاق آرا به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی
نظر به اینکه اولاً بر پایه بند «ح» ماده (20) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 « دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی مجازند از ظرفیت مازاد بر سهمیه آموزش رایگان خود و یا ظرفیتهای جدیدی که ایجاد میکنند، براساس قیمت تمامشده یا توافقی با بخش غیردولتی و با تایید هیات امناء در مقاطع مختلف دانشجو بپذیرند و منابع مالی دریافتی را حسب مورد پس از واریز به خزانه کل به حساب درآمدهای اختصاصی منظور کنند».افزون بر آن بند «ی» همین ماده مقرر میدارد: «دانشگاههای کشور، حسب مورد به تشخیص وزارتخانههای علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تصویب شورای گسترش وزارتخانههای مربوط، میتوانند نسبت به تاسیس شعب در شهر محل استقرار خود یا دیگر شهرها و مناطق آزاد داخل کشور و نیز در خارج کشور به صورت خودگردان و با دریافت شهریه از داوطلبان اقدام کنند». ثانیاً مطابق ماده (1) قانون احکام دایمی برنامههای توسعه کشور مصوب سال 1395 و بند «ب» ماده (20) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1389 اختیارات هیات امنا در تصویب امور مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و تشکیلاتی بدون متابعت از قوانین و مقررات عمومی حاکم بر دستگاههای دولتی مورد پذیرش قانونگذار میباشد و تعیین شهریه از مصادیق امور مالی است و در مانحنفیه نیز طبق بند (4) پیوست مصوبه هیات امنای دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان هرمزگان مورخ 1393/02/28 «دانشجوی انصرافی از تحصیل موظف به پرداخت تمامی شهریههای ثابت و متغیر ترمهای گذرانده شده خود براساس ردیف دوم جدول برای آموزش رایگان میباشد».
فلذا بنا به مراتب فوق مصوبه مورد شکایت با این قید که پرداخت شهریه صرفاً تا زمان انصراف از تحصیل و ناظر بر اخذ شهریه نسبت به مدت زمانی که دانشجو از خدمات تحصیل برخوردار بوده است باشد و دلالتی بر پرداخت مازاد بر آن و اخذ خسارت ندارد، مغایرتی با قوانین و مقررات مذکور نداشته و خارج از حدود اختیارات مرجع مصوِّب نبوده و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
غلامرضا مولابیگی - رییس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری