هیات وزیران در جلسات مورخ 1381/12/4 و 1382/2/7 بنا به پیشنهاد شماره 5184/م مورخ 1381/12/3 وزارت امور اقتصادی و دارایی و تایید سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و به استناد ماده (4) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1379- اساسنامه سازمان حسابرسی (شرکت مادر تخصصی) را به شرح زیر تصویب نمود:
فصل اول - کلیات
ماده 1 - سازمان حسابرسی که از این پس در این اساسنامه «سازمان» نامیده میشود و به صورت شرکت سهامی اداره میشود، تشکیل میشود.
ماده 2- سازمان دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارایی میباشد و بر طبق قانون تشکیل سازمان حسابرسی - مصوب 1362- و مفاد این اساسنامه و سایر قوانین و مقررات مربوط اداره خواهد شد.
تبصره 1- آییننامه استخدامی سازمان با همکاری سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور تهیه و برای تصویب به هیات وزیران تقدیم میشود.
تبصره 2- آییننامههای اداری، مالی، معاملاتی و سایر آییننامههای مورد نیاز پس از تصویب مجمع عمومی سازمان قابل اجرا خواهد بود.
ماده 3- سازمان برای مدت نامحدود تشکیل میگردد و انحلال آن فقط به موجب قانون میسر خواهد بود.
ماده 4- مرکز اصلی سازمان تهران است و در صورت لزوم سازمان میتواند در سایر نقاط کشور شعبه دائر نماید.
ماده 5 - سرمایه سازمان معادل هفتاد و پنج میلیارد و هشتصدوهشتاد میلیون (880/000/000/75) ریال میباشد که به هفتصدو پنجاه و هشت هزار و هشتصد (800/758) سهم با نام یکصد هزار (000/100) ریالی تمام پرداخت شده، تقسیم گردیده است و تماماً متعلق به دولت میباشد.
فصل دوم - موضوع, وظایف و اختیارات
ماده 6- موضوع سازمان عبارت است از تامین نیازهای اساسی دولت در زمینه حسابرسی و ارائه خدمات تخصصی مالی به بخشهای دولتی و تحت نظارت دولت و تدوین و تعمیم اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی منطبق با موازین اسلامی و تحقیق و تتبع در روشهای علمی و عملی به منظور اعتلای دانش تخصصی منطبق با نیازهای کشور.
ماده 7- وظائف و اختیارات سازمان عبارت است از:
الف - انجام وظائف حسابرسی کلیه موسسات دولتی و انجام وظائف بازرسی قانونی و حسابرسی شرکتهایی که صد در صد (100%) سرمایه آن متعلق به دولت، وزارتخانهها، موسسات و شرکتهای دولتی میباشد.
ب - انجام وظائف بازرسی قانونی و حسابرسی سایر شرکتهایی که بیش از پنجاه درصد (50%) سرمایه آنها به طور مستقیم یا غیر مستقیم متعلق به وزارتخانهها، موسسات و یا شرکتهای دولتی باشد با رعایت موضوع تبصره (1) ماده (132) قانون محاسبات عمومی کشور، به تشخیص وزارت امور اقتصادی و دارایی.
ج - انجام وظائف بازرس قانونی و حسابرسی نهادهای انقلاب اسلامی در صورت تصویب مجمع عمومی یا بالاترین رکن آنها و سایر دستگاههایی که توسط مدیریت منتخب دولت اداره میشود.
د - انجام وظائف بازرسی قانونی و حسابرسی شرکتهای فرعی بانکها، موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و نهادهای انقلاب اسلامی و سایر دستگاههایی که توسط مدیریت منتخب دولت اداره میشود، در صورت تصویب مجمع عمومی آنها.
ه - - حسابرسی طرحهای تملک داراییهای ثابت و سایر قراردادهای ایجاد دارایی ثابت (از قبیل بیع متقابل) مورد اجرا در دستگاههای بندهای(الف)و(ب) فوق.
و - انجام حسابرسی عملیاتی در مورد آن دسته از شرکتها و یا طرحهای تملک داراییهای ثابت تحت رسیدگی سازمان که دارای اهمیت، حساسیت ویا حجم بالای عملیات بوده و به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و تصویب مجمع هر سال در برنامه سازمان قرار خواهد گرفت.
ز - انجام حسابرسی و خدمات مالی و مدیریتی موردی ارجاعی وزیر امور اقتصادی و دارایی.
ح - ارائه خدمات و مشاوره مالی و مدیریتی به وزارتخانهها، موسسات دولتی و دستگاههای مذکور در بندهای (الف) تا (د) در صورت نیاز و درخواست دستگاههای مزبور و در چارچوب امکانات و برنامههای سازمان.
ط - تربیت و آموزش و جذب افراد متعهد جهت تامین کادر متخصص مورد نیاز به منظور خودکفایی از طریق تنظیم و اجرای برنامه مداوم آموزشی به منظور ارتقای سطح دانش شاغلین در سازمان و همکاری با سازمانهای دولتی، دانشگاهها، مراکز آموزشی و سایر دستگاهها در زمینه آموزش و آماده سازی نیروی انسانی مورد نیاز برای امور حسابرسی و حسابداری.
ی - تدوین و انتشار اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی که در بر گیرنده استانداردهای حسابداری، استانداردهای حسابرسی، آیین رفتار حرفهای و رهنمودهای مربوط در سطح کشور باشد، به عنوان مرجع تخصصی و رسمی به عهده سازمان حسابرسی میباشد.
بدیهی است سازمان در تدوین اصول و ضوابط مذبور از جامعه حسابداران رسمی ایران و سایر مراجع ذی صلاح کشور به تشخیص خود نظر خواهی میکند.
گزارشات حسابرسی و صورتهای مالی که در تنظیم آنها اصول و ضوابط تعیین شده از طرف سازمان رعایت نشده باشد در هیچ یک از مراجع دولتی، بانکها، موسسات اعتباری دولتی و غیر دولتی، سازمان بورس اوراق بهادار و موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی معتبر نمیباشد و به نفع اشخاص مزبور قابل استناد نخواهد بود.
ک - تدوین موازین اخلاقی و رفتار حرفهای حسابرسان سازمان بر اساس اصول و موازین اسلامی.
ل - انجام تحقیقات و مطالعات لازم به منظور کسب آخرین اطلاعات در زمینه حسابداری و حسابرسی و سایر رشتههای مربوط و نشر و اشاعه نتیجه حاصل شده به منظور افزایش مستمر سطح دانش تخصصی حسابداری و حسابرسی در کشور.
تبصره 1- انجام وظائف مندرج در بندهای (الف)تا (ج) فوق مشتمل بر دستگاههایی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است (از جمله شرکت نفت، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، سازمان صنایع ملی، مرکز تهیه و توزیع کالاو شرکتهای تابعه دستگاههای مذکور و. ..) نیز خواهد بود.
تبصره 2- سازمان مجاز است در حدود امکانات و برنامههای اجرایی خود علاوه بر دستگاههای مذکور در بندهای (الف) تا (د) فوق، امور بازرس قانونی، حسابرسی، ارائه خدمات و مشاوره مالی و طرح و استقرار سیستمهای مالی و خدمات مدیریت سایر دستگاهها را بنا به درخواست ارکان مجاز آنها پذیرفته و انجام دهد.
تبصره 3- سازمان میتواند در موارد ضروری و به مسوولیت خود و تحت نظارت مستقیم طبق ضوابطی که به پیشنهاد هیات عامل به تصویب رئیس مجمع میرسد از خدمات اشخاص حقیقی و حقوقی که به امر حسابرسی و خدمات و مشاوره مالی و مدیریت اشتغال دارند، استفاده نماید.
فصل سوم - ارکان سازمان
ماده 8 - ارکان سازمان به شرح زیر است:
1- مجمع عمومی
2- هیات عامل
3- مدیر عامل
4- هیات عالی نظارت
مجمع عمومی
ماده 9- اعضای مجمع عمومی عبارتند از:
1- وزیر امور اقتصادی و دارایی (رئیس مجمع عمومی)
2- رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی
3- وزیر نفت
4 - وزیر صنایع و معادن
5 - وزیر بازرگانی
ماده 10- مجمع عمومی سازمان حداقل سالی دوبار با دعوت کتبی رئیس مجمع به منظور اتخاذ تصمیم در مورد صورتهای مالی و بودجه سازمان و سایر وظایف تشکیل میشود و علاوه بر آن با پیشنهاد مجمع عمومی، مدیر عامل یا حداقل چهار نفر از اعضای هیات عامل یا هیات عالی نظارت حداکثر ظرف 15 روز با دعوت کتبی رئیس مجمع تشکیل خواهد شد.
