ماده 1- به منظور اعمال سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور و توسعه، تجهیز، گسترش، نگاهداری و ایجاد تاسیسات زیربنائی آن با توجه به مقتضیات توسعه اجتماعی، اقتصادی و عمرانی و دفاع ملی و با رعایت قوانین مربوط از تاریخ تصویب این قانون نام ‹‹وزارت راه›› به ‹‹وزارت راه و ترابری›› تغییر مییابد و کلیه وظایف و اختیارات وزیر و وزارت راه بوزیر و وزارت راه و ترابری واگذار میگردد.
تبصره 1 - منظور از عبارت ‹‹ترابری کشور›› مذکور در این قانون و مقررات آن ترابری زمینی و دریائی است.
تبصره 2 - امور مربوط بترابری هوایی و بهره برداری هوایی تابع قانون و مقررات هواپیمایی کشوری و سایر مقررات خاص خود خواهد بود.
ماده 2 - سازمان بنادر و کشتیرانی با کلیه کارکنان، تشکیلات، بودجه و اعتبار و دارائی و تعهد و وظائف آن از وزارت دارائی منتزع و به صورت سازمان وابسته به وزارت راه و ترابری منتقل میگردد.
تبصره 1 - مدیر عامل سازمان بنادر و کشتیرانی سمت معاونت وزارت راه و ترابری را خواهد داشت.
تبصره 2 - کلیه اختیارات و وظائف وزیر دارائی در سازمان بنادر و کشتیرانی و شورای عالی آن بوزیر راه و ترابری واگذار میگردد. وزیر دارائی یا معاون او عضویت شورای عالی سازمان بنادر و کشتیرانی را خواهد داشت.
ماده 3 - واحد مطالعه هماهنگی حمل و نقل در کشور به صورت سازمان هماهنگی ترابری کشور با کلیه کارکنان، تشکیلات، بودجه، اعتبارات و دارائی و تعهدات در وزارت راه و ترابری متمرکز میگردد.
ماده 4 (منسوخ 1358/02/27)- اداره کل هواپیمایی کشوری با کلیه کارکنان،تشکیلات، بودجه اعتبارات دارائی، تعهدات و وظائف آن از وزارت راه منتزع و به نام سازمان هواپیمایی کشوری به صورت سازمان وابسته به وزارت جنگ منتقل میگردد.
تبصره 1 - کلیه اختیارات و وظائف وزیر و وزارت راه به نحوه مذکور در قوانین و مقررات مربوط به هواپیمایی کشوری بوزیر و وزارت جنگ واگذار میشود.
تبصره 2 - رئیس سازمان هواپیمایی کشوری سمت معاونت وزارت جنگ را خواهد داشت.
تبصره 3 -
یکنفر از معاونان وزارت راه و ترابری به انتخاب وزیر راه و ترابری عضویت شورای عالی هواپیمایی کشوری را خواهد داشت.
تبصره 4 - واحد پلیس مامور در هواپیمایی کشوری و فرودگاهها (موضوع قانون ضمیمه شدن ادارات پلیس انتظامی راهآهن و هواپیمایی کشوری و اداره انتظامی و نگهبانی گمرکات بشهربانی کشور مصوب هشتم خرداد ماه 1346) از تاریخ تصویب این قانون کلا با کلیه کارمندان و افسران و درجه داران و افراد ابوابجمعی و اسلحه و مهمات خود از اداره پلیس راهآهن و هواپیمایی کشوری منتزع و مستقلا به نام اداره پلیس انتظامی هواپیمایی کشوری وظائف محوله را به صورت یکی از واحدهای تابعه شهربانی کشور در سازمان هواپیمایی کشوری انجام خواهد داد، وظایف اختصاصی پلیس مزبور و اختیارات سازمان هواپیمایی کشوری و شهربانی کشور درباره افسران و کارمندان پلیس هواپیمایی کشوری به موجب آییننامهای خواهد بود که با هماهنگی شهربانی کشور و سازمان هواپیمایی کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران میرسد. تا زمانی که آیین نامه مورد نظر به تصویب نرسیده واحد مزبور وظائف محول را کماکان انجام خواهد داد و قسمت دیگر، با کارمندان و افسران و درجه داران و افراد ابوابجمعی و اسلحه و مهمات خود به نام اداره پلیس انتظامی راهآهن انجام وظیفه خواهد کرد.
ماده 5 (اصلاحی 1359/03/24)- به منظور گسترش فعالیت هواشناسی در سطح کشور و امکان رفع نیازهای هواشناسی کشاورزی و بهسازی محیط زیست و آبیاری و ارتباطات دریائی و هوایی و تربیت نیروی انسانی مورد احتیاج در سطوح مختلف و همچنین رفع احتیاجات بخش خصوصی در مورد فوق به استثنای نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران که به طور مستقل عمل خواهد کرد اداره کل هواشناسی به سازمان هواشناسی کشور تبدیل و به صورت سازمان وابسته به وزارت راه وترابری اداره خواهد شد. رئیس سازمان هواشناسی کشور سمت معاونت وزارت راه و ترابری را خواهد داشت.
ماده 6 - سازمان هواشناسی کشور به منظور هماهنگی فعالیتهای فنی و تخصص هواشناسی و تعیین نیازهای مذکور در این قانون دارای شورائیخواهد بود مرکب از:
1 (اصلاحی 1359/03/24)- وزیر راه و ترابری
2 - معاون وزارت کشاورزی و منابع طبیعی به انتخاب وزیر کشاورزی و منابع طبیعی.
3 (اصلاحی 1359/03/24)- معاون وزارت دفاع ملی به انتخاب وزیر دفاع ملی.
4 - معاون سازمان برنامه و بودجه به انتخاب رئیس سازمان برنامه و بودجه.
5 - معاون وزارت آب و برق به انتخاب وزیر آب و برق.
6 - معاون وزارت بهداری به انتخاب وزیر بهداری.
7 - مدیر عامل سازمان بنادر و کشتیرانی.
8 - رئیس سازمان هواپیمایی کشوری.
9 - رئیس سازمان هواشناسی کشور.
10 (اصلاحی 1359/03/24)- نماینده نیروی هوایی شاهنشاهی.
آیین نامه مربوط بوظائف و طرز کار شورای مذکور ظرف شش ماه پس از تصویب این قانون از طرف وزارت راه و شهرسازی تهیه و پس از تصویب هیات وزیران به موقع اجرا گذارده خواهد شد. ریاست شورا با وزیر راه و شهرسازی میباشد و رئیس سازمان هواشناسی کشور سمت دبیر شورا را خواهد داشت.
ماده 7 - وظایف وزارت راه و ترابری به شرح زیر است:
1 - مطالعه و تهیه و تنظیم برنامه های جامع و هماهنگ به منظور تعیین خط مشی های اجرایی در زمینه ترابری کشور و اجرای آنها.
2 - احداث، توسعه، بهرهبرداری و نگاهداری راهها، راه آهن و بنادر.
3 - بررسی نیازمندیهای ترابری کشور و تعیین اولویتهای اجرایی آنها و تهیه و اجرای برنامه های درازمدت، میان مدت و کوتاه مدت به منظور رفع این نیازمندیها با توجه ببرنامه های عمرانی کشور.
4 - تهیه و تنظیم ضوابط و معیارهای لازم برای احداث و نگاهداری و تاسیسات زیر بنائی ترابری با توجه به مقتضیات و پیشرفتهای وسائل ترابری و نظارت بر اجرای آنها.
5- بررسی روشهای ساختمان و نگاهداری و بهره برداری از راهها، راه آهن و بنادر.
6 - طبقه بندی کلیه تاسیسات زیر بنائی ترابری و تعیین مشخصات فنی و هندسی آنها همچنین تعیین تشکیلات و دستگاههائی که باید از هر یک از آنها نگاهداری نمایند.
7 - تعیین مشخصات مجاز وسائل ترابری در بهره برداری از تاسیسات زیربنائی ترابری و ممانعت از بهرهبرداری وسائل ترابری خارج از مشخصات مذکور در استفاده از تاسیسات فوق.
8 - بررسی درباره راههای ترابری بینالمللی و نحوه ارتباط با آنها و عنداللزوم پیشنهاد پیوستن به موافقتنامه های بینالمللی و منطقهای و تنظیم و پیشنهاد قراردادهای دو جانبه و چند جانبه با دولتها و موسسات خارجی.
9 - بررسی نیازمندیها و شناسائی مجموع قدرت و ظرفیت ترابری کشور اعم از راهها، راهآهن، راههای آبی، بنادر و خطوط لوله به منظور تهیه برنامه ها و ارائه توصیه های لازم به سازمانهای مربوط.
10 - ایجاد، نگاهداری و بهره برداری از خطوط پایگاههای مواصلاتی اختصاصی زمینی و دریائی با توجه به برنامه ها و نیازمندیهای ترابری کشور.
11 - بررسی و ارائه پیشنهاد های لازم به سازمانهای مربوط در باب سیاست نرخ گذاری خدمات ترابری و همچنین خدمات جنبی آن.
12 - تعیین ضابطه ها و معیارهای فنی اقتصادی و ایمنی ترابری در راههای زمینی و آبی و نظارت بر اجرای آنها.
