صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1399/06/25
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز
موضوع
توصیف مجرمانه ترخیص زودهنگام بیمار از بیمارستان و تسریع در فوت بیمار
پرسش
شخصی شکایتی علیه خواهر خود دایر بر تسبیب در قتل عمدی مادرشان مطرح کرده است؛ با این توضیح که مادرشان به علت عفونت خونی در بیمارستان بستری بوده و خواهر شاکی خودسرانه و بدون مشورت با سایر اعضای خانواده و باوجود تذکر پزشکان معالج بر مساعد نبودن حال بیمار جهت ترخیص اقدام به این کار نموده و حال مادرشان به جهت ترخیص زودهنگام و طی ننمودن مراحل درمان رو به وخامت گذاشته و فوت میشود. حسب نظریه پزشکی قانونی علت فوت (عفونت خونی بیمار) اعلام و بیان شده ترخیص بیمار در آن شرایط موجب تسریع در مرگ شده است. با توجه به مراتب فوق:
1- آیا بزهی به متهم قابل انتساب است؟
2- اگر بزهی اتفاق افتاده تحت چه عنوانی قابل طرح است؟
3- در فرض پرسش، اگر خواهر با سوءنیت (دانستن مرگ قریبالوقوع مادر) اقدام به ترخیص مادر خود نموده باشد، چه مسئولیتی به عهده وی میباشد؟
نظر هیات عالی
نظریه اداره حقوقی به شماره 1971 مورخ 1400/03/09 به شرح زیر مورد تائید هیات عالی است. تشخیص علت مرگ، امری فنی و شخصی است که بر اساس نظر کارشناس (پزشکی قانونی) احراز میشود و تعیین نوع جنایت و میزان مسئولیت مرتکب و احراز وجود یا عدم وجود رابطه سببیت بین رفتار مرتکب و مرگ مجنی علیه با لحاظ مواد 290 و 492 قانون مجازات اسلامی امری است مصداقی و به عهده قاضی رسیدگی کننده است.
نظر اکثریت
مطابق متن سوال و توضیحات آن فرض بر این است که پزشک و بیمارستان کار خود را به درستی انجام دادهاند و مرتکب، مسئولیت مراقبت از مادر را قبول نموده است. در متن سوال ذکر نشده است که آیا مرتکب اقدامات درمانی را انجام داده است یا خیر و ترک فعلی در سوال مطرح نشده است. (دانستن) مرگ قریبالوقوع مادر سوءنیت مرتکب را اثبات نمینماید؛ چراکه بهطریقاولی کادر پزشکی نیز از مرگ قریبالوقوع اطلاع داشته است؛ ترخیص صرفاً باعث تسریع در مرگ شده است و سبب مرگ نبوده است؛ بنابراین تسبیب در قتل منتفی است و چون فعل یا ترک فعلی از ناحیه مرتکب صادر نشده تا موجب مرگ مادر شود، هیچگونه مسئولیت کیفری و حقوقی متوجه مرتکب نیست.
نظر اقلیت
میبایست رابطه سببیت را بررسی کرد؛ رابطه موثری بین اقدام مرتکب و مرگ وجود ندارد؛ اقدام خواهر در ترخیص زودهنگام مادر سبب نیست، بلکه شرطی است که باعث تسریع در تسبیب شده است؛ اما چنانچه مرتکب سوءنیت داشته باشد، اقدام وی مشمول ماده 295 قانون مجازات اسلامی و مسئولیت ناشی از ترک فعل است.