تبصره - جلسات مجمع عمومی با حضور حداقل چهار عضو رسمیت خواهد داشت و تصمیمات آن با اکثریت آرا معتبر میباشد.
ماده 11- وظایف مجمع عمومی عبارت است از:
1 - نصب و عزل رئیس و اعضای هیات عامل و هیات عالی نظارت به ترتیب مقرر در این اساسنامه.
2 - تعیین حقوق و مزایای مدیر عامل، اعضای هیات عامل، رئیس و اعضای هیات عالی نظارت.
3 - تصویب بودجه وصورتهای مالی و اتخاذ تصمیم نسبت به گزارشات هیات عامل و هیات عالی نظارت.
4 - پیشنهاد تصویب تشکیلات سازمان پس از تایید سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به هیات وزیران و اتخاذ تصمیم در مورد خط مشی و برنامههای کلی و آموزشی سازمان.
5 - تصویب آییننامههای مندرج در این اساسنامه که تصویب آن به عهده مجمع عمومی واگذار گردیده است.
6 - پیشنهاد هرگونه تغییر در اساسنامه به هیات وزیران.
7 - اتخاذ تصمیم نسبت به موضوعات دیگری که در ارتباط با وظایف سازمان میباشد.
8 - اتخاذ تصمیم در مورد تغییر میزان سرمایه سازمان و پیشنهاد به هیات وزیران برای تصویب.
9 - پیشنهاد هرگونه تغییر در آییننامه استخدامی سازمان به مراجع ذیربط.
10 - اجازه ایجاد شعبه موضوع ماده (4) این اساسنامه.
11 - تصویب اصول و ضوابط حسابرسی و حسابداری.
12 - تصویب موازین اخلاقی و انضباطی حسابرسی سازمان.
هیات عامل
ماده 12- هیات عامل سازمان از یکنفر رئیس که سمت مدیر عامل را نیز خواهد داشت و چهار یا شش عضو دیگر که به طور موظف انجام وظیفه خواهند نمود و همگی متخصص و متعهد و متدین و دارای حسن شهرت در حرفه میباشند تشکیل میگردد.
ماده 13- اعضای هیات عامل باید دارای تحصیلات عالی در یکی از رشتههای حسابداری و حسابرسی، مالی، بازرگانی، بانکداری و یا رشتههای وابسته به آنها بوده و حداقل پنج سال تجربه در سمت مدیر حسابرسی داشته باشد.
ماده 14- مدیر عامل به پیشنهاد رئیس مجمع و تصویب مجمع عمومی و سایر اعضای هیات عامل به پیشنهاد مدیر عامل و تایید رئیس مجمع و تصویب مجمع عمومی برای مدت سه سال تعیین و منصوب میشوند.
تبصره - رئیس مجمع میتواند عزل و یا تغییر سمت مدیر عامل و هریک از اعضای هیات عامل را قبل از پایان دوره عضویت آنان به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.
ماده 15- هریک از اعضای هیات عامل عهده دار بخشی از فعالیت سازمان خواهند بود و قبول سمتهای غیر موظف فقط در موسسات عامالمنفعه، اجتماعی و آموزشی با تصویب رئیس مجمع بلامانع است.
ماده 16- درصورت استعفا، عزل و بازنشستگی و یا فوت هر یک از اعضای هیات عامل، رئیس مجمع موظف است به ترتیب مقرر در این اساسنامه حداکثر ظرف یک ماه جانشین وی را به مجمع عمومی پیشنهاد نماید.
ماده 17- جلسات هیات عامل با حضور حداقل چهار یا پنج نفر (حسب مورد) از اعضا رسمیت خواهد یافت. ریاست جلسات هیات عامل با مدیر عامل خواهد بود و تصمیمات متخذه با حداقل سه یا چهار رای موافق (حسب مورد) معتبر است.
تبصره - جلسات هیات عامل با پیشنهاد مدیر عامل یا حداقل سه نفر از سایر اعضای هیات عامل با دعوت کتبی مدیر عامل تشکیل خواهد شد.
ماده 18- تصمیمات هیات عامل مکتوب و به امضای اعضای حاضر در جلسات خواهد رسید.
مسوولیت ابلاغ و پیگیری مصوبات هیات عامل با مدیر عامل است.
ماده 19- وظایف هیات عامل عبارت است از:
1 - بررسی و تایید و ارائه بودجه سالانه و صورتهای مالی سالانه و گزارش عملکرد سازمان به مجمع عمومی.
2 - بررسی و تایید تشکیلات سازمان جهت ارائه به مجمع عمومی.
3 - بررسی و تایید پیشنهاد تغییر اساسنامه جهت ارائه به مجمع عمومی.
4 - اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادات صلح و سازش در دعاوی با رعایت قوانین و مقررات مربوط.
5 - بررسی و تایید آییننامههای مورد نیاز و ارائه به مراجع ذیربط جهت تصویب.
6- بررسی و تایید اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی بنا به پیشنهاد کارگروه فنی جهت ارائه به مجمع عمومی.
7 - بررسی و تایید موازین اخلاقی و انضباطی حسابرسان سازمان، بنا به پیشنهاد کار گروه انضباطی جهت ارائه به مجمع عمومی.
8 - تصویب برنامههای آموزشی در قالب اهداف و وظایف سازمان، بنا به پیشنهاد کارگروه آموزشی.
ماده 20- مدیر عامل بالاترین مقام اجرایی سازمان بوده و در حدود قوانین و مقررات مربوط مسوول اداره امور سازمان میباشد و دارای وظایف و اختیارات ذیل است:
1 - اجرای مصوبات مجمع عمومی و هیات عامل.
2 - تهیه و پیشنهاد بودجه سالانه به هیات عامل.
3 - تهیه صورتهای مالی و ارائه آن به هیات عالی نظارت و مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
4 - تهیه گزارش عملکرد سازمان و ارائه آن به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
5 - تهیه تشکیلات سازمان و ارائه آن به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
6 - پیشنهاد تغییر اساسنامه و آییننامه استخدامی به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
7 - تهیه و تدوین و ارائه آییننامههای مالی و معاملاتی و سایر آییننامههای مورد نیاز به مجمع عمومی پس از تایید هیات عامل.
8 - تعیین سمت اجرایی و وظایف و اختیارات هر یک از اعضای هیات عامل در اداره امور سازمان.
9 - نمایندگی سازمان در کلیه مراجع قانونی با حق توکیل به غیر و ارجاع داوری با رعایت قوانین و مقررات مربوط و در موارد لازم ارائه پیشنهاد صلح و سازش به هیات عامل.
10 - دعوت اعضای هیات عامل جهت تشکیل جلسه.
ماده 21- کلیه اسناد و اوراق مالی و تعهد آور باید به امضای مدیر عامل یا افراد مجاز از طرف وی و یکی از اعضای هیات عامل به انتخاب هیات عامل برسد.
تبصره - مدیر عامل و عضو هیات عامل موضوع ماده(21) میتوانند حق امضای اسناد و اوراق مالی و تعهد آور را در شعب به موجب آییننامهای که به تصویب مجمع عمومی سازمان میرسد، برحسب مورد به مسوولین شعب سازمان واگذار نمایند. این تفویض اختیار رافع مسوولیت تفویض کننده نخواهد بود.
هیات عالی نظارت
ماده 22- هیات عالی نظارت مرکب از یک رئیس و دو نفر عضو از بین افراد مسلمان، مومن و متقی و دارای حسن شهرت و مسلط به امور حسابرسی و حسابداری که دارای تحصیلات عالی در یکی از رشتههای حسابداری و حسابرسی، مالی، بازرگانی، بانکداری یا رشتههای وابسته به آنها با حداقل پنج سال تجربه در سمت مدیر حسابرسی باشند برای مدت دو سال انتخاب میشوند و باید حداقل یک ماه قبل از انقضای دوره، اعضای جدید انتخاب گردند و انتخاب مجدد بلامانع است.
تبصره - رئیس هیات عالی نظارت و اعضای آن با پیشنهاد رئیس مجمع و تصویب مجمع سازمان منصوب خواهند شد.
ماده 23- وظایف هیات عالی نظارت عبارت است از:
1- نظارت مستمر بر عملیات جاری سازمان به منظور جلوگیری از هرگونه انحراف احتمالی و حصول اطمینان از حسن اجرای امور بر طبق خط مشی و برنامهها و ضوابط مصوب سازمان.
2- مطالعه و بررسی سیستم کنترلهای داخلی سازمان و کفایت اجرای آنها.