13 - تعیین ضابطه ها و معیارهای لازم با همکاری دستگاههای مربوط برای ایجاد اداره و توسعه موسسات ترابری اعم از آنکه در داخل و یا درخطوط بین المللی فعالیت داشته باشند و نظارت بر فعالیت آنها. در مورد صدور پروانه تاسیس موسسات ترابری مراجع صلاحیتدار مکلفند قبلا نظر وزارت راه و ترابری را در تاسیس اینگونه موسسات جلب نمایند.
14 - تهیه طرح مقررات و آیین نامه مربوط به صدور اجازه تاسیس موسسات، دفاتر شعبه ها و نمایندگی های ترابری خارجی که در کشور فعالیت کنند و نظارت بر فعالیت آنها با جلب نظر وزارت کشور.
15 - تعیین ضابطه ها و معیارهای لازم به منظور تنظیم امور مربوط به ترابری سازمانهای دولتی ‹‹به استثنای نیروهای مسلح شاهنشاهی›› باهمکاری دستگاههای مربوط - ایجاد هماهنگی و تمرکز امور مذکور.
16 - تعیین ضابطه ها و معیارها و پیشنهاد اتخاذ سیاست های لازم برای تشویق بخش خصوصی بسرمایه گذاری در امور مربوط به ترابری.
17 - بررسی در زمینه حریم های تاسیسات زیربنائی ترابری و تهیه و تنظیم مقررات مورد نیاز برای پیشنهاد به مراجع صلاحیتدار و نظارت بر اجرایآنها.
18 - بررسی نیازمندیهای کشور از نظر خدمات خاکشناسی و شناسائی مصالح ساختمانی و تجهیز و توسعه آزمایشگاههای مربوط و عرضه و فروش خدمات (آزمایشگاههای فنی و مکانیک خاک) به بخش عمومی و خصوصی.
19 - بررسی نیازمندیهای کشور از نظر شناسائی راههای آبی و دریا و اقیانوس شناسی و ایجاد و تجهیز و توسعه تشکیلات سازمانهای لازم وعرضه و فروش خدمات آن به بخش عمومی و خصوصی.
20 - تهیه آیین نامه های مجازات خلافی با موافقت وزارت دادگستری و وزارت کشور و پیشنهاد قوانین و مقررات لازم درباره رسیدگی بموارد تخلف از مقررات ترابری کشور.
21 - تشکیل واحدهای مطالعاتی و تحقیقاتی لازم برای انجام وظائف بالا.
تبصره - کلیه اختیارات و وظائف دیگری که به موجب سایر قوانین به وزارت راه محول بوده است به عهده وزارت راه و ترابری خواهد بود.
ماده 8 - وزارت راه و ترابری مجاز است با نظر سازمان امور اداری و استخدامی کشور به منظور تربیت و تجهیز نیروی انسانی ماهر برای اجرای وظائف خود برنامه های آموزشی لازم را تهیه و راساً یا با همکاری موسسات مربوط بمرحله اجراء درآورد.
ماده 9 - بوزیر راه و ترابری اختیار داده میشود که تشکیلات هر یک از سازمانها و موسسات و واحدهای تابع یا وابسته آن وزارت را در صورتی که لازم تشخیص دهد، ادغام یا منحل نموده و تشکیلاتی بر اساس وظایف مذکور در این قانون و سایر قوانین با تایید سازمان امور اداری و استخدامی کشور تنظیم کرده و به موقع اجرا بگذارد.
ماده 10 - به موجب این قانون شورای عالی هماهنگی ترابری کشور در وزارت راه و ترابری تشکیل میگردد وزارت راه و ترابری مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون آیین نامه مربوط بترکیب و وظایف و اختیارات شورای عالی هماهنگی ترابری کشور را تهیه و پس از تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین به موقع اجرا بگذارد.
ماده 11 (منسوخ 1403/06/27)- وزارت راه و ترابری برای اجرای قسمتی از وظائف خود و سازمانهای وابسته میتواند با موافقت شورای عالی هماهنگی ترابری کشور و با رعایت شرایطی که شورای عالی مذکور تعیین خواهد کرد شرکت تشکیل دهد و یا با بخش خصوصی اعم از داخلی و خارجی همچنین وزارتخانهها و موسسات دولتی ایرانی مشارکت نماید. اساسنامه های شرکتهای مزبور که به موجب این قانون تاسیس خواهد شد بر طبق مقررات مربوط بشرکتهای دولتی تهیه و با تایید شورای عالی هماهنگی ترابری کشور و تصویب کمیسیونهای راه و دارائی و استخدام مجلسین به موقع اجرا گذارده میشود.
