ماده 1 - تبصره های ماده (7) قانون آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی به شرح ذیل اصلاح میشود:
تبصره 1 - سایر مسئولین دستگاههای اجرایی و قضایی اعم از دولتی یا غیردولتی که از طرف هیات رئیسه برای دفاع و توضیح طرح یا لایحه دعوت شده اند میتوانند در جلسات مجلس شرکت نمایند.
تبصره 2 - رئیس و دادستان دیوان محاسبات، معاون امورمجلس هر یک از وزیران و آن عده از کارکنان مجلس که حضور آنان در صحن مجلس ضروری باشد و معاونین امور مجلس دیگر دستگاهها و نهادها با اجازه هیات رئیسه حق حضور در جلسات را دارند. این افراد میتوانند در جلساتی که موضوع دستور مجلس مرتبط با وزارتخانه و سازمان آنها باشد شرکت نمایند.
ماده 2 - اصلاحات ذیل در مواد (21) و (23) انجام میشود:
الف - در بند (2) ماده (21) عبارت «نظارت بر» حذف و کلمه «اداره» جایگزین میشود.
ب - بندهای (1)، (3)، (8)، (10) و (12) ماده (23) به شرح زیر اصلاح میشود.
1 - در بند (1) کلمه «مسئولیت» حذف و عبارت «نظارت بر» جایگزین میشود.
2- در بند (3) عبارت «مشارکت در» حذف میشود.
3- بند (8) به شرح ذیل اصلاح میشود:
- تصمیم گیری در خصوص دعوت از اشخاص حقیقی و حقوقی و موافقت با حضور اشخاص متقاضی جهت شرکت و یا اظهارنظر در مجلس.
4 - در بند (10) عبارت «و اتخاذ تصمیم در موارد اختلافی یا عدم رعایت آیین نامه» به آخر بند اضافه میشود.
5- بند (12) به شرح ذیل اصلاح میشود:
- تصویب ساز و کار لازم جهت بهبود روشهای نظارتی و ساماندهی امور ناظرین منتخب مجلس وکمیسیونها در مجامع و شوراها و دریافت گزارش آنان.
ماده3 - درماده (25) اصلاحات ذیل انجام میشود:
الف- عبارت های «از هیات رئیسه» و «و هیات رئیسه» حذف میشود.
ب - عبارت «هیات رئیسه مکلف است» حذف و عبارت «کمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مکلف است» جایگزین میشود.
ماده 4 - در ماده (29) عبارت «سایر کمیسیونهای خاص و تخصصی بنا به تشخیص هیات رئیسه و روسای شعب دارای حداقل نوزده و حداکثر بیست و سه نفر عضو خواهند بود» حذف و عبارت «تعداد اعضاء کمیسیونهای اصل نودم (90) قانون اساسی و تخصصی و نیز نفرات عضو با رعایت مواد این آیین نامه و رای اکثریت نسبی اعضاء جلسه مشترک هیات رئیسه و روسای شعب تعیین میشود» جایگزین میشود.
ماده 5- ماده (32) آیین نامه داخلی به شرح ذیل اصلاح میگردد:
ماده32- به منظور سامان دادن و کارآمد سازی مجلس و نمایندگان، خصوصاً نسبت به طرز کار قوای مجریه و قضائیه و مجلس مبتنی بر اصول متعدد قانون اساسی بالاخص اصل نودم (90)، کمیسیونی به نام اصل نودم (90) قانون اساسی تشکیل میگردد تا طبق قوانین مصوب مربوط به خود اداره و انجام وظیفه نماید. اعضاء این کمیسیون به شرح ذیل است:
1- از هرکمیسیون تخصصی یک نفر با معرفی کمیسیون مربوطه.
2- هشت (8) نفر ازنمایندگان که توسط روسای شعب و هیات رئیسه به عنوان اعضاء ثابت انتخاب میشوند.
تبصره 1- رئیس کمیسیون با پیشنهاد هیات رئیسه مجلس از بین اعضاء ثابت کمیسیون و با رای مجلس انتخاب میگردد.
تبصره 2- اعضاء ثابت کمیسیون نباید عضو کمیسیون های تخصصی مجلس باشند.
ماده6 - بندهای (1) الی (6) و تبصره (2) بند (7) ماده (33) به شرح ذیل اصلاح میشود:
الف- بندهای (1) الی (6) به شرح زیر اصلاح میشود:
1- بررسی طرحها و لوایح ارجاعی و گزارش آن به مجلس شورای اسلامی.
2- رسیدگی به درخواستهای تحقیق و تفحص.
3- رسیدگی به سوال نمایندگان از رئیس جمهور و وزیران.
4- بررسی موارد ارجاعی از لوایح برنامه توسعه و بودجه سالانه و گزارش آن به کمیسیون تلفیق.
5- کسب اطلاع از کم و کیف اداره امور کشور، دریافت و بررسی گزارشهای عملکردی و نظارتی از اجراء قوانین مربوط به دستگاههای ذی ربط.
6- تهیه گزارش موردی و سالانه در خصوص امور اجرایی دستگاهها و نحوه اجراء قوانین به خصوص قانون برنامه توسعه و بودجه سالانه و ارائه نکات مثبت، منفی و پیشنهاد نحوه اصلاح آن و تقدیم گزارش به مجلس جهت قرائت.
تبصره - کمیسیونها میتوانند در موارد مهم و حساس و در مواجهه با تخلفات یا سوء مدیریت، با دعوت از مسئولین ذی ربط موضوع را بررسی نموده و گزارش آن را به هیات رئیسه ارائه نمایند. هیات رئیسه میتواند گزارش مذکور را در دستور کار مجلس قراردهد. در این صورت مخبر کمیسیون و نماینده دولت هرکدام به میزان پانزده دقیقه و شش نفر از نمایندگان به قید قرعه از بین متقاضیان هرکدام به میزان پنج دقیقه، نظرات خود را بیان می نمایند. هرگاه کمیسیون همراه با گزارش پیشنهادهایی برای تصویب به مجلس ارائه نماید با رعایت مفاد آیین نامه داخلی در دستور حداکثر دو هفته بعد مجلس قرار خواهد گرفت و مطابق آیین نامه داخلی رسیدگی میشود نمایندگان میتوانند پیشنهادهای خود را تا (48) ساعت پس از پایان قرائت گزارش به کمیسیون تحویل نمایند. کمیسیون تا یک هفته گزارش نهایی خود را به مجلس ارائه می دهد.
ب- در تبصره (2) بند (7) بعد از کلمه «ذی صلاح» عبارت «به ویژه از میان نمایندگان ادوار گذشته که در مسائل کمیسیون صاحب تخصص و تجربه باشند» اضافه میشود.
ماده7 - اصلاحات ذیل در مواد (37) و (42) انجام و یک ماده به آیین نامه الحاق میشود:
الف- در ماده (37) عبارت «سیاست داخلی، شوراها، شهرداریها، اطلاعات و امنیت داخلی، دفاع و امنیت خارجی و ثبت احوال» حذف و عبارت «دفاع، اطلاعات و امنیت» جایگزین میشود.
ب - ماده زیر به آیین نامه الحاق میشود:
ماده. . - کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور برای انجام وظایف محوله در محدوده سیاست داخلی، شوراها، امور غیرعمرانی شهرداریها و ثبت احوال مطابق ضوابط این آیین نامه تشکیل میشود.
ج- در ماده (42) عبارت «و امور عمرانی شهرداری ها و دهیاری ها قبل از کلمه «مطابق» اضافه میشود.
ماده 8 - در ماده (59) عبارت «پانزده نفر» جایگزین عبارت «هفت تا پانزده نفر بنا به نظر پیشنهاد دهندگان» و تبصره ذیل به این ماده الحاق میشود.
تبصره - هیات رئیسه مجلس میتواند طرحها و لوایحی را که در حوزه مسائل مربوط به کمیسیون ویژه تشخیص دهد به آن کمیسیون ارجاع نماید.
ماده 9 - ماده (60) و تبصره آن به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 60- مسئولیت و اختیار کلیه امور اجرایی مجلس اعم از تشکیلاتی، مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی، حقوقی، فنی، پشتیبانی، ارتباطات داخلی و بینالمللی، حفاظت، حراست و نظایر آن به عهده رئیس مجلس شورای اسلامی است.
تبصره 1 - رئیس مجلس میتواند بخشی از وظایف و اختیارات خود را به معاونین خود یا مسئولین ذی ربط تفویض نماید.
تبصره 2 - اساسنامه سازمانها، نظام مالی و ساختار تشکیلات مربوط به مجلس شورای اسلامی به جز امور قانونگذاری و همچنین ضوابط اجرایی و دستورالعملهای کلیه اختیارات موضوع این ماده به تصویب کمیسیون تدوین آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.
ماده 10- ماده (63) قانون آیین نامه به شرح زیر اصلاح شود:
ماده 63- در راستای ایفای هرچه بهتر وظیفه نمایندگی، همچنین حفظ شان و منزلت مجلس و جایگاه حقیقی نمایندگان، هیات رئیسه میتواند به منظور برقراری ارتباط موثر (دیداری، شنیداری، مکتوب) نمایندگان با موکلین و نمایندگان دستگاههای اجرایی و نهادهای رسمی و غیررسمی در مرکز و حوزه انتخابیه با اختصاص فضای فیزیکی مناسب (دفاتر کار و ملاقات عمومی) هرگونه امکانات سخت افزاری و نرم افزاری مورد نیاز را در شان نظام جمهوری اسلامی فراهم نماید. اعتبارات مورد نیاز در بودجه سالانه مجلس پیش بینی میشود.
ماده 11- عنوان «مبحث چهارم- حضور اعضاء قوه مجریه و شورای نگهبان در مجلس» قبل ازماده (64) حذف و دو تبصره به شرح ذیل به ماده (64) الحاق میشود:
تبصره 1- هیات رئیسه مجلس میتواند تمام یا بخشی از یک جلسه مجلس را برای رسیدگی به امور مهم و اساسی کشور اختصاص دهد.
تبصره 2- دستور این جلسات و چگونگی اداره آن توسط هیات رئیسه تعیین خواهد شد.
ماده 12- ماده (62) حذف و ماده (82) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 82- بودجه سالانه مجلس به پیشنهاد هیات رئیسه پس از مشورت با کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات و در موعد مقرر برای دولت ارسال میشود تا با رعایت اصل پنجاه و دوم قانون اساسی در بودجه سالانه کل کشور درج شود.
تبصره- مقرری و هزینه های نمایندگی در هر سال در جلسه مشترک هیات رئیسه با کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی با رعایت مقررات مالی مجلس به تصویب میرسد، نمایندگان مجلس میتوانند حقوق و مزایای خود را از مجلس دریافت نمایند، قبل از تصمیم مجدد در هر دوره به صورت علیالحساب مطابق مصوبه دوره قبل عمل میشود.
ماده 13 - ماده (106) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 106 - در هر جلسه رسمی به جز جلسات بررسی لوایح برنامه توسعه، بودجه سالانه و استیضاح یا رای اعتماد به وزیران، سه نفر از نمایندگان می توانند به نوبت و طبق فهرستی که از قبل به قید قرعه توسط هیات رئیسه تنظیم شده است، حداکثر به مدت هفت دقیقه نطق نمایند. همچنین دو نفر از نمایندگانی که در آن جلسه نوبت نطق نداشته باشند به جهت مسائل ضروری میتوانند یک ساعت قبل از شروع جلسه در لوح مخصوص یا دستگاه الکترونیکی ثبت نام کرده و حداکثر به مدت پنج دقیقه نطق نمایند. درصورتی که بیش از دو نفر از نمایندگان متقاضی این نطق باشند، هیات رئیسه به قید قرعه به دو نفر وقت خواهد داد. هیچ یک از نمایندگان نمیتوانند در مدت دو ماه بیش از یک بار نطق پنج دقیقهای نمایند. نماینده حق واگذاری تمام وقت خود را به نماینده دیگر دارد.
ماده 14 - بندهای ذیل در ماده (108) اصلاح و ماده (114) حذف میشود:
الف- جزء (2) بند (الف) و تبصره آن به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن الحاق میشود:
2 - درمورد کلیات هر طرح یا لایحه، ابتدا مخبر کمیسیون اصلی حداکثر پنج دقیقه گزارش می دهد، پس از آن حداکثر سه نفر مخالف و سه نفر موافق به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق و سپس نماینده دولت و پس از آن مخبر کمیسیون هرکدام حداکثر پنج دقیقه صحبت می کنند.
تبصره 1 - درمورد طرحها و لوایح مهم یا مفصل با پیشنهاد رئیس جلسه یا بیست و پنج نفر از نمایندگان و رای اکثریت مطلق نمایندگان حاضر، می توان تعداد و یا وقت مخالف و موافق و وقت نماینده دولت و مخبر کمیسیون را حداکثر تا دو برابر افزایش داد.
تبصره 2 - در بررسی کلیات طرحهای دو یا سه فوریتی و طرحهایی که کمیسیون اصلی در موعد مقرر گزارش نداده است یکی از طراحان می تواند به جای مخبر در ابتدا و انتهای رسیدگی در مجلس صحبت کند.
ب - در بند (الف) جزء های (3) و (4) و تبصره آن حذف و شماره جزء (5) به (3) اصلاح میشود.
ج - در جزء (5) بند (الف) اصلاحات زیر انجام میشود:
1- بعد از کلمه دفاع حرف «از» حذف و عبارت «دربرابر» جایگزین می شود.
2 - عبارت «توجیه پیشنهاد کفایت مذاکرات و یا مخالفت با آن» حذف و عبارت «توضیح نماینده دولت و مخبر کمیسیون در مورد پیشنهادها» جایگزین می شود.
3 - عبارت« عدم فوریت» حذف و عبارت «یا سلب فوریت و مخالفت با آن» جایگزین می شود.
د - بند (ج) به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن الحاق می شود:
- در کلیات لایحه بودجه سالانه کل کشور پس از نطق رئیس جمهور، مخبرکمیسیون گزارش خود را ارائه می دهد سپس حداکثر ده نفر از نمایندگان به عنوان مخالف گزارش کمیسیون و ده نفر به عنوان موافق گزارش کمیسیون به ترتیب یک نفر مخالف و یک نفر موافق هرکدام حداکثر ده دقیقه صحبت می کنند. پس از آن نماینده دولت به مدت بیست دقیقه و در پایان، مخبر کمیسیون صحبت می کند. مجموع زمان صحبت مخبر کمیسیون سی دقیقه خواهد بود.
تبصره - در کلیات متمم و یک یا چند دوازدهم بودجه، اظهارات به میزان نصف مدت های مقرر در بند فوق است.
ه- - متن زیر به عنوان بند (ه) به ماده (108) الحاق می شود:
- پیش از اخذ رای برای انتخاب حقوقدانان شورای نگهبان و همچنین رئیس و دادستان دیوان محاسبات، هر نامزد میتواند حداکثر ده دقیقه در جلسه علنی مجلس مشخصات، سوابق کاری، تحصیلات و برنامه های خود را به اطلاع نمایندگان برساند.
و - تبصره ذیل به ماده (108) الحاق میشود:
تبصره - در کلیه مواردی که در این آیین نامه، نمایندگان می توانند به عنوان موافق یا مخالف صحبت کنند رعایت ترتیب ثبت نام و یا درخواست صحبت الزامی است. در مواردی که قبل از تشکیل جلسه علنی متقاضیان صحبت یا نطق در لوح بیش از تعداد تعیین شده در این آیین نامه باشد یکی از اعضاء هیات رئیسه موظف است به قید قرعه از بین افرادی که در موعد مقرر ثبت نام کردهاند افراد مورد نیاز را تعیین نماید. افراد تعیین شده، حق واگذاری نوبت خود به نماینده دیگر را خواهند داشت.
ماده 15- ماده (115) به شرح ذیل اصلاح و یک تبصره به آن الحاق میشود:
ماده 115 - نمایندگان می توانند درباره مسائل مهم مملکتی یا بین المللی یا مناسبتهای خاص بیانیه صادر نموده و به رئیس جلسه تحویل نمایند. چنانچه بیانیه صادره به امضا حداقل بیش از نصف مجموع نمایندگان برسد متن آن بدون ذکر اسامی نمایندگان در پایان جلسه علنی مجلس قرائت و طی نامه رسمی به مراجع ذی ربط ارسال خواهد شد و اسامی نمایندگان امضا کننده بیانیه در مشروح مذاکرات چاپ می شود.
تبصره - توزیع هرگونه نامه، گزارش، بروشور و امثال آن در صحن مجلس طبق دستورالعملی خواهد بود که توسط هیات رئیسه تصویب و به اطلاع نمایندگان خواهد رسید.
ماده 16- ماده (120) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 120- نصاب رای گیری در مجلس، کمیسیون، کمیته و شعبه در موارد مختلف به شرح زیر میباشد:
الف - اکثریت چهار پنجم مجموع نمایندگان:
- اصلاحات جزئی خطوط مرزی کشور (اصل هفتاد و هشتم قانون اساسی).
ب - اکثریت سه چهارم مجموع نمایندگان:
1 - توقف انتخابات و ادامه کار مجلس سابق در زمان جنگ و اشغال نظامی (اصل شصت و هشتم قانون اساسی).
2 - مصوبات جلسه رسمی غیرعلنی (اصل شصت و نهم قانون اساسی).
ج - اکثریت دو سوم مجموع نمایندگان:
1 - تصویب درخواست مراجعه به آراء عمومی (اصل پنجاه و نهم قانون اساسی)
2 - تصویب عدم کفایت رئیس جمهور(اصل هشتاد و نهم قانون اساسی).
3 - تصویب تقاضای سه فوریت طرحها و لوایح.
د - اکثریت دو سوم نمایندگان حاضر
1 - تصویب آیین نامه داخلی مجلس و تفسیر آن.
2 - تصویب تشکیل جلسه رسمی غیرعلنی مجلس با رعایت ماده (103) این آیین نامه.
3 - تصویب تقاضای دوفوریت طرحها و لوایح.
4- تصویب موضوع اصل هفتاد و نهم قانون اساسی.
5- اصلاح قانون برنامه توسعه در ضمن لایحه بودجه و سایر طرحها و لوایح
ه-- اکثریت مطلق نمایندگان حاضر:
1 - انتخاب رئیس مجلس (مرحله اول).
2 - انتخاب رئیس و دادستان دیوان محاسبات کشور.
3 - رای اعتماد به وزیران.
4 - رای عدم اعتماد به وزیران.
5 - طرحها و لوایح و تفسیر قوانین.
6 - تصویب انجام تحقیق و تفحص.
7 - تصویب تقاضای یک فوریت طرحها و لوایح.
8- تغییر دستور هفتگی مجلس.
9- رای به وارد بودن سوال نمایندگان از وزیر.
10 - تصویب موضوعات اصول هفتاد و هفتم، هشتادم، هشتاد و دوم و هشتاد و سوم قانون اساسی
11 - تصویب وضع قوانین آزمایشی و تصویب دائمی اساسنامه سازمانها توسط کمیسیونهای مجلس و دولت طبق اصل هشتاد و پنجم قانون اساسی.
12 - تعیین تعداد اعضاء کمیتهها در کمیسیونها.
13- تصویب اعتبارنامه نمایندگانی که پرونده آنان به کمیسیون تحقیق ارجاع شده است.
14- سایر مواردی که در این آیین نامه و سایر قوانین برای آنها کلمات «تصویب» یا «موافقت مجلس» آورده شده و در این آیین نامه نصاب آن مشخص نشده است.
و - اکثریت نسبی با حداقل رای بیش از یک سوم نمایندگان حاضر:
1- انتخاب اعضاء هیات رئیسه شعبه.
2- انتخاب نمایندگان جهت عضویت در کمیسیون تلفیق، مشترک و هیات تحقیق و تفحص.
3- انتخاب اعضاء کمیسیون تخصصی، تحقیق وتدوین آیین نامه داخلی در شعبه.
4- تصویب تغییر کمیسیون نمایندگان.
5- انتخاب اعضاء کمیسیون ویژه در مجلس.
ز - اکثریت نسبی:
1- انتخاب رئیس مجلس (مرحله دوم) و سایر اعضاء هیات رئیسه مجلس.
2- انتخاب اعضاء حقوقدان شورای نگهبان.
3- انتخاب رئیس و اعضاء هیات رئیسه کمیسیون و کمیته.
4- انتخاب نمایندگان جهت نظارت در مجامع، شوراها و سازمانها.
5- انتخاب اعضاء کمیته های هر کمیسیون.
6- انتخاب ده نفر از نمایندگان در اجراء اصل یکصد و هفتاد و هفتم قانون اساسی.
ماده 17- ماده (143) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 143- بررسی و تصویب کلیه طرحها و لوایح عادی یک شوری خواهد بود به جز مواردی که در این آیین نامه نحوه رسیدگی مشخص شده و یا به تشخیص هیات رئیسه بررسی آنها به صورت دو شوری ضرورت داشته باشد.
تبصره - چنانچه نظر کمیسیون مبنی بر رد یا مسکوت ماندن طرح یا لایحه موضوع این ماده باشد و درجلسه علنی، کلیات آن طرح یا لایحه به تصویب برسد این گونه طرحها و لوایح به کمیسیون برای رسیدگی شور دوم ارجاع میشود.
ماده 18- در ماده (146) در سطر اول بعد از کلمه «رد» عبارت «یا مسکوت ماندن» اضافه میشود و تبصره زیر به این ماده الحاق میشود:
تبصره - گزارش رد یا مسکوت ماندن طرح یا لایحه، زمانی در دستور کار مجلس قرار میگیرد که دولت در خصوص لایحه یا پانزده نفر از نمایندگان طراح در خصوص طرح، ظرف مدت یک ماه پس از چاپ و توزیع گزارش کمیسیون از هیات رئیسه مجلس تقاضا نمایند در دستور کار مجلس قرار گیرد در غیر این صورت بایگانی میشود مگر این که درگزارش کمیسیون زمان مشخصی برای مسکوت ماندن تعیین شده باشد که در این صورت پس از پایان یافتن مدت تعیین شده در دستور کار کمیسیون قرار خواهد گرفت.
ماده 19- ماده (155) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 155 - پس از تصویب کلیات و در شور نهایی طرحها و لوایح، اولویت رسیدگی به پیشنهادها در جلسه علنی به ترتیب زیر خواهد بود:
1- پیشنهاد بازگشت به لایحه دولت یا طرح اصلی.
2- پیشنهاد حذف کل ماده.
3- پیشنهاد چاپ شده کمیسیون های فرعی.
4- پیشنهاد حذف جزء و پیشنهادهای چاپ شده نمایندگان با تشخیص اولویت جامع بودن توسط یکی از اعضاء هیات رئیسه.
5- رای گیری برای اصل ماده.
6- رای گیری برای حذف کل ماده درصورتی که اصل ماده رای نیاورد.
7- پیشنهاد های جدید نمایندگان.
8- ارجاع به کمیسیون، به تشخیص رئیس جلسه (در صورتی که پیشنهادهای فوق الذکر رای نیاورد).
تبصره- در صورت تصویب پیشنهاد بازگشت به لایحه دولت یا طرح اصلی، پیشنهاد بندهای (3) و (4) پذیرفته میشود.
ماده 20- ماده (165) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 165- نحوه رسیدگی به طرحها و لوایح دو فوریتی به شرح زیر می باشد:
1 - حداکثر چهار ساعت پس از تصویب فوریت، طرح یا لایحه چاپ و توزیع میشود.
2 - حداکثر بیست ساعت پس از تصویب فوریت، پیشنهاد نمایندگان به هیات رئیسه تسلیم میشود.
3 - حداکثر هفتاد و دو ساعت پس از تصویب فوریت، در دستور کار مجلس قرار میگیرد.
4 - حداقل یک ساعت قبل از شروع مذاکرات، پیشنهادهای نمایندگان چاپ و توزیع میشود.
ماده 21 - تبصره (1) ماده (168) به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به عنوان تبصره (3) به این ماده الحاق میشود:
تبصره 1- دولت باید حداقل شش ماه قبل از پایان مدت آزمایشی قانون مذکور جهت تمدید یا تعیین تکلیف دائمی آن، اقدام قانونی لازم را معمول دارد. هیات رئیسه موظف است از طریق لایحه یا طرح ترتیبی اتخاذ نماید که تا پایان زمان آزمایشی، تعیین تکلیف شده باشد. طرح یا لایحه میتواند به صورت ماده واحده و بدون تغییرات یا با اصلاح موادی از قانون آزمایشی تنظیم شود.
تبصره 3- مدت اجراء اصلاحیه های قانون آزمایشی و برنامه توسعه تابع مدت اجراء اصل قانون خواهد بود.
ماده 22- در ماده (192) عبارت «هیات رئیسه» جایگزین عبارت «رئیس مجلس» و کلمات «اولین» و «آتی» حذف میشود.
ماده23- ماده (193) به شرح ذیل اصلاح و ماده (194) حذف میشود:
ماده 193- نحوه رسیدگی به سوال نماینده از وزیر به شرح ذیل خواهد بود:
1- هر نماینده میتواند راجع به مسائل داخلی و خارجی کشور از وزیر مسئول در باره وظایف او سوال نماید سوال باید کتبی و صریح بوده و در فرم مخصوص که هیات رئیسه تهیه مینماید توسط نماینده تنظیم و به هیات رئیسه تسلیم شود. هیات رئیسه موظف است سوال را فوری به کمیسیون تخصصی ذی ربط ارسال نماید.
2- کمیسیون موظف است حداکثر ظرف مدت ده روز پس از وصول سوال، جلسهای با حضور وزیر و سوال کننده تشکیل دهد و با استماع نظرات سوال کننده و وزیر و بررسی های لازم، به موضوع رسیدگی کند.
3- چنانچه سوال کننده، توضیحات وزیر را قانع کننده نداند، کمیسیون با تعیین قلمرو «ملی» یا «منطقهای» سوال، بلافاصله نسبت به ارجاع سوال ملی به هیات رئیسه جهت اعلام وصول در اولین جلسه علنی اقدام می نماید.
4- در رابطه با سوال منطقهای، کمیسیون موظف است حداکثر ظرف مدت ده روز نسبت به ارائه راه حل و ارسال گزارش به هیات رئیسه مجلس و رئیس جمهور (توسط رئیس مجلس) اقدام نماید. هیات رئیسه مساعی لازم نسبت به حل موضوع سوال منطقهای را به عمل میآورد. چنانچه پس از پانزده روز از ارجاع نامه کمیسیون، نماینده سوال کننده همچنان موضوع را حل و فصل نشده بداند، از هیات رئیسه درخواست طرح سوال منطقهای در جلسه علنی را می نماید. هیات رئیسه موظف است در اولین جلسه علنی، سوال منطقهای را اعلام وصول و فوری به وزیر ابلاغ و به کمیسیون ذی ربط ارسال نماید. کمیسیون موظف است ظرف یک هفته گزارش نهایی را به هیات رئیسه ارائه نماید.
5- طبق اصل هشتاد و هشتم (88) قانون اساسی، وزیر مورد سوال مکلف است حداکثر ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ سوال در مجلس حضور یافته و به سوال پاسخ دهد مگر آن که وزیر به صورت رسمی و با عذرموجه تقاضای تاخیر حداکثر برای مدت ده روز داشته باشد.
6- در جلسه علنی ابتدا گزارش کمیسیون متضمن طرح سوال و بررسی های انجام شده توسط مخبر کمیسیون به مدت حداکثر پنج دقیقه مطرح میشود سپس وزیر و نماینده سوال کننده به ترتیب و هرکدام به مدت حداکثر پانزده دقیقه توضیحات خود را ارائه می دهند و در صورت قانع نشدن نماینده، رئیس جلسه نظر مجلس را در این مورد اخذ می کند. در صورتی که اکثر نمایندگان حاضر، نظر به وارد بودن سوال نماینده یا نمایندگان بدهند رئیس مجلس موظف است موضوع را به رئیس جمهور جهت رسیدگی ارجاع نماید.
تبصره 1- عدم حضور وزیر در مجلس و کمیسیون به منزله وارد بودن سوال میباشد.
تبصره 2- سوال کننده یا وزیر میتوانند از وقت خود در جلسه علنی طی دو نوبت استفاده نمایند.
تبصره 3- گزارش کمیسیون حداقل بیست و چهار ساعت قبل از طرح سوال در مجلس باید چاپ و بین نمایندگان توزیع شود.
تبصره 4- در صورتی که سوال توسط چند نماینده تنظیم گردد، نماینده منتخب سوال کنندگان جهت توضیح سوال در کمیسیون و صحن علنی باید در فرم مربوط به سوال مشخص گردد در صورت عدم توافق سوال کنندگان، نماینده آنها توسط یکی از اعضاء هیات رئیسه به قید قرعه انتخاب خواهد شد.
تبصره 5- سوال میتواند شامل اجزاء متعدد باشد.
ماده 24- ماده (195) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 195 - چنانچه در هر دوره مجلس، سه بار با رای اکثریت نمایندگان حاضر سوالات نمایندگان از هر وزیر وارد تشخیص داده شود طرح استیضاح وزیر در صورت رعایت مفاد اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسی و آیین نامه داخلی در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت.
ماده 25- ماده (198) و تبصره های آن به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 198 - هرگاه نماینده ای، تحقیق و تفحص در هر یک از امور کشور را لازم بداند تقاضای خود را به صورت کتبی به هیات رئیسه مجلس تسلیم نموده و هیات رئیسه ظرف چهل و هشت ساعت آن را به کمیسیون تخصصی ذی ربط جهت رسیدگی ارجاع می نماید. کمیسیون موظف است حداکثر ظرف دو هفته از تاریخ وصول، اطلاعاتی را که در این زمینه کسب نموده در اختیار متقاضی یا متقاضیان قرار دهد. درصورتی که متقاضی یا متقاضیان، اطلاعات کمیسیون را کافی تشخیص ندهند، کمیسیون موظف است ظرف یک هفته از متقاضی یا متقاضیان و بالاترین مقام دستگاه اجرایی ذی ربط دعوت به عمل آورد و دلایل ضرورت تحقیق و تفحص و نظرات مقام فوق الذکر را استماع نماید و تا مدت ده روز گزارش خود را مبنی بر تصویب یا رد تقاضای تحقیق و تفحص به هیات رئیسه مجلس ارائه دهد. این گزارش خارج از نوبت در دستور هفته بعد مجلس قرارمی گیرد و پس از توضیح مخبر کمیسیون و صحبت نماینده متقاضی تحقیق و تفحص هر کدام حداکثر به مدت ده دقیقه، گزارش کمیسیون بدون بحث به رای گذاشته خواهد شد. در صورت تصویب انجام تحقیق و تفحص، موضوع به همان کمیسیون تخصصی ذی ربط جهت رسیدگی ارجاع میگردد. کمیسیون موظف است در مدت بیست روز اعضاء هیات تحقیق و تفحص را که حداقل یازده و حداکثر پانزده نفر خواهند بود از بین نمایندگان تعیین و به رئیس مجلس جهت صدور ابلاغ معرفی نماید. چنانچه متقاضیان تحقیق و تفحص کمتر از پنج نفر باشند کلیه آنان عضو هیات خواهند بود، در غیر این صورت حداقل پنج نفر از اعضاء هیات از میان متقاضیان تحقیق و تفحص انتخاب خواهند شد. اعضاء هیات از میان خود یک رئیس، دو نایب رئیس و یک منشی انتخاب می کنند. هیات حداکثر در مدت یک ماه پس از پایان مهلت تحقیق و تفحص، گزارش خود را به کمیسیون تسلیم می نماید. کمیسیون موظف است ظرف یک ماه گزارش هیات را در جلسه مشترک اعضاء کمیسیون و هیات مطرح و گزارش نهایی را جهت قرائت در مجلس برای مدت نیم ساعت تنظیم و پس از تصویب به هیات رئیسه ارسال نماید. قبل از رای گیری در رابطه با گزارش نهایی، وزیر یا مقام مسئول از عملکرد خود دفاع خواهد نمود. هیات رئیسه موظف است گزارش کمیسیون را در دستور هفته بعد کاری مجلس قرار دهد تا توسط مخبر کمیسیون قرائت گردد.
تبصره 1 - موضوع تحقیق و تفحص با تشخیص هیات رئیسه باید صریح و قابل رسیدگی باشد.
تبصره 2 - هیات تحقیق و تفحص می تواند از کارشناسان مورد وثوق با تایید هیات رئیسه مجلس استفاده نماید. هیات رئیسه موظف است تنخواه مورد درخواست هیات را دراختیار رئیس هیات قرار دهد تا براساس تصمیمات هیات هزینه و با تایید هیات رئیسه به هزینه قطعی منظور شود.
تبصره 3- چنانچه وزیر یا بالاترین مقام دستگاه مورد تحقیق و تفحص تغییر کرده باشد و تحقیق و تفحص مربوط به عملکرد دوران مسئولیت آنان باشد باید امکان دسترسی آنها به اسناد و مدارک جهت پاسخگویی فراهم گردد.
تبصره 4- کلیه مکاتبات هیات با امضای رئیس هیات و درغیاب او نایب رئیس معتبر خواهد بود.
تبصره 5- کمیسیون موظف است همزمان با ارائه گزارش نهایی به هیات رئیسه، کلیه اسناد، مدارک و پرونده های تحقیق و تفحص و یک نسخه از گزارش نهایی را به کمیسیون اصل نودم (90) قانون اساسی جهت اقدام قانونی و نیز حفظ و بایگانی اسناد ارسال نماید.
تبصره 6- ارائه و انتشار هرگونه اطلاعات مربوط به تحقیق و تفحص به هر شکل و عنوان از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی و اعضاء هیات تحقیق و تفحص تا زمان چاپ گزارش جهت قرائت در صحن علنی ممنوع میباشد.
تبصره 7- تحقیق و تفحص مجلس شامل شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام و پرونده های جریانی مراجع قضایی و امور ماهیتی قضایی نمی شود و درمورد دستگاههایی که زیر نظر مقام معظم رهبری هستند با اذن معظم له امکان تحقیق و تفحص توسط مجلس وجود دارد.
ماده 26- ماده (199) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 199 - مهلت انجام تحقیق و تفحص شش ماه از تاریخ صدور ابلاغ اعضاء هیات توسط رئیس مجلس میباشد. در صورت ضرورت با درخواست هیات و تصویب هیات رئیسه مجلس تا شش ماه دیگر قابل تمدید میباشد.
تبصره - در صورتی که جلسه مشترک هیات تحقیق و تفحص و کمیسیون تخصصی تخلفات موضوع تحقیق را مهم و مسئول دستگاه یا سازمان را مقصر تشخیص دهد، طرح استیضاح وزیر مربوطه درصورت رعایت مفاد اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسی در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت. هیات رئیسه موظف است در اولین جلسه علنی موضوع استیضاح را اعلام وصول و حداکثر تا مدت ده روز در دستور جلسه علنی قرار دهد در این صورت مخبر کمیسیون حداکثر به مدت نیم ساعت گزارش می دهد و سپس طبق مواد مربوط به استیضاح عمل خواهد شد.
ماده 27- ماده (223) به شرح ذیل اصلاح میشود:
ماده 223- اصلاح قانون برنامه توسعه در ضمن لایحه بودجه و دیگر طرحها و لوایح با رای دو سوم نمایندگان حاضر پذیرفته میشود و هرگونه اصلاح نیز با رای دو سوم نمایندگان معتبر خواهد بود.
ماده 28- اصلاحات ذیل در ماده (224) انجام میشود:
الف- در سطر اول عبارت «لایحه بودجه سالیانه کل کشور» حذف و عبارت «دولت موظف است لایحه بودجه سالانه کل کشور را حداکثر تا پانزدهم آذرماه هر سال به مجلس تسلیم نماید. نحوه رسیدگی به لایحه بودجه، متمم و چند دوازدهم آن» جایگزین میشود.
ب- در بند (1) کلمه «تقدیم» حذف و عبارت «چاپ و توزیع» جایگزین میشود و عبارت «توسط دولت و توزیع» حذف و عبارت «و سوابق» جایگزین میشود.
ج - در بند (2) عبارت «ده روز» حذف و عبارت «پانزده روز» جایگزین میشود و عبارت «پایان مهلت اخذ پیشنهادهای نمایندگان» حذف و عبارت «چاپ و توزیع لایحه» جایگزین میشود و کلمه «اصلی» حذف و کلمه «تلفیق» جایگزین میشود.
د - در بند (3) کلمه «اصلی» حذف و کلمه «تلفیق» جایگزین میشود و بعد از عبارت «مدت پانزده روز» عبارت «پس از پایان مهلت گزارش کمیسیون تخصصی» اضافه میشود و در انتهای بند عبارت «مهلت رسیدگی کمیسیون تلفیق حداکثر تا پانزده روز با موافقت هیات رئیسه قابل تمدید میباشد» اضافه میشود.
ه-- عبارت «پیشنهادهایی که منبع درآمد مشخصی نداشته باشد قابل طرح نخواهد بود و پیشنهادهایی که مازاد بر سرجمع نباشد زمانی قابل طرح است که ردیف مشخص جایگزین را معین نماید، تشخیص موارد مذکور با رئیس جلسه خواهد بود» به انتهای تبصره (1) اضافه میشود.
و - در تبصره (2) عبارت «چند دوازدهم، متمم و» حذف میشود.
ماده 29- ماده ذیل به آییننامه داخلی الحاق میشود:
ماده الحاقی1- هرگاه حداقل ده نفر از نمایندگان و یا هرکدام از کمیسیونها، عدم رعایت شوونات و نقض یا استنکاف از اجراء قانون یا اجراء ناقص قانون توسط رئیس جمهور و یا وزیر و یا مسئولین دستگاههای زیرمجموعه آنان را اعلام نمایند، موضوع بلافاصله از طریق هیات رئیسه جهت رسیدگی به کمیسیون ذی ربط ارجاع میگردد. کمیسیون حداکثر ظرف مدت ده روز موضوع را رسیدگی و درصورت وارد بودن با اظهارنظر صریح، گزارش خود را از طریق هیات رئیسه به مجلس ارائه می دهد.
تبصره 1- چنانچه نظر مجلس بر تایید گزارش باشد موضوع جهت رسیدگی به قوه قضائیه و سایر مراجع ذی صلاح ارسال میشود تا خارج از نوبت و بدون تشریفات دادرسی رسیدگی نمایند.
تبصره 2- درصورتی که مجلس در مورد رئیس جمهور یا هریک از وزیران سه نوبت رای به وارد بودن گزارش بدهد طرح استیضاح در صورت رعایت مفاد اصل هشتاد و نهم (89) قانون اساسی در دستور کار مجلس قرار خواهد گرفت.
ماده 30 - ماده ذیل به آییننامه داخلی الحاق میشود:
ماده الحاقی 2- هیات رئیسه میتواند در چهارچوب امکانات موجود و بودجه مصوب تشکیلات مناسبی را جهت تدوین، نگارش، ویرایش حقوقی و ادبی طرحها و لوایح ایجاد نماید. نظرات این تشکیلات قبل از تصویب نهایی طرح یا لایحه در مجلس، با موافقت کمیسیون ذی ربط انجام میشود.
ماده 31- ماده ذیل به آییننامه داخلی الحاق میشود:
ماده الحاقی3- گزارشهای تحقیق و تفحص، تفریغ بودجه و کمیسیونها به جز گزارش طرحها و لوایح، خارج از نوبت در دستور کار مجلس قرار میگیرد. این گزارشها باید حداقل (48) ساعت قبل از طرح در مجلس چاپ و در اختیار نمایندگان قرار گیرد و خلاصه آن حداکثر به مدت نیم ساعت در جلسه قرائت و متن کامل گزارش در مشروح مذاکرات چاپ شود.
ماده 32- ماده ذیل به آییننامه داخلی الحاق میشود:
ماده الحاقی 4 - تعیین مصادیق و تهیه شرح وظایف و اختیارات کمیسیونها با رعایت کلیت آییننامه داخلی مجلس شورای اسلامی توسط هیات رئیسه مجلس یا هر یک از کمیسیونها و یا حداقل پنجاه نفر از نمایندگان پیشنهاد میشود و پس از تصویب در جلسه مشترک هیات رئیسه مجلس، اعضای کمیسیون تدوین آییننامه داخلی و روسای کمیسیونهای تخصصی اجراء میشود.
تبصره - جلسه مشترک فوق الذکر به ریاست رئیس یا یکی از نواب رئیس مجلس و با حضور حداقل دو سوم اعضاء رسمیت می یابد و مصوبات آن با رای حداقل دو سوم اعضاء حاضر معتبر خواهد بود و مصوبات به اطلاع نمایندگان خواهد رسید.
ماده 33- ماده ذیل به آییننامه داخلی الحاق میشود:
ماده الحاقی 5- کمیسیونها میتوانند گزارش طرحها و لوایح مشابه یا با موضوع مشترک یا نزدیک به هم را در یک گزارش به مجلس ارائه نمایند.
ماده34- در مواد تعیین شده ذیل، اصلاحات به عمل آمده انجام میشود:
1 - در سطراول ماده (56) عبارت «یا کمیسیونها (در خصوص قوانین آزمایشی)» بعداز کلمه «مجلس» اضافه میشود.
2- در ماده (77) کلمه «ضمن» حذف و عبارت «جلسه رسمی ضمن نطق یا» جایگزین و عبارت «ده دقیقه» به عبارت «پنج دقیقه» اصلاح میشود.
3- ماده (138) حذف شود.
4- درماده (139) عبارت «آن در اختیار مطبوعات» حذف و عبارت «،از طریق رسانه ها در اختیار عموم» جایگزین شود.
5- در بند (2) ماده (159) آییننامه عبارت «با رای اکثریت دو سوم حاضران» حذف و عبارت «به ترتیب با رای اکثریت دو سوم حاضران و دو سوم مجموع نمایندگان» جایگزین شود.
6- درماده (162) عبارت «تقاضای سلب» حذف و عبارت «تقاضای فوریت یا سلب» جایگزین شود.
7- در ماده (169) بعد از عبارت «پانزده نفر از نمایندگان» عبارت «قبل از شروع رسیدگی نهایی در مجلس» اضافه شود.
8- در ماده (175) کلمه «تفسیر» حذف و کلمه «استفساریه» جایگزین شود. قبل از عبارت «قابل تغییر است» عبارت «تا 2 برابر» اضافه میشود.
9- در ماده (180) بعد از کلمه «نمایندگان» عبارت «تا قبل از اتمام رسیدگی نهایی در مجلس» اضافه و در سطر سوم عبارت «حداکثر شش ماه» حذف و عبارت «مدت معینی» جایگزین و بعد از کلمه «موافقت» عبارت «معاون حقوقی و امور مجلس رئیس جمهور یا» اضافه میشود.
10- در ماده (181) عبارت «یا آییننامه داخلی مجلس» حذف و عبارت «پنج دقیقه» به عبارت «سه دقیقه» اصلاح میشود.
11- در ماده (182) عبارت «پنج دقیقه» به عبارت «سه دقیقه» اصلاح و عبارت «و قبل از شروع دستور جلسه» حذف میشود.
12- ماده (183) حذف میشود.
13- در ماده (190) عبارت «برای هریک از وزیران جداگانه» حذف و در تبصره (2) این ماده بعد از عبارت «رای اعتماد نداد» عبارت «و یا وزارتخانه ای به هر دلیل وزیر نداشته باشد» اضافه میشود.
14- در ماده (200) عبارت «به محاکم قضائی» حذف و عبارت «حسب مورد موضوع به قوه قضائیه یا مراجع رسیدگی به تخلفات اداری» جایگزین میشود.
15- در کلیه مواد آییننامه عبارت «قبل از دستور» بعد از کلمه «نطق» حذف میشود.
16- در کلیه مواد آیین نامه بعد از کلمه«لوح» عبارت«یا دستگاه الکترونیک» اضافه میشود.
ماده 35- در کلیه مواد آییننامه داخلی کلمه «منشی» به کلمه «دبیر»، کلمه «کارپرداز» به کلمه «ناظر» و کلمه «مخبر» به کلمه «سخنگو» تغییر می کند.
ماده 36- ماده (241) به شرح زیر اصلاح میشود:
ماده 241- هیات رئیسه مجلس موظف است پس از تصویب این قانون نسبت به اعمال اصلاحات در آییننامه داخلی مجلس و اصلاح شماره مواد و تنظیم آنها اقدام نماید.
قانون فوق مشتمل بر 36 ماده در جلسه علنی روز سه شنبه مورخ بیست و ششم آذرماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1387/10/4 به تایید شورای نگهبان رسید.
رئیس مجلس شورای اسلامی- علی لاریجانی