3- اجرای سایر وظایف حسابرسی و بازرسی قانونی سازمان.
4- ارائه گزارشهای لازم از نتایج بررسیها به مجمع عمومی.
تبصره 1- حدود مسوولیتهای هیات عالی نظارت در اجرای وظایف بازرس قانونی طبق اصلاحیه قانون تجارت و سایر قوانین و مقررات مربوط خواهد بود.
تبصره 2- هیات عالی نظارت گزارشهای لازم از نظارت خود بر سازمان را به رئیس مجمع و مجمع عمومی سازمان و در صورت لزوم سایر مراجع قانونی تسلیم خواهد کرد.
ماده 24- هیات عالی نظارت در ایفای وظایف خود میتواند کلیه اسناد، حسابها و داراییهای سازمان را مورد رسیدگی قرار دهد و به کلیه مقررات، تصمیمات، نوشتهها و گزارشهای سازمان که لازم میداند دسترسی داشته باشد و بدون مداخله در امور جاری سازمان و در حدود وظایف، نظرات خود را به مدیر عامل سازمان بدهد.
تبصره - حضور رئیس یا یک نفر از اعضا به معرفی رئیس هیات عالی نظارت در جلسات هیات عامل سازمان بدون داشتن حق رای اجباری است. مدیر عامل سازمان مکلف است ساعت و تاریخ تشکیل جلسات هیات عامل را حداقل سه روز قبل از تشکیل کتباً به هیات عالی نظارت اعلام دارد. در غیر این صورت مصوبات جلسه اعتبار قانونی نخواهد داشت.
ماده 25- هیات عالی نظارت دارای دبیر خانهای میباشد که زیر نظر رئیس هیات اداره خواهد شد.
دبیر و کارکنان دبیرخانه از بین کارمندان سازمان توسط رئیس هیات عالی نظارت و با هماهنگی قبلی مدیر عامل تعیین میشود.
دبیرخانه برای انجام وظائف خود از امکانات اداری و مالی سازمان استفاده خواهد نمود.
ماده 26- رئیس هیات عالی نظارت به طور موظف انجام وظیفه خواهد نمود و قبول سمتهای غیر موظف فقط در موسسات عامالمنفعه، اجتماعی و آموزشی با تصویب رئیس مجمع بلامانع است.
ماده 27- حقوق و مزایای رئیس و حق حضور اعضای هیات عالی نظارت توسط رئیس مجمع تعیین میگردد.
ماده 28- آییننامه داخلی هیات عالی نظارت با رعایت کلیه مقررات مربوط به وسیله هیات تهیه و به تصویب مجمع عمومی سازمان میرسد.
فصل چهارم - سایر مقررات
ماده 29- سازمان به منظور حسن اجرای وظایف محول شده دارای کارگروه های تخصصی لازم از جمله فنی، آموزشی و انضباطی میباشد، وظایف کارگروهها و همچنین تعداد و ترکیب اعضا و نحوه اداره آنها به پیشنهاد مدیر عامل و به تصویب هیات عامل میرسد.
تبصره - اعضای کارگروهها از اشخاص متعهد و متخصص در یکی از رشتههای تحصیلی مذکور در ماده (22) این اساسنامه انتخاب میشوند.
ماده 30- اعضای هیات عامل و هیات عالی نظارت پس از انتخاب سوگند خورده و سوگند نامه را امضاﺀ مینمایند که در انجام وظایف نهایت دقت و بی نظری را به کار برند و کلیه نظرات ابرازی و تصمیماتی که میگیرند مقرون به صلاح کشور بوده و رعایت کامل حفظ اسرار سازمان را چه در زمان تصدی و چه بعد از آن بنمایند.
ماده 31- سال مالی سازمان از اول فروردین ماه هر سال شروع و به آخر اسفند ماه همان سال خاتمه مییابد.
ماده 32- صورتهای مالی هر سال سازمان باید حداقل سی روز قبل از تشکیل مجمع عمومی سازمان به هیات عالی نظارت ارائه شود.
ماده 33- این اساسنامه از تاریخ تصویب لازم الاجرا میباشد.
این اساسنامه به موجب نامه شماره 3240/30/82 مورخ 1382/3/22 شورای نگهبان به تایید شورای یاد شده رسیده است.
محمدرضا عارف - معاون اول رئیسجمهور