ماده 12 - وزارتخانه ها و موسسات دولتی و شهرداریها و موسسات وابسته بآنها مکلفند طرحهای مربوط بایجاد و توسعه شهرها و مراکز فعالیتهای اجتماعی و صنعتی و کشاورزی را از لحاظ استفاده از تاسیسات ترابری به اطلاع وزارت راه و ترابری برسانند.
ماده 13 - وزارت راه و ترابری مجاز است آن قسمت از راهها، ایستگاههای راه آهن، محوطه های بارانداز بنادر و نظائر آنها را که مورد استفاده نیست پس از روشن شدن وضعیت ثبتی با رعایت مقررات بفروش برساند و وجوه حاصل را در عرض یک سال بمصرف خرید اراضی و مستحدثات مورد نیاز برساند.
ماده 14 (منسوخ 1403/06/27)- به دولت اجازه داده میشود به منظور انجام خدمات باربری، تخلیه و بارگیری (به استثنای خدمات فرودگاهی) و انبارداری در گمرکات کشور راساً یا با مشارکت بخش خصوصی اعم از داخلی و خارجی شرکت یا شرکتهائی تشکیل دهد. این شرکتها به موجب اساسنامه خاص خود زیر نظر شورائی مرکب از معاون هماهنگی ترابری وزارت راه و ترابری، رئیس کل گمرک ایران، مدیرعامل سازمان بنادر و کشتیرانی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، رئیس کل راهآهن دولتی ایران انجام وظیفه خواهد نمود.
اساسنامه این شرکت یا شرکتها با رعایت مفاد فوق پس از تصویب کمیسیونهای راه و دارائی و استخدام مجلسین به موقع اجرا گذارده خواهد شد.
ماده 15 - وزارت راه و ترابری به منظور تامین مواد اولیه ساختمانی از قبیل سنگ، شن، ماسه و خاک که برای ساختمان و نگاهداری تاسیسات زیربنائی راه و ترابری کشور مورد نیاز باشد میتواند با رعایت مقررات قانونی و موافقت سازمان مربوط آیین نامه نحوه استفاده و بهره برداری وزارت راه و ترابری را از مواد مذکور تنظیم و پس از تصویب هیات وزیران به موقع اجرا گذارد.
ماده 16 (منسوخ 1403/06/27)- به منظور نظارت بر اجرای مقررات ترابری به وزارت راه و ترابری اجازه داده میشود گارد ترابری تشکیل دهد. حدود وظائف و تشکیلات آن به موجب آیین نامهای که به تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین خواهد رسید تعیین میگردد.
تبصره 1 (منسوخ 1403/06/27)- گارد بنادر و گمرکات که به موجب قانون اختیارات مالی و استخدامی سازمان بنادر و کشتیرانی و تشکیل گارد بنادر و گمرکات مصوب تیر ماه 1348 تشکیل شده است به دو واحد جداگانه گارد گمرک و گارد بنادر و کشتیرانی تقسیم و بر اساس نیازمندیهای گمرک ایران و سازمان بنادر وکشتیرانی با توافق وزارتخانهها دارائی و راه و ترابری تقسیم میگردد و با صلاحیت و اختیارات و بودجه و کارکنان مربوط از وزارت دارائی منتزع و به گمرک ایران و سازمان بنادر و کشتیرانی منتقل میگردد.
تبصره 2 - گارد بنادر و کشتیرانی جزو تشکیلات گارد ترابری خواهد بود و علاوه بر وظائف و اختیارات و صلاحیت فعلی وظائف حفاظت کشتیرانی در آبهای ایران را نیز به عهده خواهد داشت. تا زمانی که گارد بنادر و گمرکات به ترتیب فوق تقسیم نشده است وظائف و اختیارات خود را کماکان دارا خواهد بود و اداره پلیس انتظامی راهآهن در گارد ترابری متمرکز میگردد.
ماده 17 (اصلاحی 1358/02/27)- آیین نامه های لازم در اجرای مفاد این قانون در مورد اجرای امور مربوط به ترابری کشور جز در مواردی که مرجع دیگری برای تصویب آن در این قانون پیش بینی شده است به وسیله وزارت راه و ترابری و درباره امور مربوط به هواپیمایی کشوری و حمل و نقل هوایی و بهره برداری هوایی و هواشناسی از طریق وزارت دفاع ملی تهیه و پس از تصویب هیات وزیران به موقع اجرا گذاشته خواهد شد و تا زمانی که اساسنامه ها و آیین نامه های اجرایی مذکور در این قانون به تصویب نرسیده است اساسنامه و آیین نامه های فعلی معتبر و لازمالاجرا خواهد بود.
قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و یازده تبصره پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه روز یکشنبه 16 تیر ماه 1353، در جلسه فوقالعاده روز دوشنبه بیست و چهارم تیر ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی به تصویب مجلس سنا رسید.
رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی