شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در سیزدهمین جلسه سال جاری در تاریخ 1384/9/21 طرح کالبدی منطقه زاگرس را پیرومباحث جلسات قبل و صورتجلسه مورخ 1384/8/8 کمیته فنی (پیوست3) مورد بررسی نهایی قرار داد و مقرر نمود:
1- در بخش الف- کلیات طرح، نظرات کمیته فنی توسط دبیرخانه شورای عالی بررسی و در مورد سایر طرح ها ی منطقه ای در دست تهیه و پیش بینی مناطقی که مطالعات آن آغاز نشده است را به شورا جهت تصمیم گیری نهایی ارائه نماید
2- در خصوص بخش بند 5 صورتجلسه کمیته فنی، این بند حذف و بند 2 صورتجلسه بدین ترتیب اصلاح مصوب گردید:
سطح بندی مراکز منطقه براساس شاخص های مطالعه برای افق طرح بدون منطقه بندی خدماتی پیشنهادی که به منظور توزیع عادلانه خدمات در سطح منطقه انجام میشود، امکان پذیر نمیباشد. لذا بررسی های عملی براساس شاخص های محیطی، اقتصادی واجتماعی- فرهنگی را تاکید نموده و لازم می داند مهندسین مشاور مطالعات مجدددی در این خصوص انجام دهد.
پیوست 1- متن نظریه عمومی کمیته فنی:
طرح کالبدی منطقه زاگرس شامل استانهای ایلام، کردستان، همدان، لرستان و کرمانشاه به عنوان دومین طرح کالبدی منطقه ای از سری مناطق دهگانه، پس ازارائه به استان های مذکور و طرح در شورای عالی طی 12 جلسه در کمیته فنی شورای عالی با حضور نمایندگان آن استان ها بررسی و به ترتیب زیر جمع بندی شده و به شورای عالی ارائه میگردد:
الف - کلیات
1- نظر به تهیه طرح آمایش سرزمین و تصویب ضوابط آن در هیات دولت و تاثیر عمیق مباحث جمعیت و فعالیت در سیاست ها و راهبردهای توسعه و عمران ضروری است طرح کالبدی منطقه ای نتایج و ضوابط طرح آمایش سرزمین را رعایت نماید.
2- با عنایت به عدم تحقق موضوع بند یک- الف طرح کالبدی آذربایجان، ضمن تاکید بر ضرورت تدوین شرح خدمات همسان طرح های کالبدی منطقه ای و تسریع در انجام آن، ضروری است که بررسی و تصویب سایر طرح های کالبدی منطقه ای به تهیه و تصویب شرح خدمات همسان موکول گردد.
3- با توجه به طولانی شدن دوره تهیه و بررسی و تصویب طرح های توسعه و عمران به ویژه در طرح های کالبدی منطقه ای پیشنهاد میگردد شورای عالی شهرسازی نسبت به تعیین دوره زمانی تهیه و تصویب طرح ها (حداکثر سه سال) تاکید نموده طرح هایی که بیش از دوره زمانی فوق به شورای عالی و کمیته فنی ارائه میشود ملزم به هنگام نمودن آمار و اطلاعات طرح خواهند بود.
4- با توجه به اهمیت این گونه طرح ها به عنوان سند بالادست طرح های توسعه و عمران پیشنهاد میگردد مطالعات هر استان در هنگام تهیه طرح درطی نشست های منطقه ای و استانی بررسی و جهت ادامه بررسی توسط کمیته فنی و تصویب شورای عالی ارائه گردد.
5- طرح کالبدی منطقه ای با توجه به اهداف سه گانه مصوب و وظایف وزارت مسکن و شهرسازی در زمینه های زیر از سوی دستگاههای ذیربط،طرح های ناحیه ای و محلی به عنوان سند بالادست مورد توجه قرار گیرند:
الف- گسترش آینده شهرهای موجود به صورت پیوسته و گسسته
ب- ضرورت ایجاد، آستانه جمعیتی و مکان یابی شهرهای جدید
ج- محدوده و مراکز نواحی برنامه ریزی کالبدی
د- شبکه سکونت گاه های شهری و تخصیص خدمات به شهرها
ه-- تعیین چارچوب مقررات ساخت و ساز در کاربری های مجاز
تبصره: تغییر اساسی نتایج مطالعات طرح کالبدی در موارد فوق در طرح های پایین دست مغایرت اساسی محسوب شده و مستلزم بررسی و تصویب در شورای عالی میباشد. دستورالعمل مغایرت های اساسی موضوع فوق به تصویب شورای عالی خواهد رسید.
6- با توجه به آنکه مقیاس نقشه های طرح های کالبدی منطقه ای 250000:1 بوده و مقیاس مذکور از حیث کارشناسی کفایت از تعیین جهات توسعه شهری نمی کند لذا پیشنهاد میشود این بند از شرح خدمات تهیه طرح های کالبدی حذف و تعیین شاخص های توسعه جایگزین آن گردد.
7- با توجه به خلا مدیریتی موجود در خصوص اجرای طرح های توسعه و عمران منطقه ای، کمیته فنی پیشنهاد مینماید که شورای عالی بر تسریع تهیه آییننامه اجرایی موضوع ماده 77 قانون برنامه چهارم مبنی بر ایجاد نهادهای هماهنگ کننده و تعیین وظایف آن ها در سطح فرا استانی و پیش بینی نهادهای مدیریتی در سطوح منطقه ای و ناحیه ای تاکید نماید.
ب - طرح کالبدی منطقه زاگرس
1- منطقه زاگرس بنابر نظرخواهی از استان ها به 15 ناحیه برنامه ریزی به شرح جدول زیر و نقشه شهرها (پیوست) تقسیم شده است. لازم به ذکراست براساس مصوبات طرح کالبدی ملی منطقه مذکور شامل 12 ناحیه می گردید لکن صرفاً برمبنای نظرات ابراز شده از سوی استان های ذینفع ودیگر مراجع محلی تعداد نواحی به 15 ناحیه افزایش یافته است.
| مرکز ناحیه | شهرستان | ناحیه | استان |
| ایلام | ایلام، ایوان، مهران، دره شهر، شیروان وچرداول | ایلام | ایلام |
| دهلران | دهلران، آبدانان | دهلران | |
| سنندج | سنندج، کامیاران، دیواندره، مریوان وسروآباد | سنندج | کردستان |
| سقز | سقز و بانه | سقز | |
| بیجار | بیجار و قروه | بیجار | |
| کرمانشاه | کرمانشاه، سنقر، صحنه، هرسین و کنگاور | کرمانشاه | کرمانشاه |
| اسلام آباد غرب | اسلام آباد غرب، گیلان غرب، سرپل ذهاب، قصرشیرین | اسلام آباد غرب | |
| پاوه | پاوه، جوانرود، ثلاث باباجانی | پاوه | |
| خرم آباد | خرم آباد، دلفان، سلسله | خرم آباد | لرستان |
| پل دختر | کوهدشت، پل دختر | پل دختر | |
| بروجرد | بروجرد، دورود | بروجرد | |
| الیگودرز | الیگودرز- ازنا | الیگودرز | |
| کبودرآهنگ | کبودرآهنگ، رزن | کبودرآهنگ | همدان |
| همدان | همدان، بهار، اسدآباد | همدان | |
| ملایر | ملایر، نهاوند، تویسرکان | ملایر |
2- سطح بندی مراکز منطقه برای افق طرح بدون سطح بندی خدماتی پیشنهادی که به منظور توزیع عادلانه خدمات در سطح منطقه ایجاد میشود،امکان پذیر نمیباشد. لذا بررسی های علمی براساس شاخص های محیطی، اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی را تاکید نموده و لازم می داند مهندسین مشاور مطالعات مجددی در این خصوص انجام دهد.
3- شبکه سکونت گاه های شهری طبق مفاد هدف دوم طرح به معنی اندازه شهرها، چگونگی استقرار و سلسله مراتب میان شهرها... میباشد که باتوجه به روابط عملکردی سلسله مراتبی آن ها صورت می پذیرد. حال آنکه مشاور در این چارچوب صرفاً به ارائه طبقات شهری براساس طیف جمعیتی به سنده کرده است. لذا پیشنهاد میگردد براساس معیارهای علمی، رتبه، اندازه شهرها تعیین و جایگزین طبقات شهری شود.
4- در طرح، ایجاد شهر جدید پیشنهاد نشده است که مورد تایید این کمیته نیز میباشد. لیکن در خصوص نحوه تعیین نقاط روستایی که به شهر تبدیل می گردند، ضوابط قانونی موجود (قانون تعاریف و تقسیمات کشوری) ملاک عمل قرار نگرفته است، صرفاً مطالعات جمعیتی (آستانه 5 هزار نفر) ملاک عمل قرار گرفته است. لذا پیشنهاد میگردد مشاور براساس ضوابط فوق لیست نقاط شهری آتی را تهیه و ارائه نماید.
5- در طرح پیشنهادی مشاور برای شهر کرمانشاه عملکردی همسان شهر همدان و صرفاً در حد منطقه ای دیده شده است که این با بند 2 ماده یک ضوابط ملی آمایش سرزمین (مصوبه مورخ 1383/8/6 هیات محترم وزیران) که برای شهر کرمانشاه نقش عملکرد فراملی تعیین نموده مغایرت دارد.
