هیات تخصصی شوراهای اسلامی
شماره پرونده: ه ت/0300201-0300152 - 0400218 شماره دادنامه سیلور: 140431390001663539 تاریخ:1404/07/07
شاکی: صنایع نساجی اطلس ریس کاشان با مدیر عاملی علی فرهی- جامعه حرفه ای هتلداران خراسان رضوی با وکالت ناهید فرامرزی و محمدباقر رضایی - بانک صادرات ایران (مدیریت شعب استان خراسان رضوی) با وکالت مهدی رحیمی
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر مشهد- شهرداری مشهد
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 6387/94/04/ش مورخ 1394/05/14 موضوع ضوابط و مقررات تبلیغات شهری
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای اسلامی شهر مشهد- شهرداری مشهد به خواسته ابطال مصوبه شماره 6387/94/04/ش مورخ 1394/05/14 موضوع ضوابط و مقررات تبلیغات شهری به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
جناب آقای مرتضوی
شهردار محترم مشهد مقدس
موضوع: ضوابط و مقررات تبلیغات شهری
سلام علیکم؛
با احترام، نامه شماره 193853/07/79 مورخ 1394/04/29 فرمانداری محترم شهرستان مشهد مقدس در خصوص مصوبه شماره 5135/94/ش مورخ 18/04/94 با موضوع ضوابط و مقررات تبلغیات شهری در جلسه علنی مورخ 12/05/94 شورای اسلامی شهر مشهد مقدس مطرح و به شرح زیر به تصویب رسید بدیهی است این مصوبه جایگزین مصوبه شماره 5135/94/ش مورخ 18/04/94 میباشد.
ماده واحده: به شهرداری مشهد مقدس اجازه داده میشود در راستای وظایف قانونی محوله، ضوابط و مقررات تبلیغات محیطی را در چهارچوب مطالعات طرح جامع ساماندهی تبلیغات شهری به شرح بندها و تبصره های زیر اجرا نماید.
فصل اول: تعاریف
1- تابلو: پیکره یا سازه ای است که به نحوی از انحاء برای معرفی هر نوع کالا یا ارایه خدمات یا به منظور انتقال پیام مشخصی در محدوده و حریم شهر نصب و در معرض دید عموم قرار داده میشود؛ اعم از اینکه افقی، عمودی، مستقر بر روی بام یا نمای ساختمان، بدون پایه یا با پایه مستقل، متحرک، الکتریکی، نوشته بر روی پارچه، شیشه یا مانند اینها باشد.
2- تابلوی شناسایی کسب: تابلوهایی است که فقط جنبه معرفی کسب و حرفه مالک را دارد و فاقد هر گونه نماد (آرم)، نام و نشانه ای از محصولات و کالاهای تجاری باشد.
3- تابلوی تجاری: تابلوهایی است که دارای نماد (آرم)، نام و نشانه ای از محصولات و کالاهای تجاری داخلی یا خارجی باشد.
4- تابلوی فرهنگی و ترافیکی: تابلوهایی است که فقط دارای جنبه آموزش شهروندی و اطلاع رسانی باشد.
5- بیلبورد: تابلوهایی با سطح تبلیغ بیش از 24 مترمربع که در فضاهای شهر نصب میشود.
6- تابلوی کوچک مقیاس: تابلوهایی شامل تابلوهای کنار دیوار و بردهای دیواری که دارای پیکره دایم و ابعاد کوچکتر از 24 مترمربع باشند.
7- استند: تابلوهایی یک یا چند وجهی که سطح تبلیغ هر وجه آن حداکثر 3 مترمربع است.
8- تلویزیون: نمایشگر الکترونیکی به کار رفته برای تبلیغات شهری در روز یا شب است که صدا در آن وجود ندارد و پیام در قالب تصویر و گرافیک القاء میشود.
9- تبلیغات ترسیمی:کلیه تبلیغات ترسیمی و نوشتاری که بر بدنه وسایل نقلیه انجام میشود.
10- کمیته مکان یابی: کمیته ای متشکل از نمایندگان حوزه شهرسازی، فرهنگی، خدمات شهری، اداری مالی و کارشناسان مرتبط است که با مسیولیت معاون شهرسازی و معماری شهرداری مشهد تشکیل میشود.
11- ساختانهای مسکونی خاص: ساختانهایی است که برابر قانون، برخی از کاربران اجازه فعالیت در آن را دارند.
فصل دوم: ضوابط نصب تابلو
1-به استناد آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامه های شماره 241-7/6/90، 362- 21/5/92، 406 و 407- 3/6/87 و 771- 18/10/91 کلیه واحدهای صنفی، صنعتی، تولیدی، توزیعی، خدماتی، اداری، بانکها، موسسات مالی و اعتباری، صندوق های قرض الحسنه، شرکت ها، سازمان ها، ادارات دولتی، موسسات و دفاتر دولتی، عمومی، خصوصی و تعاونی، مساجد، حسینیه ها، خیریه ها، موسسات غیر انتفاعی، مراکز نظامی و انتظامی و کلیه موسسات وابسته به آنها و همچنین مراکز علمی، پژوهشی، درمانی، بهداشتی و سایر موارد مشابه، تنها مجاز به نصب یک تابلوی شناسایی واحد متبوع به شرح بند 2 فصل دوم بر سر در محل فعالیت به صورت رایگان در هر ممر میباشند.
2- برای واحدهایی که ارتفاع آنها (کف تا زیر سقف) تا 3 متر میباشد، عرض تابلوی شناسایی کسب با احتساب قاب (فریم) حداکثر یک متر و چهل سانتیمتر با طولی معادل ممر واحد صنفی (ضلعی از واحد ملکی که در حاشیه معبر قرار دارد) تعیین میشود، به طوری که حد بالای تابلو از سطح معبر از چهار متر و چهل سانتیمتر تجاوز ننماید. برای واحدهایی که ارتفاع آنها (کف تا زیر سقف) بیش از 3 متر است، عرض تابلوی شناسایی کسب، دو متر با طولی معادل ممر واحد صنفی تعیین میشود، به طوری که حد بالای تابلو از سطح معبر از شش متر تجاوز ننماید. بدیهی است برای واحدهایی که از حروف برای شناسایی کسب استفاده می نمایند، محدوده نگارش حروف، تابع این ضوابط است.
تبصره 1: برای مغازه های یک طبقه، تابلوی شناسایی نباید بالاتر از بام مغازه قرار گیرد و از حدود نما نباید تجاوز کند.
تبصره 2: برای ساختمان های دو طبقه و بیشتر باید به گونه ای طراحی و نصب شود که مزاحم نما و پنجره های طبقه فوقانی نباشد.
تبصره 3: در صورت نصب تابلو خارج از ضوابط مندرج در بند 2 فصل دوم که قبل یا بعد از تاریخ مصوبه نصب شده باشد، شهرداری موظف است پس از اطلاع رسانی مناسب ضوابط نصب تابلو به مردم و اخطار ده روزه نسبت به جمع آوری اقدام و هزینه های آن را طبق مصوبه شماره 413/90/3/ش مورخ 1390/02/07 شورای اسلامی شهر مشهد مقدس از ذینفع متخلف دریافت نماید.
3- درساختانهای تجاری، اداری و مسکونی خاص دارای دو طبقه و بیشتر، نصب تابلو شناسایی کاربران علاوه بر رعایت مقررات اعلام شده باید به صورت منظم و با ابعاد برابر در سقف (طول تابلو 3 متر و عرض تابلو 1,5 متر) خواهد بود به نحوی که کلیه تابلوهای نصب شده در هر طبقه با ابعاد برابر و در ردیف های واحد قرار گیرند. ابعاد و نقشه نصب تابلو در این قبیل ساختانها به پیشنهاد مدیر ساختمان یا مالک و مالکین در صورت مالکیت در کل ساختمان به تصویب کمیته مکان یابی خواهد رسید و کمیته مکان یابی نیز میتواند طرح تیپ برای نصب تابلو در ساختانهای مذکور در ابعاد مختلف تهیه و پس از تصویب در اختیار مالکین یا مدیران ساختمان جهت اجرا قرار دهد. در هر حال نصب تابلو در این ساختانها باید طبق مصوبه کمیته مکان یابی باشد.
4- مکان های مجاز استفاده از فضاهای تبلیغاتی (بیلبورد، تابلو، استند، تلویزیون و غیره) مطابق نظر کمیته مکان یابی تعیین میشود.
تبصره: نصب هرگونه تابلو اعم از شناسایی، تجاری، فرهنگی و غیره در معابر بدون تایید کمیته مکان یابی، پشت بام ها یا عمود بر ساختانها، بر روی درختان و عناصر طبیعی، جوی و کانال آب، روی تجهیزات، تاسیسات و مبلمان شهری مانند پست های برق، کیوسک تلفن، تیرها، جدول کنار معابر، پیاده روها، چراغهای برق، شیرهای آتش نشانی، علایم بزرگراه ها و همچنین دیوار نویسی ممنوع میباشد.
5- استفاده از سطوح شیشه ای در تابلوها ممنوع است، مگر آنکه جنس آن از شیشه های نشکن بوده یا دارای شبکه محافظ داخلی باشد.
6- نورپردازی تابلوها بر اساس استانداردهای ملی و زیست محیطی و ترافیکی بوده و نباید به گونه ای باشد که موجب اختلال ترافیکی، آزردگی و ایجاد مزاحمت برای همسایگان و منازل همجوار شود.
تبصره: شهرداری مشهد مقدس موظف است به منظور جلوگیری از ایجاد آلودگی نوری، نظام نامه نورپردازی کلیه واحدهای صنفی و مسکونی را ظرف مدت دو ماه تهیه و به شورای اسلامی شهر مشهد مقدس ارایه نماید.
فصل سوم: ساماندهی تابلوهای تبلیغاتی
1- با توجه به رایگان بودن تابلوهای شناسایی موضوع بندهای 1 و 2 فصل دوم، به منظور ساماندهی تابلوهای تبلیغاتی (تابلوها و بیلبوردها، تلویزیون ها و غیره) شهرداری مشهد به عنوان متولی اصلی و سازمان میادین میوه و تره بار و ساماندهی مشاغل شهری به عنوان کارگزار اجرایی برای اجرای مفاد این مصوبه تعیین تا نسبت به واگذاری امتیاز بهره برداری از فضای تبلیغی شهر اعم از عرصه و اعیان به صورت جزیی و کلی و برای مدت معین به اشخاص حقیقی یا حقوقی واجد صلاحیت و شرایط، در قبال دریافت عوارض اقدام نمایند.
2- سازمانها و شرکتهای وابسته موظفند برنامه ریزی، سیاستگذاری، واگذاری، بهره برداری و صدور مجوز، عقد قرارداد و کلیه امور مرتبط با فضاهای تبلیغاتی اختصاصی سازمان متبوع خود را به کارگزار اجرایی مورد اشاره در بند 1 فصل سوم واگذار کنند و از تاریخ ابلاغ مصوبه، مدیریت در حوزه تبلیغات در این سازمان ها و شرکت های شهرداری غیر از کارگزار اجرایی ممنوع است.
3- نصب هرگونه تابلوی تبلیغاتی اعم از منصوب در املاک خصوصی و عمومی، پشت بام وغیره ممنوع بوده و در صورتی که اشخاص حقیقی و حقوقی نسبت به نصب تابلو بدون مجوز اقدام نمایند، سازمان میادین میوه و تره بار و ساماندهی مشاغل شهری پس از اخطار ده روزه و عدم جمع آوری تابلوی تبلیغاتی توسط مالک یا ذینفع، از زمان پایان مهلت اخطار تا زمان جمع آوری، عوارض معادل 20 برابر عوارض سالانه مربوط، دریافت یا به حساب بدهی ملک منظور نماید.
4- به منظور تشویق واحدهای صنفی در اجرای طرح ساماندهی تابلوهای صنوف و زیباسازی منظر شهری، به شهرداری مشهد مقدس اجازه داده میشود واحدهای صنفی که مطابق ضوابط طرح ساماندهی یا شرایط مصوبه و برابر برنامه زمانبندی مورد تایید، اقدام نمایند را تا مدت یک سال از پرداخت بهای خدمات پسماند معاف نماید.
تبصره: شهرداری مشهد مقدس موظف است لایحه زیبا سازی تابلوهای مشاغل و صنوف (به طور نمونه) را حداکثر طی مدت 2 ماه به شورای اسلامی مشهد مقدس ارایه نماید.
5- به جزپل های عابر پیاده، قراردادهای مشارکتی مجموعه شهرداری مربوط به ایجاد تاسیسات و تجهیزات شهری که هزینه آن از طریق ایجاد فضای تبلیغات در شهر پیش بینی شده است ممنوع است. در خصوص قراردادهای قبلی، شهرداری مشهد مقدس (سازمان یاد شده) میتواند سهم مشارکت کننده را از درآمدهای حاصل از این مصوبه در سطح شهر برداشت نماید تا فضاهای تبلیغاتی موجود در تملک شهرداری قرار گیرد.
تبصره 1: درآمد حاصل از تبلیغات پل های عابر پیاده تنها برای احداث پل های جدید، مکانیزاسیون پل های موجود و هزینه نگهداری پل ها توسط شهرداری هزینه میشود.
تبصره 2: شهرداری مشهد مقدس موظف است در پایان هر سال کلیه فضاهای تبلیغاتی که امکان واگذاری برای تبلیغات به بخش خصوصی برای سال آتی دارد را به سازمان میادین میوه و تره بار و ساماندهی مشاغل شهری معرفی نماید و این سازمان پس از عقد قرارداد با هریک از بخش های شهرداری و مجموعه های وابسته از طریق فراخوان نسبت به در اختیار قرار دادن آن فضاها به بخش خصوصی اقدام و 75% از درآمد حاصل را به آن بخش از شهرداری و مجموعه های وابسته بازگرداند و 25% باقی مانده از محل درآمد حاصل به عنوان هزینه های انجام این کار در اختیار سازمان میادین قرار گیرد.
6- عوارض فضاهای تبلیغاتی برای مدت یک سال عبارت از حاصل ضرب وسعت تابلو به متر مربع در ارزش معاملاتی املاک و K به شرح زیر میباشد:
6-1- K برای تابلو تبلیغات تجاری منصوب بر سر در واحدها، شناسایی کسب اماکن خدماتی، صنفی و غیره با مساحت بیش از حد مجاز، نمای ساختمان های در حال احداث یا کارگاه 7 بوده و برای تابلوی تجاری تبلیغاتی یا شناسایی کسب منصوب بر سر در واحدها با ارتفاع بیش از 6 متر از کف معبر، استندها، تابلوهای LED، تابلوهای منصوب بر بدنه مبلمان، تجهیزات شهری و ایستگاههای سیستم حمل و نقل، پمپ های سوخت 20 میباشد.
6-2- K برای تابلوهای تبلیغاتی بزرگ و کوچک مقیاس، پل ها، پشت بام ها، بخش فوقانی ایستگاهها و مبلمان و تجهیزات شهری و همچنین بدنه ساختمان ها 120 و برای تلویزیون و نمایشگرهای الکترونیکی در معبر و نمای ساختمان 170 میباشد.
تبصره 1: در خصوص نصب تابلو در مکانهای غیر مجاز تا زمان جمع آ وری توسط شهرداری، Kمعادل 170 خواهد بود.
تبصره 2: هر گونه استفاده از حروف غیر فارسی و اسامی غیر ملی در کلیه تابلوها، عوارض واحد مربوطه را دو برابر خواهد کرد همچنین تابلوهای تبلیغات برندهای خارجی میبایست عوارض 5 برابر پرداخت نمایند.
7- سازمان موضوع بند 1 فصل سوم ضمن نظارت فنی بر نصب و استانداردسازی آنها موظف است عواید وصول شده از موضوع بند 6 فصل سوم را پس از کسر 25% (شامل 20% بابت تامین هزینه های مستقیم اجرایی و 5% بابت حق مدیریت و جبران هزینه های بالا سری سازمان) به حساب شهرداری مشهد مقدس واریز نماید.
فصل چهارم: سایر
1-کلیه مجوزهایی که به واسطه این مصوبه صادر میگردد الزاماً میبایست در چارچوب طرح جامع نورپردازی و طرح جامع تبلیغات شهری بوده و در موارد خاص اختلافی و تفسیر آییننامه مذکور به کمیته مکان یابی جهت اتخاذ تصمیم نهایی ارجاع گردد.
