احتراماً، بدین وسیله اصلاحیه «دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی ها» که در یک هزار و سیصد و چهاردهمین جلسه مورخ 1400/02/28 شورای محترم پول و اعتبار مطرح و به تصویب رسیده است. برای استحضار ایفاد میشود. بر اساس دستورالعمل مذکور، حداقل مبلغ سرمایه به منظور تاسیس و فعالیت شرکت های صرافی وابسته به موسسات اعتباری و نیز شرکت های صرافی تضامنی در استان تهران و شهرهای بزرگ شامل؛ اصفهان، اهواز، تبریز، شیراز، کرج، مشهد، قم و ارومیه، دویست و پنجاه میلیارد ریال تعیین شده است. همچنین در شرکت های صرافی وابسته به موسسات اعتباری، مجموع تعهدات مالی ناشی از حواله های صادره به مشتریان در هر زمان، حداکثر به میزان مبلغ مورد تعهد مندرج در تاییدیه هیات مدیره موسسه اعتباری مبنی بر ایفای کامل تعهدات مذکور توسط صرافی وابسته خواهد بود. علاوه بر این، تاسیس شعبه توسط شرکت های صرافی وابسته به موسسات اعتباری در صورت تامین سرمایه برای تاسیس هر شعبه به میزان 75 درصد حداقل سرمایه مورد نیاز برای تاسیس صرافی بر اساس محل استقرار شعبه، دارا بودن حداقل پنج سال سابقه فعالیت مجاز، تایید عملکرد صرافی توسط بانک مرکزی و با کسب مجوز از بانک مرکزی ممکن خواهد بود.
مضافاً این که، ایجاد باجه توسط شرکت های صرافی وابسته به موسسات اعتباری صرفاً برای انجام عملیات خرید و فروش نقدی ارز به صورت موقت منوط به کسب موافقت بانک مرکزی، پیش بینی شده است. از دیگر اهم احکام مقرر در دستورالعمل مذکور آن که؛ از این پس تصدی سمت مدیرعامل در شرکت صرافی و تمدید دوره مسئولیت وی منوط به اخذ تاییدیه صلاحیت از بانک مرکزی است. ضمن آن که انجام هرگونه عملیات صرافی در بسترهای معاملاتی برخط داخلی و استفاده از رمزارزهای استخراج شده داخلی برای واردات، صرفاً بر اساس ضوابط ابلاغی بانک مرکزی، امکان پذیر میباشد و نکته پایانی آن که، اعطای هرگونه تسهیلات توسط موسسات اعتباری به شرکت صرافی ممنوع است.
در خاتمه ضمن ایفاد نسخه اصلاحی «دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی ها» و اعلام این که، آن دسته از صرافی های موجود که مدت اعتبار اجازه نامه فعالیت آن ها بعد از تاریخ ابلاغ این بخشنامه منقضی میشود، حداکثر ظرف 2 سال مهلت دارند، شرایط خود را با مفاد دستورالعمل جدید تطبیق دهند، خواهشمند است دستور فرمایند مراتب به قید تسریع و بالحاظ مفاد بخشنامه شماره 96/149153 مورخ 1396/05/16 به شرکت صرافی وابسته به آن بانک یا موسسه اعتباری غیربانکی و سایر واحدهای ذی ربط ابلاغ گردد/ 5220131 /ه-
مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی
اداره مطالعات و مقررات بانکی
حمیدرضا غنی آبادی
محمد خدایاری
دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی ها
به استناد بند (ج) ماده (11) قانون پولی و بانکی کشور مصوب 18 تیرماه 1351، قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی و آییننامه های اجرایی آن و بند (الف) ماده (21) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، «دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی ها» که از این پس به اختصار «دستورالعمل» نامیده میشود، به شرح ذیل تدوین میگردد.
فصل اوّل : تعاریف
ماده 1 - در این دستورالعمل عناوین ذیل به جای عبارت های مربوط به کار می روند:
1 - 1 - بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران؛
1 - 2 - موسسه اعتباری: بانک یا موسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون و یا با مجوز بانک مرکزی تاسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی قرار دارد؛
1 - 3 - صرافی: شرکتی که با مجوز بانک مرکزی تاسیس شده و موضوع فعالیت آن انجام عملیات صرافی میباشد؛
1 - 4 - عملیات صرافی: انجام هر یک از فعالیت های خرید و فروش ارز، عملیات مربوط به حواله های ارزی از طریق موسسات اعتباری و ارایه خدمات ارزی برون مرزی از طریق کارگزاران در چارچوب قوانین و مقررات ارزی.
1 - 5 - کارگزار: صرافی دارای مجوز از بانک مرکزی و یا اشخاص خارج از کشور که به واسطه انعقاد قرارداد با صرافی دارای مجوز از بانک مرکزی، نسبت به خدمات ارزی برون مرزی در خارج از کشور مطابق با ترتیبات تعیین شده در قرارداد و در چارچوب قوانین و مقررات اقدام می کند؛
1 - 6 - خدمات ارزی برون مرزی:
1 - 6 - 1 - پرداخت وجه توسط مشتری به صرافی در داخل کشور و دریافت معادل ارزی آن از کارگزار در خارج از کشور، به صورت وجه نقد و یا واریز به حساب بانکی وی یا شخص ثالث؛
1 - 6 - 2 - پرداخت ارز توسط مشتری به کارگزار در خارج از کشور و دریافت معادل آن از صرافی در داخل کشور، به صورت وجه نقد و یا واریز به حساب بانکی وی یا شخص ثالث؛
1 - 7 - موسسین: موسسات اعتباری و اشخاص حقیقی واجد شرایط که متقاضی اخذ اجازه نامه تاسیس و فعالیت صرافی میباشند؛
1- 8 - اجازه نامه تاسیس: موافقت کتبی بانک مرکزی با ثبت صرافی در مرجع ثبتی؛
1- 9 - اجازه نامه فعالیت: موافقت کتبی بانک مرکزی برای شروع یا ادامه فعالیت صرافی؛
1 - 10 - اجازه نامه تغییرات ثبتی: موافقت کتبی بانک مرکزی با تغییرات ثبتی صرافی در مرجع ثبتی؛
1 - 11 - تاییدیه صلاحیت: اجازه نامه بانک مرکزی مبنی بر موافقت با تصدی سمت مدیرعامل صرافی توسط فرد پیشنهادی برای سمت مذکور پس از احراز شرایط وی بر اساس مفاد این دستورالعمل.
فصل دوم : ضوابط تاسیس
ماده 2 - تاسیس و ثبت صرافی و اشتغال به عملیات صرافی صرفاً در چارچوب مصوبات شورای پول و اعتبار، مفاد این دستورالعمل، سایر قوانین و مقررات ذی ربط و بخشنامه های بانک مرکزی و با اخذ مجوز از بانک مرکزی مجاز است.
ماده 3 - تاسیس صرافی توسط موسسه اعتباری، صرفاً در قالب شرکت سهامی خاص و توسط اشخاص حقیقی در قالب شرکت تضامنی امکان پذیر است.
ماده 4 - موسسین در حوزه هایی که تاسیس صرافی در آن ها، حسب مقررات موجود نیازمند موافقت مراجع ذی صلاح از قبیل سازمان منطقه آزاد تجاری - صنعتی میباشد، مکلفند موافقت کتبی مراجع مزبور را به انضمام سایر مدارک مورد نیاز به بانک مرکزی ارایه نمایند.
ماده 5 - ایجاد شعبه توسط صرافی تضامنی ممنوع است. ایجاد شعبه توسط صرافی سهامی خاص در صورت تامین سرمایه برای ایجاد هر شعبه به میزان 75 درصد حداقل سرمایه مورد نیاز برای تاسیس صرافی تضامنی موضوع ماده (10) بر اساس محل استقرار شعبه، دارا بودن حداقل پنج سال سابقه فعالیت مجاز، تایید عملکرد صرافی توسط بانک مرکزی و با کسب مجوز از بانک مرکزی امکان پذیر است.
تبصره 1 - ایجاد باجه توسط صرافی سهامی خاص صرفاً برای انجام عملیات خرید و فروش نقدی ارز به صورت موقت منوط به کسب موافقت بانک مرکزی امکان پذیر میباشد.
تبصره 2 - سایر شرایط ایجاد شعبه و باجه عنداللزوم توسط بانک مرکزی تعیین میشود.
تبصره 3 - ایجاد هرگونه دفتر مستقل و موارد مشابه توسط صرافی ممنوع است.
ماده 6 - صرافی همواره باید دارای محل فعالیت دائم (ملکی و یا سرقفلی) و ثبت شده به نام صرافی مورد نظر باشد.
تبصره - در مورد صرافی های تضامنی موجود که فاقد محل فعالیت ثبت شده به نام صرافی میباشند، انتقال ملک شریک به نام صرافی برای استفاده به عنوان محل فعالیت صرافی با لحاظ آن در سرمایه ثبتی، بلامانع است.
ماده 7 - مکان فعالیت صرافی اعم از شعبه و باجه باید از حیث ملاحظات حفاظتی و امنیتی به تایید مراجع ذی صلاح برسد.
ماده 8 - موسسین حسب مورد باید از شرایط زیر برخوردار بوده و به همراه تقاضای خود، مدارک و اطلاعات را در قالب فرم های اعلامی بانک مرکزی، به آن بانک ارایه نمایند:
8 - 1 - دارا بودن تابعیت ایران و سکونت در ایران؛
8 - 2 - پیرو دین اسلام یا یکی از اقلیت های دینی مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛
8 - 3 - داشتن صلاحیت فردی؛
8 - 4 - نداشتن سابقه چک برگشتی رفع سوءاثر نشده در شبکه بانکی کشور؛
8 - 5 - نداشتن بدهی غیرجاری به موسسات اعتباری؛
8 - 6 - تعیین تکلیف بدهی قطعی مالیاتی؛
8- 7 - شفاف بودن آورده آن ها از نظر منشا؛
8 - 8 - نداشتن سمت مدیرعامل، عدم عضویت در هیات مدیره و همچنین نداشتن همزمان سهم یا سهم الشرکه در سایر صرافی ها؛
8 - 9 - نداشتن همزمان سمت مدیرعامل و عدم عضویت در هیات مدیره موسسه اعتباری؛
8 - 10 - عدم عضویت در هیات مدیره، نداشتن سمت مدیرعامل و نداشتن سهم یا سهم الشرکه در صرافی هایی که طی دو سال قبل از تاریخ ارایه درخواست توسط متقاضی اجازه نامه فعالیت آنها، توسط بانک مرکزی ابطال شده است؛
8 - 11 - عدم سلب صلاحیت متقاضی در صورت دارا بودن سمت عضویت در هیات مدیره یا مدیرعامل در سایر صرافی ها طی دو سال قبل از تاریخ ارایه درخواست توسط وی.
فصل سوم : سهامداران، شرکا، هیات مدیره و مدیرعامل
ماده 9 - سهامداران، شرکا، اعضای هیات مدیره، مدیرعامل و رئیس شعبه صرافی حسب مورد باید از شرایط ذیل برخوردار بوده و به همراه تقاضای خود، مدارک و اطلاعات را در قالب فرم های اعلامی بانک مرکزی، به آن بانک ارایه نمایند:
9 - 1 - دارا بودن تابعیت ایران و سکونت در ایران؛
9 - 2 - پیرو دین اسلام یا یکی از اقلیت های دینی مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛
9 - 3 - داشتن حداقل 25 سال تمام برای سهامداران، شرکا، اعضای هیات مدیره، حداقل 30 سال تمام و حداکثر 70 سال تمام برای مدیرعامل و رئیس شعبه صرافی؛
9 - 4 - داشتن صلاحیت فردی؛
9 - 5 - نداشتن چک برگشتی رفع سوء اثر نشده در شبکه بانکی کشور؛
9 - 6 - نداشتن بدهی غیرجاری به موسسات اعتباری؛
9 - 7 - تعیین تکلیف بدهی قطعی مالیاتی؛
9 - 8 - شفاف بودن آورده سهامداران و شرکاء از نظر منشا؛
9 - 9 - نداشتن سمت مدیرعامل، عدم عضویت در هیات مدیره و همچنین نداشتن همزمان سهم یا سهم الشرکه در سایر صرافی ها و یا مشارکت همزمان در تاسیس صرافی های دیگر؛
9 - 10 - نداشتن سهم یا سهم الشرکه، عدم عضویت در هیات مدیره و نداشتن سمت مدیرعامل، در صرافی هایی که اجازه نامه فعالیت آنها طی دو سال قبل از تاریخ ارایه درخواست توسط متقاضی، توسط بانک مرکزی ابطال شده است، برای شرکا، سهامداران، اعضای هیات مدیره و مدیرعامل؛
9 - 11 - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی در رشته های مدیریت، حسابداری، اقتصاد و حقوق برای مدیرعامل؛
9 - 12 - دارا بودن حداقل پنج سال تجربه کاری دارای سوابق بیمه ای در موسسات اعتباری و سایر موسسات تحت نظارت بانک مرکزی و یا نهادهای مالی برای مدیرعامل، به تشخیص بانک مرکزی؛
9 - 13 - دارا بودن گواهی نامه مهارت های انجام عملیات صرافی از موسسه آموزش عالی بانکداری ایران و یا سایر موسسات مورد تایید بانک مرکزی برای اعضای هیات مدیره و مدیرعامل در صرافی های تضامنی.
9 - 14 - دارا بودن تاییدیه صلاحیت برای مدیرعامل صرافی.
تبصره 1 - تاییدیه صلاحیت برای مدیرعامل صرافی پس از احراز شرایط فوق و انجام مصاحبه تخصصی در زمینه قوانین و مقررات ناظر بر صرافی ها و همچنین قوانین و مقررات ناظر بر عملیات ارزی در کمیته ای که به همین منظور در بانک مرکزی در چارچوب ضوابطی مصوب تشکیل خواهد شد، صادر میگردد.
تبصره 2 - در مورد صرافی های موجود، بررسی و صدور تاییدیه صلاحیت برای مدیرعامل طی بازه زمانی سه ساله و تا پایان سال 1402 و در مقاطع تمدید مجوز فعالیت آن ها انجام خواهد شد.
فصل چهارم : سرمایه
ماده 10 - حداقل مبلغ سرمایه به منظور تاسیس و فعالیت صرافی تضامنی و صرافی وابسته به موسسات اعتباری در استان تهران و شهرهای بزرگ (اصفهان، اهواز، تبریز، شیراز، کرج، مشهد، قم و ارومیه) مبلغ دویست و پنجاه میلیارد ریال و در سایر شهرها مبلغ یکصد و سی میلیارد ریال تعیین میگردد که لازم است قبل از ثبت صرافی تماماً به صورت نقدی نزد یکی از موسسات اعتباری تودیع گردد.
تبصره 1 - بانک مرکزی میتواند نسبت به تغییر حداقل سرمایه موضوع این ماده حسب شرایط و اقتضائات از جمله نرخ تورم اقدام نماید.
تبصره 2 - حداقل 70 درصد از سرمایه صرافی وابسته به موسسه اعتباری، همواره باید به طور مستقیم متعلق به موسسه اعتباری ذی ربط باشد. مابقی سرمایه صرافی های مزبور حسب مورد باید متعلق به اشخاص حقوقی زیرمجموعه موسسه اعتباری باشد.
تبصره 3 - هر گاه زیان انباشته صرافی از 50 درصد سرمایه ثبت شده بیشتر شود، هیات مدیره مکلف است نسبت به یکی از موارد ذیل اقدام نماید:
1 - افزایش سرمایه نقدی حداقل به میزان زیان انباشته؛
2 - کاهش سرمایه ثبتی به میزان سرمایه موجود، مشروط بر آن که سرمایه جدید کمتر از حداقل سرمایه مورد نیاز برای تاسیس و فعالیت صرافی نشود؛
3 - انحلال صرافی.
تبصره 4 - افزایش سرمایه توسط صرافی به طرق زیر امکان پذیر است:
1 - به صورت واریز نقدی به پول رایج کشور به حساب صرافی؛
2 - از محل سود انباشته پس از کسر مانده بدهکار حساب جاری شرکا (برای صرافی تضامنی) مبتنی بر صورت های مالی حسابرسی شده.
فصل پنجم : اجازه نامه
ماده 11 - بانک مرکزی در صورت تایید اساسنامه، احراز صلاحیت موسسین، شرکا و سهامداران، اعضای هیات مدیره و مدیرعامل صرافی، تودیع کامل سرمایه، بررسی منشا تامین وجه تودیع شده و احراز انطباق آن با الزامات قانونی و همچنین احراز سایر شرایط موضوع این دستورالعمل ظرف مدت ده روز کاری پس از تکمیل مدارک و مستندات لازم، نسبت به صدور اجازه نامه تاسیس اقدام می نماید. مدت اعتبار اجازه نامه تاسیس، حداکثر شش ماه پس از صدور است. اجازه نامه تاسیس صرافی صرفاً به منظور انجام امور ثبتی صادر میشود و شروع به فعالیت صرافی منوط به کسب اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی است.
تبصره 1 - صرافی موظف است حداکثر ظرف یک سال از تاریخ ثبت، نسبت به اخذ اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی اقدام نماید.
تبصره 2 - در صورت وقوع موارد خارج از اراده و اختیار صرافی به تشخیص بانک مرکزی، مدت مذکور صرفاً برای یک بار و به مدت حداکثر سه ماه دیگر با موافقت آن بانک قابل تمدید میباشد.
تبصره 3 - در صورتی که صرافی پس از گذشت مهلت های مقرر، نسبت به اخذ اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی اقدام ننماید؛ ضمن کان لم یکن تلقی شدن اجازه نامه تاسیس و عدم صدور اجازه نامه فعالیت، صرافی موظف به انحلال قانونی شرکت است.
ماده 12 - اجازه نامه فعالیت برای بار اوّل با مدت اعتبار دو سال صادر و اعطا میگردد و برای دفعات بعد و در صورت تایید عملکرد صرافی توسط بانک مرکزی و تکمیل مدارک و مستندات لازم، با مدت اعتبار حداکثر پنج سال قابل تمدید میباشد.
ماده 13 - بانک مرکزی در صورتی که تشخیص دهد موسسین قادر به تاسیس و راه اندازی صرافی نمیباشند و یا اطلاعات کذب و نادرست ارایه نموده اند، حسب مورد از صدور اجازه نامه تاسیس و یا فعالیت خودداری می نماید.
ماده 14 - موسسین، سهامداران، شرکا و مدیران صرافی مجاز به فروش و واگذاری اجازه نامه فعالیت صرافی به غیر در قالب هیچ یک از عقود از جمله عقد اجاره، نمیباشند.
ماده 15 - هرگونه تغییر و جایگزینی در شرکا برای صرافی تضامنی یا سهامداران برای صرافی سهامی خاص مشروط به رضایت تمام شرکا (برای صرافی تضامنی)، احراز شرایط لازم و موافقت بانک مرکزی است.
تبصره - انتقال سهام صرافی سهامی خاص صرفاً به موسسه اعتباری امکان پذیر است.
فصل ششم : فعالیت
ماده 16 - صرافی های تضامنی موظف به ارایه ضمانت نامه بانکی بدون قید و شرط حسن انجام تعهد یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی به نفع بانک مرکزی در قبال دستورات نظارتی بانک مرکزی، به میزان حداقل 50 درصد آخرین سرمایه ثبتی صرافی میباشند.
تبصره 1 - وجه ضمانت نامه مذکور یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی در قبال خسارات وارده به مشتریان صرافی یا بدهی صرافی به اشخاص ثالث قابل مطالبه و توقیف نمیباشد و هرگونه اختلافات و دعاوی احتمالی صرافی با مشتریان و اشخاص ثالث تابع قوانین و مقررات مربوط است و هیچگونه مسئولیتی از این بابت متوجه بانک مرکزی نمیباشد.
تبصره 2 - صرافی موظف است قبل از انقضای مدت اعتبار ضمانت نامه بانکی نسبت به تمدید ضمانت نامه بانکی اقدام نماید. در صورت ابطال مجوز صرافی و یا چنانچه صرافی به هر علتی فعالیت نداشته باشد و یا منحل شود، اشخاص ذی ربط مکلفند وفق نظر بانک مرکزی تا خاتمه امر تصفیه، نسبت به تمدید ضمانت نامه بانکی اقدام نمایند.
ماده 17 - مدیرعامل و اعضای هیات مدیره صرافی، در مقابل خساراتی که ناشی از تخلف و یا ترک فعل بنا به تشخیص مراجع ذی صلاح، متوجه مشتریان میشود، مسئول و متعهد جبران خواهند بود.
ماده 18 - انجام عملیات صرافی، در خارج از نشانی مندرج در اساسنامه ثبت شده صرافی و اجازه نامه فعالیت صرافی یا مجوز شعبه، به استثنای عملیات صرافی در بسترهای معاملاتی برخط داخلی در چارچوب ضوابط ابلاغی بانک مرکزی ممنوع بوده و جا به جایی و انتقال صرافی از نشانی مندرج در اساسنامه ثبت شده صرافی و اجازه نامه فعالیت صرافی به سایر نقاط، منوط به کسب مجوز از بانک مرکزی میباشد.
ماده 19 - صرافی موظف است اجازه نامه فعالیت، نرخ های خرید و فروش ارزها و مسکوک گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی و سایر اطلاعاتی که توسط بانک مرکزی اعلام خواهد شد را در محل صرافی به طور واضح در معرض دید عموم قرار داده و همچنین در صورت برخورداری از تارنما، در تارنمای خود نیز درج نماید.
تبصره - خرید و فروش ارز توسط صرافی صرفاً باید بر مبنای نرخ اعلامی در محل صرافی یا تارنمای آن انجام شود.
ماده 20 - دریافت و نگهداری وجوه ارزی و ریالی به صورت امانی، انجام عملیات بانکی از جمله اخذ سپرده و یا اعطای تسهیلات توسط صرافی ممنوع میباشد.
تبصره - در مورد صرافی های وابسته به موسسات اعتباری، نگهداری وجوه ارزی به صورت امانی در خارج از کشور به منظور انجام نقل و انتقالات ارزی از شمول این ماده مستثنی میباشد.
ماده 21 - انجام معاملاتی که مبادله ارز، مسکوک فلزات گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی و ریال به روز یا روزهای آینده موکول شده و منجر به تحویل ارز، ریال یا مسکوک نشده و صرفاً تفاوت قیمت تسویه میگردد، توسط صرافی ممنوع میباشد.
ماده 22 - هرگونه معاملات آتی و سلف ارز، آتی و سلف سکه طلا توسط صرافی فقط بر اساس ضوابط مصوب و ابلاغی بانک مرکزی مجاز خواهد بود.
ماده 23 - هرگونه عملیات صرافی در بسترهای معاملاتی برخط داخلی و استفاده از رمزارزهای استخراج شده داخلی برای واردات صرفاً بر اساس ضوابط ابلاغی بانک مرکزی قابل انجام خواهد بود.
ماده 24 - در صرافی تضامنی، مانده بدهکار حساب جاری شرکا در هیچ زمانی نباید از مابه التفاوت حقوق صاحبان سرمایه و سرمایه ثبتی صرافی بیشتر باشد.
ماده 25 - در صرافی وابسته به موسسه اعتباری مجموع تعهدات مالی ناشی از حواله های صادره به مشتریان، در هر زمان حداکثر به میزان مبلغ مورد تعهد مندرج در تاییدیه هیات مدیره موسسه اعتباری مبنی بر ایفای کامل تعهدات مذکور توسط صرافی وابسته میباشد.
ماده 26 - تعهدات فروش توسط صرافی تضامنی در هر لحظه نباید بیشتر از «تعهدات مجاز» تعیین شده توسط بانک مرکزی بر مبنای ضرایبی از سرمایه ثبتی صرافی و کل فروش قطعی (مختومه) سالانه صرافی در سامانه ارزی اعلامی توسط بانک مرکزی، باشد.
تبصره - ضرایب سرمایه ثبتی و فروش قطعی و همچنین سقف تعهدات مجاز توسط بانک مرکزی تعیین میشود.
ماده 27 - وضعیت باز ارزی (تفاوت خرید و فروش ارز) صرافی در هر لحظه نباید بیشتر از «حد مجاز» تعیین شده توسط بانک مرکزی بر مبنای ضرایبی از سرمایه ثبتی صرافی و فروش سالانه صرافی در سامانه ارزی اعلامی توسط بانک مرکزی باشد.
تبصره - ضرایب سرمایه ثبتی و فروش توسط بانک مرکزی تعیین میشود.
ماده 28 - سقف خرید و فروش نقدی ارز برای هر شخص حقیقی یا حقوقی تابع ضوابط ابلاغی بانک مرکزی میباشد.
ماده 29 - کارمزد دریافتی صرافی بابت عملیات مربوط به حواله های ارزی تابع ضوابطی است که توسط بانک مرکزی تهیه و ابلاغ میشود.
ماده 30 - صرافی موظف است اطلاعات مربوط به عملیات صرافی را هم زمان با وقوع رویداد در چارچوب تعیین شده توسط بانک مرکزی حسب مورد، در سامانه های اعلامی از سوی بانک مرکزی و یا در سامانه حسابداری مختص به صرافی، منطبق با استانداردهای حسابداری ثبت نماید.
ماده 31 - صرافی موظف است گزارش و صورت های مالی سالیانه حسابرسی شده را به همراه گزارش برگزاری مجامع حداکثر 4 ماه پس از پایان سال مالی تهیه و به بانک مرکزی ارسال نماید.
ماده 32 - حسابرس مستقل صرافی باید از میان اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران انتخاب شود.
تبصره - حسابرس مستقل میتواند حداکثر برای سه سال متوالی حسابرسی صرافی را بر عهده داشته باشد. صرافی موظف است در صورت تغییر حسابرس مستقل قبل از پایان مدت مذکور مراتب را به بانک مرکزی اطلاع دهد.
ماده 33 - صرافی مجاز به خرید و فروش مسکوک فلزات گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی میباشد.
تبصره - صرافی در قبال خرید و فروش مسکوک فلزات گرانبهای ضرب شده توسط بانک مرکزی، ملزم به ارایه فاکتور معتبر با امضا و ممهور به مهر صرافی و به نام و امضای مشتری تا زمان عملیاتی شدن سامانه ای که بدین منظور ظرف مدت یک سال توسط بانک مرکزی ایجاد خواهد شد، میباشد.
ماده 34 - صرافی در قبال انجام هر نوع عملیات صرافی، ملزم به ارایه رسید سامانه های اعلامی بانک مرکزی دارای شناسه یکتا و با امضا و ممهور به مهر صرافی و به نام و امضای مشتری میباشد. همچنین صرافی باید شماره سریال ارزهای مورد معامله را ثبت و یک نسخه از آن را به مشتری ارایه دهد.
ماده 35 - آن بخش از وجوه متعلق به صرافی که نزد موسسات اعتباری نگهداری میشود باید صرفاً در حساب هایی به نام و تحت مالکیت صرافی قرار داشته باشد و صرافی موظف است تمامی عملیات صرافی را از طریق حساب های مذکور انجام دهد. انجام عملیات صرافی و یا نگهداری وجوه متعلق به صرافی از طریق حساب «شرکا»، «سهامداران»، «کارکنان» و غیره تحت هر عنوان ممنوع میباشد.