6- براساس راهبردهای آمایش سرزمین ایجاد شبکه ای سازمان یافته (از شهرهای بزرگ و متوسط در کشور و تجهیز آنها در منطقه ملاک بوده است) بر این اساس هدایت جمعیت منطقه غرب کشور به سوی خرم آباد و افزایش جمعیت شهر مذکور به جمعیتی بین 500 هزار تا یک میلیون نفر پیش بینی شده است. البته براساس رشد طبیعی جمعیت در افق 1400، جمعیتی بین 250 هزار تا 500 هزار نفر خواهد داشت. لکن در طرح کالبدی منطقه، این نقش و عملکرد را برای خرم آباد درنظر نگرفته اند.
7- مهندسین مشاور به جای ارائه چارچوب کلی مقررات برای ساخت و ساز در کاربری های مجاز زمین (موضوع هدف سوم طرح) ضوابط و مقررات قانونی موجود (زمان تهیه طرح و بعضاً قدیمی منسوخ شده) را که ناظر به انجام همه فعالیت ها میباشد جمع آوری نموده است و چارچوب ضوابط فنی مشخصی نیز برای ساخت و ساز اعلام نکرده است. لذا پیشنهاد مینماید براساس قوانین و مقررات موجود، چارچوب کلی ساخت و ساز درعرصه های سکونت گاهی ارائه شود تا راهنمای عمل طرح های پایین دست و مراجع تصمیم گیر قرار گیرد.
8- مطالعات طرح باید در مرحله شناخت وضع موجود بسیار کلی و کیفی ارائه شوند و سهم عمده مطالب و محتوی طرح به ارائه راه حل های درراستای حل مسایل و دستیابی به اهداف طرح نگارش گردد حال آنکه مطالعات بسیار گسترده و وسیع صورت گرفته اما تحلیل و جمع بندی از آن هابه درستی صورت نگرفته است.
9- ورود طرح به مباحث غیرضروری بخشی که بعضاً با توجه به اطلاعات در دسترس و در مقیاس تفصیلی ارائه شده، انطباقی با اهداف راهبردی طرح ندارد. آینده نگری توسعه صنعتی، آینده نگری فعالیت ها و زمین صنعتی مورد نیاز، استقرار خدمات روستایی و سلسله مراتب آن و... از جمله این موارد میباشد.
10- با توجه به طولانی شدن فرآیند تهیه طرح، بسیاری از اطلاعات و اسناد جدید مربوط به بخش های مختلف کشاورزی، راه، صنایع، منابع آب و. .. که اثرات قابل توجهی در نتایج طرح می گذراند، اعمال نشده است. لازم است آخرین اطلاعات از دستگاه ها اخذ و در طرح اعمال شود. برای مثال درمورد کشاورزی لازم است نتایج مطالعات جامع توسعه کشاورزی استان ها و دشت های منطقه، طرح جامع توسعه شیلات، طرح احیا و توسعه کشاورزی در یک میلیون هکتار از اراضی منطقه، طرح توسعه باغداری، طرح های توسعه دامداری، طرح ها و نقشه های مربوط به حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، طرح های آبخیزداری و در بخش منابع آب طرح استفاده از آب های مرزی (طرح سیروان)، در بخش صنایع برنامه ایجاد شهرک های صنعتی و در بخش میراث فرهنگی و گردشگری طرح جامع گردشگری و. .. اعمال شود.
11- منطقه زاگرس به لحاظ وجود جاذبه های متعدد تاریخی، فرهنگی و طبیعی مانند هگمتانه، غار علی صدر، گنجنامه و... در استان همدان، طاقبستان، بیستون و. .. در کرمانشاه، قلعه فلک الافلاک، پل های تاریخی و. .. در استان لرستان، آثار ارزشمند تاریخی در استان های ایلام و کردستان و همچنین بهره گیری از مناظر و مزایای بی بدیل طبیعی که فرصتها و چشم انداز مناسبی را در توسعه گردشگری منطقه زاگرس و کشور مهیا می سازد، از اهمیت و جایگاه ویژه ای برخوردار است و لکن این مهم با حفظ منابع تاریخی و طبیعی در چارچوب قوانین میراث فرهنگی وگردشگری و برنامه ریزی درست است و مناسب محقق خواهد شد که مشاور طرح منطقه ای باید با محور قرار دادن اهداف فوق و نگرش به طرح جامع گردشگری راهبردهای توسعه در این زمینه را برای منطقه ارائه نموده که در آینده یکی از محورهای توسعه منطقه مورد توجه وبرنامه ریزی قرار گیرد.
12 - پیرو بند یک مصوبه مورخ 1383/8/6 هیات محترم وزیران در زمینه ضوابط ملی آمایش سرزمین مبنی بر الزام رعایت ملاحظات دفاع ی- امنیتی درکلیه برنامه ها و فعالیت های کشور، طرح های کالبدی ملی و منطقه ای نیز از این امر مستثنی نبوده و میبایست از سوی مشاوران تهیه کننده این گونه طرح ها و با همکاری وزارت دفاع این مهم محقق گردد که در طرح کالبدی منطقه زاگرس خلا آن محسوس بوده و مشاور میبایست نسبت به انجام آن اهتمام نماید.