2- شهرداری مشهد مقدس حداکثر طی مدت 6 ماه لایحه جامع ضوابط و مقررات تبلیغات شهری را به شورای اسلامی شهر مشهد مقدس ارایه نماید.
3- کمیته ای متشکل از نماینده کمیسیون خدمات شهری، بهداشت، سلامت و محیط زیست، نماینده کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و زیارت، نماینده معاونت خدمات و محیط زیست شهری و نماینده معاونت فرهنگی و اجتماعی حداکثر طی مدت 3 ماه نسبت به تعیین اصل و میزان قدرالسهم زمانی و مکانی تابلوهای تبلیغاتی اقدام نمایند.
4- در راستای اجرای قانون عفاف و حجاب و رعایت قداست و معنویت شهر مشهد مقدس، شهرداری مشهد موظف است در قراردادهای واگذاری تابلوهای خویش به اشخاص حقیقی و حقوقی، رعایت مفاد قانون عفاف و حجاب را ضمن عقد، شرط نموده و موظف به رعایت مقررات و ضوابط بالا دستی میباشد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- وضع هرگونه عوارض باید توسط مراجع قانونی و در چارچوب قانون باشد و این درحالی است که مصوبه مورد شکایت بدون توجه به بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی و انتخاب شهرداران و بدون رعایت سیاست های عمومی دولت تصویب شده است.
2- عطف به ماسبق نمودن مصوبات شوراهای اسلامی خلاف اصل قانون میباشد و طبق ماده 4 قانون مدنی عطف به ماسبق نشدن قوانین منوط به تجویز خود قانونگذار میباشد.
3- اخذ و وضع عوارض نسبت به تابلوهایی که بر طبق مقررات حاکی بر زمان نصب شده اند مغایر با حقوق مکتسبه ایجاد شده میباشد.
4- اخذ عوارض از تابلوهای معرف و شناسایی مغایر با آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری است که در این خصوص صادر شده است.
5- شهرداری در خصوص تابلوها بر روی سر درب ورودی ساختمان و یا نمای اصل ساختمان خدماتی ارایه نمی دهد تا مستحق دریافت عوارض آن باشد لذا ابطال مصوبات مورد شکایت مورد استدعاست
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1- مصوبه مورد شکایت در راستای بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده وضع شده است.
2- مطابق نظریه کمیسیون مشورتی دیوان عدالت به شماره 5230/14515/200 مورخ 1402/09/29 تابلوهای تبلیغاتی خارج از استاندارد مصوب که در سردرب اماکن تجاری نصب می گردند مشمول پرداخت عوارض تبلیغاتی هستند لذا رد شکایت مورد استدعاست.
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضا تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره آراء اعضا حاضر در جلسه به شرح ذیل مبادرت به صدور رای می نماید.
رای هیات تخصصی شوراهای اسلامی:
1- طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 با اصلاحات بعدی تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسیولیتهای شورای اسلامی شهرهاست. و در تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 با اصلاحات بعدی، وضع عوارض محلی جدید رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است.
2- به موجب بند 9 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 و اصلاحیه های بعدی تصویب آییننامه های پیشنهادی شهرداری پس از رسیدگی به آنها با رعایت دستورالعمل های وزارت کشور و همچنین تصویب مقررات لازم به پیشنهاد شهرداری جهت نوشتن هر نوع مطلب و یا الصاق هر نوع نوشته و آگهی و تابلو بر روی دیوارهای شهر با رعایت مقررات موضوعه و انتشار آن برای اطلاع عموم براساس بند 25 ماده مذکور از جمله وظایف و مسیولیتهای شورای اسلامی شهرهاست.
3- طبق رای شماره 1324 مورخ 1398/06/26 و رای شماره 1308- 1398/06/06 هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض برای تابلوهای تبلیغاتی و مازاد بر معرف در مصوبات شوراهای اسلامی مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نگردیده است. بنابراین مصوبه شماره 6387/94/04/ش مورخ 1394/05/14 موضوع ضوابط و مقررات تبلیغات شهری مصوب شورای اسلامی شهر مشهد مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس محترم دیوان یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
رحمان پیوست
رییس هیات تخصصی شوراهای اسلامی
دیوان عدالت اداری