تبصره 1 - صرافی مکلف است مشخصات تمام حساب های ریالی و ارزی خود، را به بانک مرکزی اعلام دارد.
تبصره 2 - صرافی وابسته به موسسه اعتباری مجاز است با تایید بانک مرکزی از حساب موسسه اعتباری متبوع در خارج از کشور استفاده نماید.
ماده 36 - نام ثبتی و نشان تجاری ثبت شده صرافی باید به طورکامل همراه با ذکر کلمه «صرافی» و نوع شرکت (تضامنی یا سهامی خاص) و شماره ثبت شرکت، در کلیه مکاتبات، فاکتورها، رسیدها، مهرها و امور تبلیغاتی صرافی درج گردد.
ماده 37 - استفاده از تمام یا بخشی از عنوان «موسسه اعتباری» در نام صرافی تضامنی و یا استفاده از نشانه های متعلق به «موسسه اعتباری» در تبلیغات صرافی های مذکور، ممنوع میباشد.
ماده 38 - صرافی موظف است حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور «اجازه نامه فعالیت»، نسبت به شروع فعالیت اقدام و مراتب را به صورت کتبی به بانک مرکزی اعلام نماید.
تبصره - توقف فعالیت صرافی برای مدتی بیش از ده روز کاری، صرفاً با موافقت بانک مرکزی مجاز است.
ماده 39 - حضور مدیرعامل یا یکی از اعضای هیات مدیره در محل صرافی الزامی میباشد. در مورد شعب صرافی وابسته به موسسه اعتباری، حضور رئیس شعبه یا معاون وی در محل شعبه صرافی الزامی است.
فصل هفتم : نظارت
ماده 40 - مسئولان صرافی موظفند امکان رسیدگی های لازم را برای بازرسان بانک مرکزی فراهم نمایند و تمامی اسناد، مدارک، دفاتر و نرم افزارهای مربوط را جهت این گونه رسیدگی ها در اختیار بازرسان قرار دهند.
ماده 41 - در صورت وقوع هر یک از موارد ذیل توسط صرافی، بانک مرکزی میتواند حسب مورد نسبت به تذکر کتبی، اخطار کتبی، توقف برخی فعالیت های صرافی، سلب صلاحیت اعضای هیات مدیره و مدیرعامل، افزایش مبلغ ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی، مطالبه وجه ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی، تعلیق فعالیت یا ابطال اجازه نامه فعالیت و یا سایر اقدامات قانونی اقدام نماید:
41 - 1 - تخطی از مفاد این دستورالعمل، سایر مقررات ذی ربط و تعهدنامه های ارایه شده؛
41 - 2 - عدم ایفای بدهی ها و تعهدات نسبت به مشتریان؛
41 - 3 - عدم ارایه اطلاعات از سوی صرافی و یا ارایه اطلاعات نادرست یا گمراه کننده توسط موسسین، مدیران، شرکا و یا سهامداران صرافی به بانک مرکزی؛
41 - 4 - انحلال و یا ورشکستگی صرافی؛
41 - 5 - عدم فعالیت و یا ناتوانی در انجام عملیات صرافی به تشخیص بانک مرکزی؛
41 - 6 - عدم انجام اقدامات لازم جهت تمدید اجازه نامه فعالیت.
تبصره 1 - در صورت سلب صلاحیت هر یک از اعضای هیات مدیره و یا مدیرعامل، چنانچه صرافی ظرف مدت سی روز کاری نسبت به معرفی اعضای جدید هیات مدیره و یا مدیرعامل جدید اقدام ننماید، فعالیت صرافی به مدت سه ماه تعلیق میشود. در صورت گذشت بیش از سه ماه و عدم معرفی اشخاص مذکور، برای مدت شش ماه تعلیق و در صورت عدم اقدام، اجازه نامه فعالیت صرافی ابطال میشود.
تبصره 2 - در صورت سلب صلاحیت هر یک از اعضای هیات مدیره و یا مدیرعامل صرافی، اشخاص مزبور نمی توانند تا مدت دو سال به عنوان عضو هیات مدیره و یا مدیرعامل هیچ یک از صرافی ها تعیین شوند.
تبصره 3 - ضوابط مربوط به نحوه اعمال اقدامات مندرج در این ماده توسط بانک مرکزی تهیه میشود.
ماده 42 - در صورتی که ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی ارایه شده صرافی به هر دلیلی کارسازی شود، تا زمان ارایه ضمانت نامه جدید یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی جدید اجازه نامه فعالیت صرافی تعلیق میگردد.
ماده 43 - بانک مرکزی باید در مواردی که تمام یا بخشی از فعالیت یک شخص حقیقی یا حقوقی را مصداق عملیات صرافی بدون اخذ مجوز از آن بانک تشخیص دهد اقدامات لازم را به منظور متوقف نمودن فعالیت های آن شخص از طریق نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و نیز طرح دعوی در مراجع قانونی، به مورد اجرا گذارد.
ماده 44 - بانک مرکزی باید در صورت امتناع صرافی از توقف فعالیت پس از صدور حکم تعلیق، ابطال یا اتمام مدت اعتبار مجوز صرافی، علاوه بر مطالبه وجه ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب سپرده بانکی حسب مورد، اقدامات لازم را به منظور متوقف نمودن فعالیت های آن شخص از طریق نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و عنداللزوم طرح دعوی در مراجع قانونی، به مورد اجرا گذارد.
فصل هشتم : انحلال
ماده 45 - در صورت تحقق هر یک از موارد زیر فرآیند انحلال صرافی به مورد اجرا گذارده میشود:
45 - 1 - ابطال اجازه نامه های تاسیس و فعالیت از سوی بانک مرکزی؛
45 - 2 - در صورت سپری شدن شش ماه از انقضاء مدت اعتبار اجازه نامه فعالیت و عدم موافقت بانک مرکزی با تمدید آن؛
45 - 3 - در صورت عدم دریافت اجازه نامه فعالیت از بانک مرکزی پس از طی مهلت های مقرر در ماده (11) و تبصره های ذیل آن؛
45 - 4 - در صورت صدور حکم قطعی ورشکستگی صرافی؛
45 - 5 - در صورت ورشکستگی یکی از شرکا در صرافی های تضامنی؛
45 - 6 - در صورت تراضی تمام شرکا در صرافی های تضامنی مطابق مفاد اساسنامه و با تایید بانک مرکزی؛
45 - 7 - صدور حکم انحلال توسط دادگاه؛
45 - 8 - در صورت فوت یا محجوریت یکی از شرکا در صرافی های تضامنی.
ماده 46 - از تاریخ شروع فرآیند انحلال، صرافی صرفاً مجاز به انجام عملیات مربوط به انحلال و تصفیه بوده و انجام عملیات جدید صرافی ممنوع میباشد.
فصل نهم : سایر موارد
ماده 47 - دارایی های صرافی نباید به عنوان وثیقه هرگونه تعهدی برای شخص دیگری مورد استفاده قرار گیرد.
ماده 48 - دریافت هرگونه تسهیلات از موسسات اعتباری توسط صرافی ممنوع میباشد.
ماده 49 - هرگونه تغییرات ثبتی صرافی از جمله تغییر در مفاد اساسنامه و میزان سرمایه، منوط به موافقت قبلی بانک مرکزی و اخذ اجازه نامه تغییرات ثبتی از این بانک میباشد.
ماده 50 - بانک مرکزی مجاز است در انجام برخی از امور نظارت بر صرافی ها از همکاری تشکل های صنفی، در چارچوب تفاهم نامه های منعقده استفاده نماید. همکاری های مزبور نافی مسئولیت های نظارتی بانک مرکزی در قبال صرافی ها نمیباشد.
ماده 51 - آن دسته از صرافی های موجود که مدت اعتبار اجازه نامه فعالیت آنها بعد از تاریخ لازم الاجراء شدن این دستورالعمل منقضی میشود، حداکثر ظرف 2 سال مهلت دارند، شرایط خود را با مفاد این دستورالعمل تطبیق دهند.
ماده 52 - مواردی که در این دستورالعمل پیش بینی نشده است تابع قوانین و مقررات جاری کشور از جمله قانون پولی و بانکی کشور، قانون تجارت و لایحه اصلاحی آن، قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی و آییننامه های آن، قوانین مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم و آییننامه های اجرایی و دستورالعمل های مرتبط با آن، سایر قوانین و مقررات ذی ربط و همچنین مصوبات شورای پول و اعتبار و دستورات و بخشنامه های بانک مرکزی میباشد.
دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی ها» در 52 ماده و 28 تبصره در یکهزار و سیصد و چهاردهمین جلسه مورخ 1400/02/28 شورای پول و اعتبار به تصویب رسید. از تاریخ لازم الاجراء شدن این دستورالعمل، «دستورالعمل اجرایی تاسیس، فعالیت و نظارت بر صرافی ها» موضوع مصوبه یک هزار و یکصد و هشتاد و سومین جلسه مورخ 1393/05/28 شورای پول و اعتبار، احکام مرتبط با صرافی در دستورالعمل اجرایی عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب جلسه مورخ 1379/06/13 شورای پول و اعتبار که مغایر با این دستورالعمل است و همچنین دیگر مصوبات مغایر با این دستورالعمل، منسوخ میگردد.